екі жағдайды біріктірейік. Ет-жақын туысың қаза болып, марқұмның асында пияз турап отырсыз делік. Жанарың жасқа толып, жүрегің қайғыдан өртеніп тұр. Қайғының жасы мен пияздың жасы бір жерден шығып жатыр. Сырт көзге адамның неден жылап тұрғаны түсініксіз. Пиязды көріп, себебін содан іздеуі мүмкін. Ал қаралы жанның қасіретін білгенде жүректің зарын сезеді. Пияздан ұшқан витамин көз жанарына физиологиялық әсерін тигізді. Жүректі өртеген өксік психологиялық күйзеліске орады. Дәл осы сәтте пиязды алып тастасаңыз да, көз жасы тыйылмайды. Себебі психологиялық күйзеліс көңілді күңіренте береді. Жүректегі шерді шаттық сезім баспайынша қасірет те тарқап кетпейді.
Жоғарыда аталған балалардың басындағы сан қилы жағдайды осы жүйемен талдауға болады. Әдетте біз проблеманың сыртқы СЕБЕБІНЕ ғана қараймыз да, НЕГІЗІН қаперге алмаймыз. Енді өмірден нақты мысал келтірейік.
2010 жылы Түркістан облысының бір ауданында оныншы сынып оқушысы өзіне қол жұмсап қайтыс болды. Ауыл халқы дүрлігіп кетті. Құзырлы органдар араласып, мектепке полиция мен прокурорлар келіп, тергеу амалдары басталды. Аудандық білім бөлімі де мектеп директорын қыспаққа алып, себебін табуды тапсырды. Мектеп ұжымынан бастап, оқушылардың әрбірі жеке шақырылып тергелді. Нәтижесінде бір қыз: «Мен оның неге өлгенін білемін. Химия сабағы өтіп жатқанда пәленше ағай оған сабақ оқымағаны үшін ұрсып, оқушылардың көзінше басынан сызғышпен бір ұрған болатын. Мен білсем, ол соған ашуланып, депрессияға түсіп, өзіне қол жұмсап отыр», – дейді.
