Aleksandr Belyayev o‘zbek kitobxonlariga birgina asari bilan juda yaxshi tanish. Shu asar asosida ekranlashtirilgan «Odam amfibiya» filmi va Ixtiandr obrazi millionlab muxlislar qalbidan joy olgan. Muallif qalamiga mansub «Professor Douelning boshi» asari ham kitobga oshno qalblarni befarq qoldirmasligi aniq. U o‘quvchining fikrini xayolot olamiga, mushohada mehvariga yetaklaydi. Birga tafakkur qilib, g‘ayritabiiy masalalar ustida bosh qotirishga undaydi. Xo‘sh, insonning boshi tanasiz yashashga qodirmi? U yaxlit bir mavjudod tarzida fikrlashi, gaplashishi va his qilishi mumkinmi? Bu boshni boshqa bir sog‘lom tanaga o‘rnashtirib, uning hayotini saqlab qolish ehtimoli bormi? Qolaversa, professor Douelning g‘aroyib ixtirosi yovuz odamlar qo‘liga tushsa nima bo‘ladi: insoniyat bundan qancha aziyat chekadi? Rus adabiyoti fantastika janrining ilk davrlariga mansub mazkur asarda Aleksandr Belyayev ana shu borada chuqur mulohazalarini o‘rtaga tashlaydi. Voqealar o‘ta ishonchli va qiziqarli tarzda bayon etilgani bois, siz shunchaki o‘quvchi emas, balki beixtiyor uning ishtirokchisiga aylanasiz.
Shu o‘rinda bir gap: mazkur asarni tarjima qilayotganimda, tishim og‘rib, dard zaptiga oldi. Ish taqa-taq to‘xtadi. Uy sharoitida qo‘llagan qo‘lbola chora-tadbirlarim naf bermadi. O‘zimni xuddi professor Kernning laboratoriyasidagi tanasiz boshlar qatorida his qildim. Chunki, butun e’tiborim, dar-du tashvishim shu og‘riqli tishlar bilan band bo‘lib qolgan – ko‘z oldimda bo‘shliqdan boshqa narsani ko‘rmasdim.
Tanadan tanholanib qolgan bosh yaxshiyam fikrlash qobiliyatidan mosuvo emas. «Do‘xtirga borish kerak» degan ajoyib fikr tug‘ildi. Va shu asno, «Duch kelgan do‘xtirdan davo istab bo‘lmaydi» degan ishtiboh ham paydo bo‘ldi. Bu bejizga emas. Muqaddam, bir no‘noq tish do‘xtiri tishlarimni rosa randalab, keyin chayqang deb muzdek suv bergan, tishlarimdan millionlab sanchiqlar miyamga borib qadalgani, meni bu masalada anchayin ehtiyotkor qilib qo‘ygandi. Shu bois o‘zim bilgan yaxshi bir stomotolog-jarrohga murojaat qildim. Bir necha kunlik muolajadan keyin sitrab ketgan tishlarim yana bir safga tizildi. Nuragan devordek yoyilib qolgan milkim tiklandi, bir so‘z bilan aytganda, «muhojir milk» yana o‘z mulkiga qaytdi. O‘zim esa yana ijod og‘ushiga sho‘ng‘idim. Boshlab qo‘ygan tarjimamni oxiriga yetkazish, uni yakunlab, sizning e’tiboringizga havola etish imkoniyatiga ega bo‘ldim. Hademay u sizning ma’naviy mulkingizga aylanishidan umidvorman. Buning uchun o‘z kasbining ustasi, malakali stomotolog-jarroh G‘iyos Farmonovdan minnatdorman.
Azizlar, agar asar sizga manzur bo‘lsa, siz ham uning haqiga birrov duo qilib qo‘ysangiz mutarjimni mamnun etgan bo‘lardingiz.
