- 56 -
عَنْ أَنَسٍ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: غَابَ عَمِّي أَنَسُ بْنُ النَّضْرِ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ قِتَالِ بَدْرٍ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللّٰهِ غِبْتُ عَنْ أَوَّلِ قِتَالٍ قَاتَلْتَ الْمُشرِكِينَ لَئِنِ اللّٰهُ أَشْهَدَنِي قِتَالَ الْمُشْرِكِينَ لَيُرِيَنَّ اللّٰهُ مَا أَصْنَعُ، فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ انْكَشَفَ الْمُسْلِمُونَ فَقَالَ: اَللَّهُمَّ أَعْتَذِرُ إِلَيْكَ مِمَّا صَنَعَ هَؤُلَاءِ يَعْنيِ أَصْحَابَهُ وَأَبْرَأُ إِلَيْكَ مِمَّا صَنَعَ هَؤُلَاءِ يَعْنِي الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ تَقَدَّمَ فَاسْتَقْبَلَهُ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ، فَقَالَ: يَا سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ اَلْجَنَّةُ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ، إِنِّى أَجِدُ رِيحَهَا مِنْ دُونِ أُحُدٍ. قَالَ سَعْدٌ: فَمَا اسْتَطعْتُ يَا رَسُولَ اللّٰهِ مَا صَنَعَ، قَالَ أَنَسٌ: فَوَجَدْنَا بِهِ بِضْعًا وَثَمَانِينَ ضَرْبَةً بِالسَّيْفِ، أَوْ طَعْنَةً بِرُمْحٍ، أَوْ رَمْيَةً بِسَهْمٍ وَوَجَدْنَاهُ قَدْ قُتِلَ وَمَثَّلَ بِهِ الْمُشْرِكُونَ فَمَا عَرَفَهُ أَحَدٌ إِلَّا أُخْتُهُ بِبَنَانِهِ. قَالَ أَنَسٌ: كُنَّا نَرَى أَوْ نَظُنُّ أنَّ هٰذِهِ الْآيَةَ نَزَلَتْ فِيهِ وَفِي أَشْبَاهِهِ [مِنَ المُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللّٰهَ عَلَيْهِ] إِلٰى آخِرِهَا.
Әнәс (р.а.): «Немере ағам Әнәс ибн ән-Надр (р.а.) Бәдір шайқасына қатыса алмаған еді. Ол өкініштен өзін қоярға жер таппай Пайғамбарымызға (саллаллаһу аләйһи уә сәлләм): «Уа, Алланың елшісі! Сіз бен мүшріктердің арасында болған алғашқы шайқасқа қатыса алмадым. Егер Алла тағала бұйырып, мүшріктерге қарсы соғысу нәсіп болса, менің оларға не істейтінімді Алла көрсетеді», – деді. Содан Ұхұд шайқасы болатын күн де келіп жетті. Сол шайқаста мұсылмандардың майдан даласындағы шебі бұзылып, шегіне бастады. Сонда немере ағам жолдастары үшін күйініп: «Уа, Алла тағалам! Мыналардың істегендері үшін бір Өзіңнен кешірім сұраймын. Ал аналардың, яғни, мүшріктердің ісіне менің еш қатысым жоқ екеніне бір Өзің куә болғайсың», – деді де, алға ұмтылды. Сол сәтте ол қарсы алдынан Сағд ибн Муғазбен ұшырасып қалады. Сонда ол: «Әй, Сағд! Қалағаным — жаннат. Қағбаның Раббымен ант етейін! Ұхұд тауының бөктерінен пейіштің жұпар иісін сезіп тұрмын», – деді. Кейін Сағд осы оқиғаны баяндай келе: «Уа, Алланың елшісі! Мен оның істегеніндей істей алмадым», – деген еді», – деп айтты.
Шайқастан кейін болған жайды Әнәс (р.а.) былай деп әңгімелейді: «Немере ағамның жансыз денесінің сау-тамтығы қалмаған екен. Денесінде шамамен сексеннен астам қылыш, найза, жебе оғынан алған жарақаты бар. Мүшріктер оны өлтіріп қана қоймай, мәйітін қорлап, кескілеп, тілгілеп адам танымастай халге жеткізіпті. Оны саусақтарының ұшынан таныған туған қарындасынан басқа ешкім жыға ажырата алмаған еді. Расында, Мүміндердің ішінде Аллаға берген уәделерінде тұрған нағыз ерлер бар. Олардың кейбіреуі берген уәдесінде тұрып, жанын пида етті. Ал кейбіреуі (соны) күтуде. Олар әсте сертінен тайған емес»16 деген аятты немере ағам және сол сынды қаһармандар жа-йында түсірілген деп білетінбіз (немесе ойлайтынбыз)» (Бұхари, жиһад 12; Мүслим, имара 148).
