СҮНДЕТ БАЛАМНЫҢ — САПАСЫ
Сана сапасы — біздің қазақта аса ділгір діттердің бірі. Алаш елінде адамзаттың Абайына бетбұрыс басталғандай сапа сезіледі. Шынайы болғай. Ұзағынан сүйіндіргей. Дейсің. Іштей қуанып. Көбінше күрсініп.
Сол айналайын Абайдың төртінші қара сөзінде уайым-қайғы ойлағыш кісілер хақында және олардың сапасы туралы айтылады.
Дарын қонған, даралығы әрбір өлеңінен де, өзінің ой-сана сапасынан да білініп, сезіліп тұратын Сүндет дейтұғын баламды жолықтырған сайын сол Төртінші қара сөз жадымызда жаңғырады.
Уайым-қайғы ойлағыш жандар, ызалы күлкі, қулық саумақ пен еңбек саумақ, адам баласының жылап туатыны мен кейіп өлетіні туралы Абай анықтамалары ойға оралады. Сананы сансыратады.
Ақын балам Сүндет Сейіттің өлеңдерін оқимын. Жырларынан шайырлық сана сапасы айқын аңғарылып, жан-жүрегіңізді сыздатады-ай. Қоғамдағы кесір-кесапаттарды уайымдайды. Адамдардың сана сапасындағы қараулықтарға қапаланып, қайғы шегеді. Ондай дерттерге өлеңдерімен, өзінің сана сапасымен шабуылға шығады. Жалғандық, жағымпаздық, жандайшаптық атаулыға жаны қас. Қаламы қас. Өтірік көлгірсу табиғатына жат талант иесі дүние табуға, тұрмысын тездете жөндеуге икемсіз. Еңбектенеді, бірақ пайдакүнемдікке ебедейсіз. Аңғалдығы мен адалдығы, абзалдығы, ақындығы — осының бәрі қатты қиналтады. Азаптайды.
Сөйте жүріп, қыз затына, әйел затына, сұлулыққа, көркемдікке көзсіз қызығып, құрметпен қараудан, шексіз көңілмен жырға қоспақтан танбайды.
Жоғарыда біз меңзеген жағдаяттардың бәрі Сүндет баламның жарататын жырларынан көрініп, сезіліп, аңғарылып тұрады. Өлеңнен өзге де өнер түрлері қара баланың бойында тұнып-ақ тұрыпты. Музыканың түр-түрін беріле тыңдайды. Талғайды. Домбыра тартады.
Өлең өріне, өнер өрістеріне биіктей бер, балам! Жұмысың да, тұрмысың да түзелгей. Қазағыңда да, қоғамыңда да, өзіңде де, өлеңдеріңде де уайым-қайғы азайғай. Бәрі де жөн-жосығымен болғай. Қаламыңа қанат біткей. Қырандар кезген қияларға самғағайсың, балам!
2020 жылғы 13 тамыз, Таупістелі ауылы.
Мархабат Байғұт — көрнекті жазушы, ҚР Еңбек сіңірген қайраткері
