Әй, дәруіш, кейбір адамдардың Тәңірі жайлы кеңірдек жыртып, дауласқаны төрт жолаушының жү-зімге таласқан мысалын еске түсіреді. Жүзімді қалай атасаң да, ол атауына қарай өзгеріп кетпейді, сол қалпын сақтап тұра береді
Әй, дәруіш, көкірегі қараңғы адам Тәңір жайлы түйінді де өз шапанына сай өлшейді. Білім деген –гауһар тас, бағасы жоқ, надандық деген – кесел, дерт дауасы жоқ
Әй, дәруіш, әділетсіз үкім – әділетсіз адамның ар-ұятын оятып жібереді. Себебі ең әділ қазы – адамның ожданы. Кейбір әділетсіз істі көріп қайғырма! Бейәділет салтанат құрған жерде – жасық батырға, сақау ақынға, араз досқа, патшаға қарсы нөкері қасқа айналады. Әділетсіз істің де бір қайыры бар
Әй, дәруіш, сабырлы жетер мұратқа, сабырсыз қа-лар ұятқа деген. Құдай іздеп шыққан дәруіштік са-парға төзімнен таяқ жон, шыдамнан шапан тігіп ки! Сусының мен ауқатың – сабыр болсын
Ұры мен жылан ойнатушы
Базарда жүрген ұры үнділік жылан ойнатушының ұйқыда жатқан әп-жыланын ақымақтықпен ұрлап алыпты. Жылан ұрыны шағып, ол өз ұрлығынан қаза болыпты. Жылан ойнатушы күрсініп:
– Байғұс-ай, не ұрлап жатқаныңды да білмедің-ау. Күндіз-түні Құдайға жалынып, жыланым табылсын деп тілеп едім. Жыланымның уы толып, қиналып жүр еді. Ақыры саған шашқан екен ғой, – депті.
Әй, дәруіш, кейбіреулер осылай арзан олжа таба-мын деп жүріп бәлеге ұрынады. Себебі оңай олжа мен ажалдың арасы бір-ақ елі. Бірақ «жеңіл», «оңай», «арзан», «тегін» деген сөздер адамды қашанда құ-мартып өзіне шақырып тұрады
Әй, дәруіш, адамзатты сүймейтін, қара топырақты кие тұтпайтын, аң-құсқа зәбір көрсететін, жүрегінде мейірім мен махаббаты жоқ адамның діни құлшылы-ғына сенбе. Құдайды сүйген адам Оның жасаған дүниесінен кіршіксіз махаббатты сезіп тұруы керек. Он-дай адам жәндікке де зияным тимесін деп әр қадамын екі қарап, бір басады.
Құдайды танығың келсе өзіңе үңіл! Әлемнің бүкіл құпиясы жүрегіңде жасырынған. Сырт-тан ештеңе іздеп сарсаңға түспе. Бүкіл қызық, бүкіл ақиқат, мәңгілік өмір өзіңнің көкірегіңде жатыр. Қал-ған ізденістің бәрі – екі аяққа сор бітіретін ақымақтың
ісі.
Әй, дәруіш, дәрежеңді артық етсе, Құдай сүйді деп тасыма. Табаныңа тікен кірсе, бейнетім көп деп жасыма. Дәруіштің кебісі – сабыр болса, қадамы –
шүкірлік. Керуенші де көтере алмас нарға артық жүк артпайды. Күнге қарап түнді тілеме, гүлге қарап тікенді сұрама. Көтере алмас шоқпарды ақымақ қана беліне байлайды. Мүйіз сұрап құлағынан айрылған то-қал ешкінің мысалын қаперде ұста! Әркім өзіне шақ шапанды ғана киген ләзім.
Кейде басымызға қандай да бір қайғы түссе, соның себебін аңдамай, хикметіне үңілмей асы-ғыстық жасаймыз. Ақылдан бұрын ашуды жұмсап, тағдырды тілдеп, Құдайға өкпелеп, қайғыға себепші болған нәрсенің бәріне қарғыс айтамыз. Әсілі, әрбір қайғының бір хикметі бар. Құдай бізден үмітін үзбе-гендіктен де, сынақ жіберіп, қалың ұйқыдан оятып алады.
Әй, дәруіш! Түлкіден дін үйренсең, тауық ұрлауды сауап деп білерсің. Кейбір арам пиғыл надандар діннің шапанын жамылып, түнде ұры, күндіз қазы болады. Саудагерге Құран берсең, базарға ұстап таразының жанына қойып қояды. Сауықшылға сәлде берсең тойға киіп барып, төрде отырады. Көн қатса қалыбына деген. Кәуірге дін үйретсең, ертесіне доңызын шоқындыра-ды