16 «Ахзаб» сүресі, 23-аят
- 57 -
عَنْ أَبِي ذَرٍّ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا يَرْوِى عَنِ اللّٰهِ تَبَارَكَ وَتَعَالٰى أَنَّهُ قَالَ: «يَا عِبَادِي إِنِّي حَرَّمْتُ الظُّلْمَ عَلٰى نَفْسِي وَجَعَلْتُهُ بَيْنَكُمْ مُحَرَّمًا فَلَا تَظَالمَوُا، يَا عِبَادِي كُلُّكُمْ ضَالٌّ إِلَّا مَنْ هَدَيْتُهُ، فَاسْتَهْدُونِي أَهْدِكُمْ، يَا عِبَاديِ كُلُّكُمْ جَائِعٌ إِلَّا مَنْ أَطْعَمْتُهُ، فَاسْتَطْعِمُونِي أُطْعِمْكُمْ، يَا عِبَادِي كُلُّكُمْ عَارٍ إِلَّا مَنْ كَسَوْتُهُ فَاسْتَكْسُونيِ أَكْسُكُمْ، يَا عِبَادِي إِنَّكُمْ تُخْطِئُونَ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَأَنَا أَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا، فَاسْتَغْفِرُونيِ أَغْفِرْ لَكُمْ، يَا عِبَادِي إِنَّكُمْ لَنْ تَبْلُغُوا ضُرِّي فَتَضُرُّونِي، وَلَنْ تَبْلُغُوا نَفْعِي فَتَنْفَعُونيِ، يَا عِبَادِي لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ، وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ كَانُوا عَلٰى أَتْقَى قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ مِنْكُمْ مَا زَادَ ذٰلِكَ فِي مُلْكِي شَيْئًا، يَا عِبَادِي لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرََكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ كَانُوا عَلٰى أَفْجَرِ قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ مِنْكُمْ مَا نَقَصَ ذٰلِكَ مِنْ مُلْكِي شَيْئًا، يَا عِبَادِي لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ، قَامُوا فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ، فَسْأَلُونِي فَأَعْطَيْتُ كُلَّ إِنْسَانٍ مَسْأَلَتَهُ، مَا نَقَصَ ذٰلِكَ مِمَّا عِنْدِي إِلَّا كَمَا َيَنْقُصُ المِخْيَطُ إِذَا أُدْخِلَ البَحْرَ، يَا عِبَادِي إِنَّمَا هِيَ أَعْمَالُكُمْ أُحْصِيهَا لَكُمْ، ثُمَّ أُوَفِّيكُمْ إِيَّاهَا، فَمَنْ وَجَدَ خَيْرًا فَلْيَحْمَدِ اللّٰهَ، وَمَنْ وَجَدَ غَيْرَ ذٰلِكَ فَلَا يَلُومَنَّ إِلاَّ نَفْسَهُ».
Әбу Зәррдан (р.а.) жеткен хадисте:
«Пайғамбарымыз (саллаллаһу аләйһи уә сәлләм): «Алла тағала: «Құлдарым! Мен зұлымдықты өз-өзіме харам қылдым (ешкімге қиянат жасамаймын). Сондай-ақ, оны сендер үшін де харам еттім. Ендеше, бір-бірлеріңе әсте зұлымдық жасамаңдар.
Құлдарым! Мен кімді тура жолға салған болсам, одан басқаларың жаппай адасудасыңдар, сондықтан Менен тура жолды сұраңдар, сендерді тура жолға түсірейін.
Құлдарым! Менің ризық беріп, қарнын тойдырғандарымнан өзгелерің түгел аш құрсақсыңдар (берер ризығыма мұқтажсыңдар). Олай болса, Менен ризық сұраңдар, сендерге ризық берейін.
Құлдарым! Менің киіндіргендерімнен өзгелерің жалаңашсыңдар. Ендеше, Менен киім сұраңдар, сендерді киіндірейін.
Құлдарым! Сендер күндіз-түні күнәға бой алдырудасыңдар. Ал Мен күнәлардың барлығын кешіремін. Ендеше, күнәларың үшін кешірім сұраңдар, күнәларыңды кешірейін.
Құлдарым! Сендер Маған зәредей де зиян тигізе алмайсыңдар. Сондай-ақ, Маған (қанша қаласаңдар да) ешбір пайда да келтіре алмайсыңдар.
Құлдарым! Дүниеге алғаш келгендерің мен соңғыларың, барлық адамдар мен жындар іштеріңдегі ең тақуа құлдың жүрегіндегі тақуалыққа жетсе де, одан Менің мүлкім көбеймейді.
Құлдарым! Сондай-ақ, дүниеге алғаш келгендерің мен соңғыларың, күллі адамзат пен жындар ең күнәһар пенденің жүрегіндей күнәһар болса, одан Менің мүлкім мысқалдай да кемімейді.
Құлдарым! Дүниеге алғаш келгендерің мен соңғыларың, күллі адамзат пен жындар бір жерге жиылып, әркім Менен өзінің қажетін сұраса, Мен де олардың сұрағандарын түгелдей берсем, одан Менің мүлкім теңізге батырған иненің ұшына тұнған тамшының мөлшеріндей де кемімейді.
Құлдарым! Міне, сендердің істеген істерің, Мен оларды (сендер үшін) түгелдей жазып алудамын. Кейін сол істеріңнің қарымын толық қайтарамын. Сол кезде кім жақсылық көрсе, Аллаға шүкіршілік етсін. Ал кімнің жағдайы басқаша болса, өзінен басқа ешкімді кінәламасын», – деп айтты», – деген (Мүслим, бирр 55).
Кіру не тіркелу пікір қалдыру үшін