Змітрок Бядуля

Калі хочаш пазнаць

Калі хочаш пазнаць, скуль так полымя б'е, 

Што палае ў душы, асвятляе твой шлях, 

А ты ймчышся, як сарна, па дзікай гарэ, 

Упярод, ад парываў не спіш па начах...

I ты хочаш людзям гэты шлях паказаць. 

Асвятляць, раскапаць да зарніц па усход 

I да Праўды ўсіх зваць... Калі хочаш пазнаць: 

Гэта полымя — твой бсларускі народ. 

Гэта полымя — іскры народнай душы, 

Што у родных праменнях вякамі жылі; 

Гэта — водгукі песняў пастушкі ў цішы, 

Гэта — водгукі творчай, магутнай зямлі... 

Валатоўкі-курганы у пушчы глухой 

Беларусь апавілі шчыр-сумам сваім.

Твой народ гартаваўся касой і сахой,

А ты — сын яго. Можаш гардзіцца ты ім.

Скарб душы ты ад вёскі сялянскай прынёс.

Твой агонь — гэта дух тваіх быўшых дзядоў

Адбывалі прыгон яны, моклі ад слёз,

Пракліналі жыццё сваё сотні гадоў

Адпу радасць ё'н меў, што унук-пастушок

Зажыве калісь лепей у родным краю.

Ты жа рос каля рэчкі, дзе шэпча дубок, —

Дык нясі ж назад сілы у вёску сваю.

Там адчынены дзверы, чакаюць цябе

Апавітыя змрокам, у горы браты.

«Вы пе горш за усіх, нашто ганіць сябе?!

Гэй, да сонца, ўпярод!» —¦ громка скажаш ім ты.

Ты ім скажаш: «Браточкі! нашто жабраваць

Вам астаткі ў чужых у багатых людзей,

А пад ногі свой хлеб, як пясок той, таптаць?

Вам здаецца — чужое, напэўна, смачней...

Пакідаеце золата роднай зямлі,

За пятак надзяваеце панскі хамут

I мяняеце добрыя тканкі свае

На залатаны чорны шляхецкі сурдут.

Выхадзі на абшар — там, дзе пушчы, лугі,

Там дзе Нёман шапоча свой сказ многа лет:

«Кіньце, людзі, ярмо пастаяннай тугі,

Выхадзіце на волю, ідзіце у свет...

Там усім заспявайце вы песні лугоў,

Там усім раскажыце вы казкі палёў,

I русалкі, што выйшлі з маіх берагоў,

Вас абсыпяць гірляндай пахнучых лілей...»

Гэтак Нёман гавора, твой бацька стары.

Твой імпэт — ад яго бурна-хвалёвых вод.

Яго казкі ты слухаў з зары да зары,

Яго слухае ўвесь беларускі народ.

Ты павінен свой доўг назад несці сюды

Ў сваю курную хатку, скуль выйшаў на свет,

Бсларускі народ ратаваць ад бяды.

I тады толькі выпаўніш свой ты завет.