автордың кітабын онлайн тегін оқу  Хто не любіць жахлівых гісторый?

Караль Храптовіч

Оглавление

ПАЧАТАК

Вітаю вас, пані і панове! Ведаю, у такі чароўны вечар няма чаго болей жадаць, як пагрузіцца ў свет легенд і казанняў. Уявіце сабе: цёплы камін, духмяны збіцень… Але нават у зацішшы часам хочацца прыгод. І ёсць тыя, хто з радасцю адважыцца ў іх чароўны свет. Быў у мяне далёкі сваяк, які любіў слухаць людзей і сам умеў расказваць захопліваючыя гісторыі. Чытайце гэтыя пераказы вечарам, не забудзьце ўкутацца як мага лепш і заварыце цёплай гарбаты. Хто не любіць жахлівых гісторый? Здаецца, настаў час для іх. Веліч Беларусі багата на цікавыя казкі, але ці праўда гэта — ці мана, вырашаць вам. І, перш чым пагрузіцца ў апавяданні, варта заглянуць у глыбіні чалавечай душы, каб зразумець, што сапраўды важна ў нашым кароткім жыцці.!

РАЗДЕЛ 1 
ВЕЧНАЕ ЖЫЦЦЁ

Дазвольце мне, панове, паразважаць пра гэтае дзіўнае жаданне чалавечае — вечнае жыццё, і пра тую долю, што прыгатавана тым, якія, па паданнях, здабылі яе, як вампіры і упыры. Хоць смяротны розум і спакушаецца збавеннем ад непазбежнага канца, але, паверце мне, гэта дабро, калі такім яго можна назваць, абернецца цяжарам для душы. Адсутнасць смерці, якой адной з магчымасці сустрэцца з Богам міласцівым, пазбаўляе чалавека асновы, на якой грунтуецца існаванне чалавечай душы. Без перспектывы завяршэння, жыццё ператвараецца ў бясконцы, маркотны шлях, пазбаўлены ўсякай каштоўнасці. Ператварэнне ж у гэтую пачвару, ёсць не проста змена плоці, але і рана для душы. Страта чалавечага аблічча, неабходнасць насычацца жыццём бліжняга, непазбежна вядзе да маральнага падзення і пакут сумлення. Пастаяннае пачуццё віны, сораму і адчужэння ад грамадства, нібы ланцугі, скоўваюць розум і сэрца, спараджаючы толькі новыя пакуты. Выява несмяротнай істоты, якая сілкуецца жыццямі іншых, ёсць не сімвал магутнасці і свабоды, але журботны напамін пра тое, што смяротнасць ёсць неад'емная частка чалавечага існавання, і што каштоўнасць кожнага пражытага імгнення ўзрастае менавіта дзякуючы яго канечнасці. І таму прыклады тыя нешматлікія гісторыя, якія я хачу вам прывесці ў прыклад.

Апавяданне 1
Маленькі чырвоны агеньчык

Канец кастрычніка 1746 года. Дарога да маёнтка была засыпана жоўтым дываном з лісця, які ледзь бачны праз густы туман. Насоўваўся змрок, і малады вершнік ляніва пацягваў аброць каня. Трэба было зладзіць прывал. Шлях перагароджвалі вароты, злёгку пакасіўшыяся ад часу. Шляхціц гукнуў, каб даць знак аб сваім прыбыцці. Але ніхто не падыходзіў. Ён лёгка крануў каваную створку брамы, і яна з гучным скрыпам упала. Мабыць, даўно яе ніхто не спрабаваў паправіць. Магчыма, сядзіба, якая праглядалася з-пад туману, даўно апусцела.

Вершнік рушыў далей. У апошні момант ён павярнуўся і ўбачыў чырвонае ззянне ў акне. «Падалося?» — прамелькнула ў галаве.

Мужчына даехаў да парадных дзвярэй. Дубовыя, на два чалавечыя росты, яны з гучным рыпелі адкрыліся. Яму адчыніла маладая дзяўчына ў шэрай сукенцы, плечы якой былі накрыты цёплай ваўняной хусткай. Гаспадыня сама правяла падарожніка ў велізарны пакой. Усё вакол было пакрыта пластом пылу. Яна паставіла перад камінам келіх для госьця, і шляхціц наліў сабе крыху віна.

