Ол – Алланың сендер үшін шығарған ризығы. Одан өздеріңмен бірге ала келдіңдер ме? Біз де ауыз тиелік», – дейді. Әзірет Жабир (әлгі киттің етінен) бір түйірін Пайғамбарымызға берді» делінеді267.
Біріншісі, Жәбир ибн Абдилланың: «Пайғамбарымыз (саллаллаһу аләйһи уә сәлләм) хайбар күні есек етін жеуге тыйым салып, жылқы етін жеуге рұқсат берді»174 деген хадисі.
Сондай-ақ, Әбу Ханифаның мәкрүһ деп үкім беруінің тағы бір негізгі себебі жылқы малының соғысқа қажеттілігінде жатыр
Бір доңыз фермасындағы шаруашылыққа жауапты маманның бұған қатысты мынадай тұжырымы бар: «Доңыз ұрғашысын қызғанбайды. Оларды шағылыстыру кезінде еркектерінің арасында ешқандай бәсеке, таласып-тартысу болған жоқ. Кез келген тіршілік иесі кемінде тамақтың өзін таласып-тармасып жейді ғой. Ал доңызда ондай әрекеттің ұшқыны да байқалмайды». (Решит Хайламаз,
Доңыз – тамақтану тәсілі, жүріс-тұрысы, жалпы болмысы адам жиіркенетін жануар. Өйткені, ол ластығына қарамастан кез келген нәрсені жей береді. Тіпті өзінің баласын да жей салады. Бұған қоса, ол – қомағай, ашкөз, жалқау, қимыл-әрекеттері жөнсіз әрі кейде біржынысты жақындасуға да бара беретін жиіркенішті жануар. Доңыз етін жеу адамның бойындағы ұят, қызғаныш секілді сезімдердің жоғалуына алып баратыны бұған дейін айтылған болатын140. Осындай жағымсыз сипаттары болғандықтан «доңыз» сөзі барша халықтарда ұнамсыздық, ұсқынсыздық мағынасын береді141. Міне, доңызға қатысты айтылған осы мәселелерді саралайтын болсақ, Құран кәрімнің оны неліктен «харам» дегендігі өздігінен түсінікті болады.
Алла тағала тек аққан қанды ғана харам етті» деп жауап берген126.
Олай болса, пұтқа арналып сойылған малдың еті харам болғаны секілді, әулие-әнбиелердің атына сойылған малдың еті де харам болады. Мұнда малды сойған кісінің ұстанатын діні маңызды емес. Яғни, малды сойған кісі мұсылман болғанымен, малды Алладан өзгенің атына соятын болса, ол малдың еті харам болады117
Бұл туралы Фаһруддин әр-Рази былай дейді: «Өлексенің харам болуы ақылға сыйымды дүние. Өйткені, қан шынында да өте нәзік нәрсе. Мал өздігінен өлген жағдайда қан тамырларда қысылып қалатындықтан иістеніп, бұзылады. Сол себепті ондай етті жеудің көптеген зияны бар»112.
Бұған қоса, ардақты Пайғамбарымыз (саллаллаһу аләйһи уә сәлләм) харам аспен қоректенген кісінің дұғасы қабыл болмайтындығын ескерткен. Ұзақ жолдан шаршаған, шашы ұйпа-тұйпа, үсті-басы шаң, топырақ кісі қолын көкке көтеріп: «Уа, Раббым! Уа, Раббым!» деген бір жолаушыны тілге тиек етіп, оның жағдайын былай түсіндіреді: «Бұл жолаушының жегені харам, ішкені харам, кигені харам және (нәтижеде тұтас) хараммен қоректенген. Мұндай адамның дұғасы қалайша қабыл болсын?
Тәпсірші ғалымдар халал ризық жеудің ізгі іс істеуден бұрын айтылуын негізге ала отырып, ізгі іс жасаудың адал ризық жеуге байланысты болатындығын айтқан23. Бұдан біз адал аспен қоректенбеген адамның ізгі іс жасауы қиын болатындығын түсінеміз.