автордың кітабынан сөз тіркестері Яссауи феномені
Тұла бойың таза болмаса құлшылыққа қатыспа. Тазалық иманның жартысы деген хадис шәріпте. Асыл рух таза тәннің ішінде құлшылыққа құштар болады. Дене дәретсіз болса асыл рух жиіркеніп, жиырылады. Рух шіркін қайраттанып, сілкініп, үнемі сергек тұрмаса нәпсінің уыты көңілге тез тарайды. Одан бөлек жүрек таһараты және бар. Ет-жүрекке кібірлік ұрығы түспесін. Өзіңді өзгеден артық көретін ойдың көкірекке енуіне жол бермеңдер. Тәкәппарлық жүректі былғайды. Көңілдің көзін қараңғылық пердесі қаптайды. Үшінші тіл дәреті. Жалған сөз, өсек әңгіме, бос сөзден тілді пәк ұстаңдар. Сондықтан момынның іші тазармай ісі де ағармайды. Жан бақшасында Алланың бұлбұлы сайрамайды. Хақтың жолын таңдаған момындар денесін ысқылап жуғанға мәз болмасын. Көңілін кір басқан мұсылманға Алланың парыздары салмақ болып сезіледі. Құлшылықтан рақат алудың орнына азаптанып, қиналады. Көңілдің кірі кетпей, Хақтың нұры жүректің көзін ашпайды. Тазалық тән мен жанда қатар жүрсін
1 Ұнайды
Аналардың табаны, сегіз пейіш бағаны,
Кімдер оны сыйласа, ризалықты табады.
Өтесің сан сынақтан, Жай аласың жұмақтан,
Іс жасасаң сен егер, анаң сүйіп ұнатқан.
Ибалы қыз, жақсы ұлға, насихат сөз шашқын да,
Пейіш деген ананың, табанының астында
1 Ұнайды
Тақсыр, Алланың разылығына жеткен жетпегенімізді қалай білеміз? – деді.
– Алланың назарына түскің келсе қыз баланы, анаңды сыйла.
1 Ұнайды
Тәңірдің дидарын қалай көреміз? – деп сұрады. Яссауи:
– Алдымен шариғат жолына қадам бас. Шариғат сені тариқат сорабына жеткізеді. Онсыз тариқатқа өткен жанның иманын шайтан алады. Құлшылық қайтсе түзеледі, қайтсе бұзылады әуелі соны білмек парыз. Ал тариқат дәруішті ойқұмарлыққа жетелейді. Тариқатқа түскен дәруіш «Бұ дүниеге қайдан келдім? Кім жіберді? Не істеуге міндеттімін? Қандай ісім пайдалы һәм баянды болмақ? Өлген соң қайда кетемін? Сұрақ-жауапта хәлім нешік болар?» деген сауалдың жауабын ойланып табуға тиіс. Ойқұмарлық күшейгенде пенде қиянаттан сақ болатын қорқыныш сезімін табады. Оны «қауіп» деп атайды. Бірақ Алланың рақметінен үмітсіз болмайды. Оны «рижа» дейміз. Пенде қанша жерден қарабет болса да Алланың дидарынан үмітсіз болмауы тиіс. Үміті күшейгенде момынның жанарынан жас ағады. Көздің шынайы жасы, көңілдегі кірді шаяды. Сол кезде тура жол айқындалады. Тура жолдың шарапаты ізгі амалға апарады. Ізгі амалдың ләззаты құлшылыққа құмар қылады. Құлшылықтың абзалы – зікірдегі кәлима. Зікір иманның тамырын жуандатады. Иман нығайғанда жүрек пен тіл бір мақамда тоғысады. Екеуі біріккенде дәруішті махаббат әлеміне жетектейді. Махаббат пендені Алланың ризалығына жалғайды. Оның ризалығы тыныштық әлемінің қақпасын ашады. Ол қақпа Алланың дидарына апарады
1 Ұнайды
Тұла бойың таза болмаса құлшылыққа қатыспа. Тазалық иманның жартысы деген хадис шәріпте. Асыл рух таза тәннің ішінде құлшылыққа құштар болады. Дене дәретсіз болса асыл рух жиіркеніп, жиырылады. Рух шіркін қайраттанып, сілкініп, үнемі сергек тұрмаса нәпсінің уыты көңілге тез тарайды. Одан бөлек жүрек таһараты және бар. Ет-жүрекке кібірлік ұрығы түспесін. Өзіңді өзгеден артық көретін ойдың көкірекке енуіне жол бермеңдер. Тәкәппарлық жүректі былғайды. Көңілдің көзін қараңғылық пердесі қаптайды. Үшінші тіл дәреті. Жалған сөз, өсек әңгіме, бос сөзден тілді пәк ұстаңдар. Сондықтан момынның іші тазармай ісі де ағармайды. Жан бақшасында Алланың бұлбұлы сайрамайды. Хақтың жолын таңдаған момындар денесін ысқылап жуғанға мәз болмасын. Көңілін кір басқан мұсылманға Алланың парыздары салмақ болып сезіледі. Құлшылықтан рақат алудың орнына азаптанып, қиналады. Көңілдің кірі кетпей, Хақтың нұры жүректің көзін ашпайды. Тазалық тән мен жанда қатар жүрсін
1 Ұнайды
Хикмет бұлағын ашып, Құдайдың қазынасына жеткілерің келсе тазалыққа сақ болыңдар. Сендер діннің заһир және батин болып екіге бөлінетінін жақсы білесіңдер. Сол сияқты дәрет алып, тұла бойды таза ұстағанда оның хикметіне терең мән беріңдер. Салақ дәруіштің жансарайы күңгірт болады. Тазалық басты назарда тұрсын!