Стройная постаць маладой дзяўчыны засланіла велізарнае акно, якое глядзела на запушчаны парк. Там, на горцы, над дахам паўразбуранай прысядзібнай капліцы віднеўся крыж, абвіты плюшчом. Яна заплакала.

— Вы застанецеся начаваць? — спытала яна ціха.

— З вялікім задавальненнем! — адказаў шляхціц.

Яны гутарылі, і ён адчуваў, што нават невялікая колькасць выпітага віна блытае яго думкі, нібы ён выпіў добрую бочку гарэлкі. Доўгая дарога стаміла мужчыну, і вочы самі па сабе сталі зачыняцца…

Ён расплюшчыў вочы. Яго разбудзіў скрып шыбы расчыненых вокнаў. Свежасць восеньскай лістоты праясніла яго цяжкую ад алкаголю галаву. Мужчына быў звязаны, а ад каміна не ішло прыемнага цяпла. Ён ляжаў… на халоднай каменнай падлозе.

Вершнік паспрабаваў перакаціцца на бок, але з гучным ударам паваліўся на цяжкую каменную падлогу. Перад ім на каленях стаяла маладая гаспадыня і паўтарала, нібы заведзеная, глухім шэптам: «Вазьмі! Вазьмі яго!». Ззаду відаць быў каменны велічны стол, а на ім — пакрытая тоўстым пластом пылу труна. Мужчына ўспомніў пра свой нож, рука цягнулася да запаветнага выратавання…

Але тонкія, ледзяныя пальцы схапілі запясце, сціснуўшы яго з непрыроднай сілай. Ён падняў зрок. Вочы маладой гаспадыні былі шырока адчыненыя, затуманеныя шэрым, нежывым туманам. З іх глыбіні глядзела нешта чужое, нелюдскае. Дзяўчына адпусціла яго і пачала адыходзіць маленькімі, няпэўнымі крокамі, нібы вяла яго да чагосьці жахлівага. Сзаду крышка ад труны з грукатам, што раздаўся як вырак, упала на падлогу. Нос шляхціча напаў гнілы, задушлівы пах, пах мокрай зямлі і разкладу. Перад яго зрокам пранёсся мярцвяна-бледны твар юнака, з разбітымі вуснамі і застылым жахам у пустых вачах. На секунду запанавала цішыня, цяжкая і гнетучая. Затым востры, невыносны боль кальнуў у шыю, і мужчына паступова адчуваў, як яго цела ахопвае прыемная, салодкая дрымотнасць, нібы яго зацягвала ў чорную, бяздонную яму.

Ён ачуняў ля каміна, ахоплены дрыжаткай. Перад ім валяўся разбіты келіх з віном, а па паветры яшчэ вісеў той гнілы пах. Ён ускочыў на ногі і кінуўся прэч, да дзвярэй, да спасення. Але там, дзе хвіліну таму сядзела яго суразмоўніца, цяпер стаяў скілет у парванай шэрай сукенцы, плечы якой былі накрыты цёплай ваўнянай хусткай. Пустыя вачніцы чэрапа, нібы чорныя дзіркі, глядзелі яму ўслед, пранікаючы прама ў душу. У грудзях сярод пустых рэбраў тырчаў нож — той самы, які вершнік забыўся забраць. Нягледзячы на пахмурнае неба, вершніку здавалася, што сонца нясцерпна абпальвала яму скуру, нібы яно само было абурана яго прысутнасцю.

Мужчына вярнуўся ў гэтую закінутую сядзібу праз тры дні. Ён быў у падранай вопратцы, з валасамі, збітымі ў хаатычны віхр. Сам ён гаварыў з нябачным суразмоўцам, шапочачы незразумелыя словы, і заглядаў у вакенца, дзе ў цемры гарэў маленькі чырвоны аганёк. У яго вачах не было жыцця, толькі пустая, бяздонная туга і жах. Ён стаў часткай гэтага месца, яшчэ адным прывідам, які блукае па закінутых калідорах, асуджаны на вечнае паўтарэнне таго жахлівага вечара.

Апавяданне 2
Прытулак

Юнак расплюшчыў вочы і зразумеў што не можа рухацца. Ён працягнуў руку наперад, і адразу на нешта ўпёрся. Паспрабаваў адсунуць ад сябе, але не ўдалося. Навокал атачала апраметная цемра. Яму прыгадаўся дзіўны сон.