Бұл жөнінде Серікбол Қондыбай былай деген: ««Қарға бой» сөз тіркесі – «Қарғаның тұқымы, тегі, руы» деп аударылады. Қазақ әдебиетшілері арасында айтылып жүрген «оның есімі Қарға бойлы емес, Қарағай бойлы» делінетін топшылаулар – осы «бой» сөзінің төркініне мән бермегендіктен туған және сол сөзден қарапайым, бүгінгі күнделікті тілімізде қолданылатын «дене тұрқы», «ұзындығы», яғни (адамның) «бойы» деген мағыналарды көруден шыққан дүмше этимология екендігін айта кету қажет»
Н.И. Гродеков Перовск уезінің қазағы Әзіздің айтуы бойынша «қазақ» сөзі «қаз» және «ұзақ» («зақ») деген екі сөзден құралғанын, бұл екеуі де дала құстарының атауы екенін, яғни «қазақ» сөзі «далалықтар», «дала жұрты» деген мағына беретінін жазған.
Басқасын былай қойғанда, ١٢ жылдық жануарлар циклынан тұратын күнтізбені алғаш рет көшпелілердің ойлап тапқаны – қазір әлемдік ғылыми танымда мойындалған ақиқат
Байырғы түркі тіліндегі осы «қарғақ тармақы» деп аталатын өсімдік, сол бейнелі сөз тіркесі мен мағынасын сақтаған қалпында, бүгінгі қазақ тілінде де «қарға тұяқ» деп аталады. Шатырша гүлдер тұқымдасына жататын бұл өсімдік Қазақстанның далалық аймақтарында өседі. Бір діңнен тарамдала шығатын, ұзындығы ٢٠ сантиметрдей, ені ٢ сантиметрдей жапырақтары шынында да қарға шеңгелін елестетеді
Сол сияқты «қарға тамырлы қазақ» деп айтылатын тұрақты тіркестің де «қарға» сөзіне, яғни қарға құсына тікелей қатысы жоқ екенін байырғы түркі тіліндегі «қар» және «қарғақ тармақы» деген сөздерге зейін қою арқылы көз жеткізуге болады. Байырғы түркі тілінде «қар» сөзі «араластыру» деген мағына берген. Түркі тілдерінің үндестік заңына орай «р» дыбысы мен «т» дыбысының шендесуіне байланысты «қар» сөзі қазақ тілінде «қат» түрінде айтылатын болған. Мәселен, «сүт қатқан шай», «қарым-қатынас» деп келетін сөздердегі «қат» түбірі де «араластыру», «араласу» деген мағына береді
Әбіш Кекілбайұлының пікір-тұжырымы зейін қойдырады: «Бірнеше тайпа бір халыққа бірігерде саяси құрылымды жұп санға бөлмей, тақ санға бөлуге тырысқан. Әсіресе үш санын ұнатқан. Өйткені жұп сан қарама-қарсы екі жаққа бөлініп кетуге, ыдырау мен тартысқа ыңғай тұрса, тақ сан қарсыласушы күштерге арасалмақ жасай алатын үшінші күш... Бұл ретте, қазақтың үш жүздік құрылымы) алауыздықты емес, ағайынгершілікті, жікшілдікті емес, ынтымақты көздеген концепция еді»
Орта ғасырларда (XII-XIV) сопылық бауырластықтардың да саны 12 болып еді (рифағийа, йасауийа, шазилийа, сухрауардийа, шиштийа, кубрауийа, қадырийа бадауийа, маулауийа, бекторшийа, халауатийа, нақшбандийа);
Кіші жүздің он екі ата байұлы да алты-алты тайпадан екі бірлестіктің қосылуы арқылы құралғаны байқалады. Әлім бірлестігі де алты арыс ел. Шежіре деректерінде жетіру бірлестігінің де алғашқыда алты арыс ел болғаны, тама тайпасының жетіру бірлестігіне кейін қосылғаны айтылады
Қазақ шежірелерінде Ұлы жүзді алты арыс (тайпа) ел дейтін де дерек бар. Олар: Бәйдібектің бірінші келінінен туған Сарыүйсін – бірінші арыс, екінші келінінен туған Шапырашты, Ошақты, Ысты – екінші арыс, үшінші келінінен туған Албан, Суан, Дулат – үшінші арыс, құрамына шанышқылы мен қатағанды қосып алған қаңлы – төртінші арыс, жалайыр – бесінші арыс, сіргелі – алтыншы арыс.
