гиперрефлексия». Яғни назарының бәрі өзіне бағытталған. Өзіне болғанда да қайғы-қасіретіне байланып қалған.
1 Ұнайды
Еркін ойлануды үйренген адам жалған философияның не шатақ діннің қауіпті уағызына маталмайды.
1 Ұнайды
Енді сұрақ! Тәрбие деген ұғымды қалай түсінеміз? Ата-ананың көпшілігі мұны: сынау, мінеу, ұрсу, жақсы амалы үшін марапаттап, жаман тірлігі үшін жазалау деп біледі. Қазіргі кезде «баланы тек мақтай беру керек» деген жаңаша техника пайда болды
1 Ұнайды
«Бүлдіршінге ертегі оқып беруге уақыт таппаған атаана есейген баласына сағаттап мораль оқуға мәжбүр болады. Бірақ ол кезде айтылған ақылы балаға ертегі боп естіледі» деген ащы мысқыл бар. Сондықтан балаға үйрететін құндылықты бес-алты жастан бастау керек.
Баланың кеудесін құндылыққа толтырумен ата-анасы айналысуы тиіс. Балаға құндылық бермесең, өсе келе санда бар, сапада жоқ «қуыскеуде» типке айналады.
Искусство уважения. Как помочь ребенку найти свой путь?
Экзистенция анализінде «ҚҰНДЫЛЫҚ және ҚҰРАЛ» деген түсінік бар. Мысалы, математика, физика, химия, шет тілі сияқты пән атаулының бәрі ҚҰРАЛҒА жатады. Ал ата-анасын сағыну, біреудің қайғысына ортақтасу, көңіл айту, біреудің қуанышын бөлісу, жауапкершілік арқалау сияқты дүниелерді ҚҰНДЫЛЫҚҚА жатқызады.
Сөз түйіні, адамдар зор мехнат пен бейнеттің мәнін түсінбей тырбаңдай берсе, жағымсыз стреске, депрессияға ұрынады. Ал егер ненің есебінен демалып жатқанын ұқпай, баянсыз көңіл көтерсе, оның соңы түбі жоқ сауық-сайранға ұласады. Канадалық невропатолог Ганс Селье стресті «өмірдің тұзы» деп атайды. «Тек тұзбен қоректене алмаймыз, бірақ онсыз тамақтың дәмі болмайды», – дейді.
Қабылдауыма келген орта жастағы бір келіншек күйеуімен арадағы проблемасын айтып шағымданды.
«Күйеуім екеуміз адам құсап сөйлесе алмаймыз. Ол мені ешқашан түсінбейді. Жұмысын ғана ойлайды. Соңғы кездері ажырассам ба деген ойда жүрмін», – деді.
Кесел көзқарасқа ұрынған адам мәселені шешудің, тығырықтан шығудың жолын іздемейді. Менің мақсатым – пациентті жаңаша ойлауға, мәселеге басқа қырынан қарауға шақыру. Бұл позитивті, психогигиеналық оң көзқарас табуға көмектеседі.
Пациентіме: «Күйеуіңнің жақсы қасиеттерін тізіп жазып кел», – деп тапсырма бердім. Келесі кездесуге дейін кеңінен көсіліп тізім жазып келіпті. Енді соны дауыстап оқыңыз дедім. Ол: «Күйеуім ішімдікке жоламайды, қаңғырмайды, карта ойнамайды, ақшасын беталды шашпайды, балаларды жақсы көреді, олармен ойнайды» – деп бастады да, оқи берді.
Бір кезде: «Қанша дегенмен, осындай күйеуімнің барына қуанып тұрмын. Әрине онымен бірге тұру, түсінісу оңай емес. Дегенмен ол соншалық жаман адам емес екенін түсіндім», – деді.
Адамның рухани болмысын көрмеудің түп төркінін қайдан тарқатуға болады? Мұндай кезде діни танымға сүйенген пайдалы. Діни мәтіндерде бұл құбылысты мынадай қиссамен баяндаған. Тәңірі тағала өзіне орынбасар етіп Адам атаны жаратады. Бүкіл періште ілім сайысында Адам атадан жеңіліп, оған тағзым етіп, сәжде жасайды. Бірақ Әзәзіл: «Ол борсыған балшықтан, мен алаулаған оттан жаралдым. Мен одан артықпын», – деп қасарысып тұрып алады. Яғни адамның рухани болмысын көрмейді, көрмеген түр танытады. Осылайша Ібіліс ең алғашқы редукционист болды. Рухтың кереметін қасақана көрмеу, оны мойындамау, оны надандықпен тұншықтыру Ібіліске тән сипат деген әңгіме осыдан қалған.
СҰРАҚ