Шығайбайдың өзі кимес киімін кигізіп, өзі мінбес жүйрігін мінгізіп жұмсап отырған алатұяғы. Ол саған неге
Қалыкілем төсеп тұр.
Күніне берер жүз тілда
Бір жылыңды есеп қыл!..
Үкілі кекіл, жібек жал,
Ақшалылар құлақ сал!
Қырық мың алтын бағасы,
Пұлың жетсе алып қал… – деп дүкен иелеріне үңіле қарап, өңешін созады. Керемет есекті көру үшін саудагерлер қаптай жүгіріпті. Алдар олардың ұсқынына қарап, ақшалысын саралап, қоршауына кіргізіп есегіне айнала қойып, қойнынан алған күміс кесесін құйрығына тоса қойғанда, жапсырып қойған бір тілда жарқ етіп түсе қалады. Көздері жайнаған саудагерлерге түгел көрсетіп:
– Бұл мейіз жеп сүт ішетін есек. Далада мейіз жоқ, жай шөп, сүт ішіп, күніне он тілдадан артық түспей қалды. Жеті күн жол жүріп, сүт те ішпеген байғұс жаңа ғана бір тілда жапалады. (Қолындағы алтынды жерге тастап жіберіп) мына бір алтынды байласымен түсірген екен деп, қалтасына салыпты. – Мұндай
Алдардың саудагерлерге есек сатуы
– Әке, енді қалаға барам, саудагерге кеткен ақыңды алам, – депті Алдар.
– Жолың болсын, балам!.. Айғырыңа мініп адам сияқты боп бар. Анаңа көптен бері сақталған бір тілда бар еді, жол қаражатыңа соны ал.
– Маған айғырдың керегі жоқ, қойға мінетін көк есегіңді бер. Бір алтынды алсам алайын, көбейту үшін керек болар, астыма бір кілем салам, – депті Алдар.
Алдар көршілерінен көмек сұрап, есекті құлпырта жабдықтапты, Көкқасқа айғырдың жібек ноқтасын ноқталап, жібек жабуын үстіне жауып, жалын шашақтап, кекіліне үкі тағыпты. Сөйтіп, жаятын жаңа кілем, екі жүз құлаш арқан алып, қалаға кетіпті.
Қаланың мал базарының бір шетіне ертемен келіп екі кісі жалдап сыпыртып, қада қақтырып, арқан керіп бөлгізіп, ортасына кілемді жайып, есекті байлайды да, жаман киімді кісілерді жанына жуытпай қояды. Арқан қораның шетінде екі жалшы тұрады, аузында ауылдың бар тәуір деген киімінен құрастырып киген Алдар тұрыпты.
– Мырза, мұның қандай ғаламат? Бай мен ханзадалар отыратын киімнің үстінде тұрған қандай есек?
– Кейін шегін! Жай сөйлеңдер… Бай, ханзаданың кілемге неге отыратынын білесіңдер ме?
– Білмегенде ше… алтыны көп, асқан дәулетті болған соң отырады.
– Ендеше, бұл – есектердің асқан байы, алтынды ханзадасы! Мейіз жеп, сүт ішіп алтын құмалақтайтын есек. Сатқалы базарға келіп тұрмын.
– Ойбай-ай… Есітпеген елде көп екен, алтын құмалақтайтын есек те бар екен… – десіпті базардың жай адамдары.
Адамдардан жиырма тиын алған жаршы жаңалық хабарды айтып, қаланы жаңғыртты:
– Қан базарда есек тұр,