1 Ұнайды
Тариқаттың үкімі алтау. Біріншісі – мағрифат. Алланы тануда табанды болу. Өзін таныған ер Алласын да таниды деген. Нәпсіңді терең танысаң, көңіл кірінің астынан асыл рухты аршып аласың. Рух сәулесі Алланы тануға басты құралың. Екіншісі, сахауат. Дүниеқоңыз болмау. Оң қолың сыйлық алып жатқанда екінші қолың кәде беріп тұрсын. Үшіншісі, шын сөйлеу. Шын сөз момынның семсері. Төртіншісі, иманды шыңдау. Көзбен көрген нәрсенің ақиқатын көңілмен айырып үйрену. Бесіншісі, тәуекел. Тәуекел – ердің ісі. Алланың рақмет назарын іздегенде момындар тәуекелге бел буады. Әр сырдың жұмбағын Алла шешіп берсе, ердің үлесі қайда қалмақ? Алтыншысы, ойқұмарлық. Жүректегі хикмет бұлағы ашылғанда иләһи сыр мен терең ой таза бұлақ суындай тілге ағылып тұрады. Бұ дүниеде нұрлы ойдан асқан қызық жоқ!
1 Ұнайды
«Шайтан кісінің жүрегінен жай алады. Момындар зікір айтқанда малғұн жүректе жата алмайды. Жүндей түтіліп, кеудені тастап қашады. Зікірден ғапыл қалғанда жүрекке тұмсығын тығып, тісін батырады. Сүлік құсап нұрлы ойды сорып алады». Сондықтан бауырлар, қамданбасаң қуыс кеуде қас наданға айналып кетесің. Жетінші шарты – әулие-әнбиелердің ақысына құран оқып, дұға бағыштау. Ата-анаңды құрметтеу. Тәлім берген ұстазыңды сыйлау.
1 Ұнайды
Тариқаттың сүндеті алтау болады: бірінші шарты – намазды жамағатпен оқу. Өзіңді әулие санап, жұрттан жырақ жүру жақсы емес. Ел надан болса көзін ашасың. Дана болса үйренесің. Қудаласа тепкісіне төзесің. Төбесіне көтерсе табандарының астына топырақ боп ақысыз қызмет етесің. Екінші шарты – сахарда тұру. Бұл ең қиыны. Пайғамбарым сахарда сергек болған. Бұл Алланың рақмет назарының жер бетіне ең жақын келетін құтты кезі. Жүрек көзін ашудан дәмелі болған момындар бұл сәтте ұйқысын құстай үркітіп ұшырып жіберсін. Үшінші шарты – тұла бойын таза ұстау. Арыңа дақ түспеу үшін қалай сақ жүрсең, ақ сәлде мен ақ көйлегің де сол сияқты кіршіксіз таза болсын. Ел таза киіміңе қарап, пайғамбар сүндетіне құмартсын. Төртінші шарты – күні-түні дәретпен жүру. Тазалық иманның жартысы деген. Тәнің – асыл рухтың уақытша үйі. Ондай асыл затты таһаратсыз тән ішінде қорлауға болмайды. Алтыншы шарты – зікір айту. Тілің мен жүрегің Алланың есімдерін қайталаудан шаршамасын. Құдай Құранда «Ең көркем есімдер Аллаға тән. Оны сол көркем есімдерімен еске алыңдар» деді.
1 Ұнайды
Тариқаттың амалы алтау: Үйіңе келген қонақты ашық қабақпен қарсы алу. Себебі қонақ тамаққа тоймайды, қабаққа тояды деген. Екінші, қонаққа таза тағам ұсыну. Аллаһу тәбарак Құранда «Әй, момындар менен қорықсаңдар, астың адалын таңдап жеңдер» деген. Сондықтан адал асты бірінші қонаққа ұсынған ләзім. Үшінші, қонақпен рухани сұхбат құру. Тіпті ол жақтырмайтын кісің болса да асқа отырғанда жайдары әңгімеге тарт. Дастарқанның үстінде дұшан да дос деген. Төртінші, «Не бұйымтайың бар, айта отыр?» деп қонақтаң қалауын сұрау. Қолыңнан келсе өтінішін жерге қалдырма. Бесінші, қонақты қимастықпен шығарып салу. Ықылас, пейіліңді аяма. Берген асыңның қуаты түске дейін де жетпейді. Көрсеткен ықыласың мәңгі бақи есінен кетпейді. Алтыншы, момындарға болысу. Ел ішінде панасы жоқ, көмек сұрар ағасы жоқ, зорлықшыдан қиянат көрген, әкімінен әділдік таппаған ақжүрек жандардың сөзін сөйлеп, сойылын соғыс.
– Біз тариқат амалын құлшылық, ғибадаттың бір түрі деп ойлайшы едік. Қарап тұрсақ мұның бәрі пайғамбардың сүндеті емес пе?
– Иә, Алланың елшісі кәуірлерді сойылмен емес, ашық қабақ, кең пейіл, ақ дастарқан, адал асымен Хақ дінге кіргізген.
1 Ұнайды