Тәңірдің дидарын қалай көреміз? – деп сұрады. Яссауи:
– Алдымен шариғат жолына қадам бас. Шариғат сені тариқат сорабына жеткізеді. Онсыз тариқатқа өткен жанның иманын шайтан алады. Құлшылық қайтсе түзеледі, қайтсе бұзылады әуелі соны білмек парыз. Ал тариқат дәруішті ойқұмарлыққа жетелейді. Тариқатқа түскен дәруіш «Бұ дүниеге қайдан келдім? Кім жіберді? Не істеуге міндеттімін? Қандай ісім пайдалы һәм баянды болмақ? Өлген соң қайда кетемін? Сұрақ-жауапта хәлім нешік болар?» деген сауалдың жауабын ойланып табуға тиіс. Ойқұмарлық күшейгенде пенде қиянаттан сақ болатын қорқыныш сезімін табады. Оны «қауіп» деп атайды. Бірақ Алланың рақметінен үмітсіз болмайды. Оны «рижа» дейміз. Пенде қанша жерден қарабет болса да Алланың дидарынан үмітсіз болмауы тиіс. Үміті күшейгенде момынның жанарынан жас ағады. Көздің шынайы жасы, көңілдегі кірді шаяды. Сол кезде тура жол айқындалады. Тура жолдың шарапаты ізгі амалға апарады. Ізгі амалдың ләззаты құлшылыққа құмар қылады. Құлшылықтың абзалы – зікірдегі кәлима. Зікір иманның тамырын жуандатады. Иман нығайғанда жүрек пен тіл бір мақамда тоғысады. Екеуі біріккенде дәруішті махаббат әлеміне жетектейді. Махаббат пендені Алланың ризалығына жалғайды. Оның ризалығы тыныштық әлемінің қақпасын ашады. Ол қақпа Алланың дидарына апарады
Яссауи феномені
·
Санжар Керімбай