Беларускія народныя казкі

Каза - манюка

Жыў дзед ды баба з дачкою. І была ў іх каза.

Пагнала дачка пасьвіць казу. Цэлы дзень пасьвіла па бары, па дубраўцы, па мураўцы. Увечары прыгнала дахаты. Дзед пытае ў казы:

— Каза мая, козачка, дзе была?

Каза кажа:

— Нідзе не была. Нічога ня ела, нічога ня піла. Толькі як бегла цераз масток, ухапіла кляновы лісток, а як бегла ля крынічкі, ухапіла кропельку вадзічкі...

Насварыўся дзед на дачку, што дрэнна казу пасьвіла, і назаўтра выправіў бабу.

Цэлы дзень пасьвіла баба казу па бары, па дубраўцы, па траўцы, па мураўцы. Увечары прыганяе дахаты.

Дзед зноў пытае ў казы:

— Каза мая, козачка, дзе была? Што ты ела, што піла?

Каза кажа.

— Нідзе не была. Нічога ня ела, нічога ня піла. Толькі як бегла цераз масток, ухапіла кляновы лісток, а як бегла ля крынічкі, ухапіла кропельку вадзічкі...

Дзед і на бабу насаврыўся, што дрэнна казу пасьвіла.

Надзеў тады дзед бабін каптан і хустку ды пагнаў сам пасьвіць казу.

Цэлы дзень пасьвіў па бары, па дубраўцы, па траўцы, па мураўцы.

Увечары вярнуўся дахаты, пераадзеўся ў сваё адзеньне, сеў на прызьбе і чакае казу з пашы.

Прыйшла каза на двор.

Дзед пытае:

— Каза мая, козачка, дзе была? Што ты ела, што піла?

Каза кажа:

— Нідзе не была. Нічога ня ела, нічога ня піла. Толькі як бегла цераз масток, ухапіла кляновы лісток, а як бегла ля крынічкі, ухапіла кропельку вадзічкі...

Узлаваўся дзед на казу-манюку, прывязаў яе за плот, а сам пайшоў касу гастрыць, казу-манюку рэзаць.

Дазналася аб гэтым каза, сарвалася з прывязі й пабегла ў лес. Знайшла ў лесе зайчыкаву хатку, залезла ў яе і жыве там, а зайчыка і на парог не пускае.

Сеў зайчык пад елачкай і плача.

Ідзе воўк:

— Чаго зайчык, плачаш? Чаго зажурыўся?

— Як жа мне ня плакаць, як не журыцца? Была ў мяне хатка — новая, яловая. Прыйшоў нейкі зьвер рагаты ды бадаты, выгнаў мяне з хаткі й сам у ёй жыве, а мяне і на парог не пускае.

— Ну, добра, ня плач: я таго зьвера выганю.

Падыйшоў воўк да зайчыкавай хаткі, пастукаў хвастом у дзьверы ды кажа:

— Гэй, зьвер рагаты-бадаты, зьбірай манаткі, ідзі прэч з зайчыкавай хаткі!

А каза як затупае за дзьвярыма, як замэкае:

— Закалю цябе рагамі, затапчу цябе нагамі, яшчэ і барадою замяту!

Спужаўся воўк ды ад бяды ўцёк.

А зайчык зноў сеў і плача.

Ідзе мядзьведзь:

— Чаго, зайчык, плачаш? Чаго зажурыўся?

— Як жа мне ня плакаць, як не журыцца?

І расказаў мядзьведзю пра сваю бяду.

— Ну, добра, — кажа мядзьведзь, ня плач: я таго зьвера адразу выганю.

Падыйшоў ён да зайчыкавай хаткі, патупаў каля дзьвярэй ды кажа:

— Гэй, зьвер рагаты-бадаты, зьбірай манаткі, ідзі прэч з зайчыкавай хаткі!

А каза як затупае, як замэкае:

— Закалю цябе рагамі, затапчу цябе нагамі, яшчэ і барадою замяту!

Спужаўся і мядзьведзь ды ў гушчар — кульгець, кульгець...

Ідзе певень. Убачыў заплаканага зайчыка і пытаецца:

— Чаго, зайчык, плачаш? Чаго, брат, зажурыўся?

— Як мне ня плакаць, як не журыцца?

І расказаў зайчык пеўню пра сваю бяду.

— Э, — кажа певень, — такую бяду я адной лапай разьвяду. Я таго зьвера ведаю — гэта дзедава каза-манюка...

Падыйшоў певень да зайчыкавай хаткі, залопаў крыламі, закукарэкаў:

— Кукарэку! Кукарэку!

Заб'ю казу-недарэку!

Пачула каза ды як затупае, як замэкае:

—Закалю цябе рагамі, затапчу цябе нагамі, яшчэ і барадою замяту!

Тады певень зноў яшчэ мацней залопаў крыламі, закрычаў:

— Гэй, каза, зьбірай манаткі,

Уцякай хутчэй ты з хаткі,

Бо вунь дзед ідзе,

Ён касу нясе..

Як пачула каза пра дзеда з касою, напужалася і кулем выскачыла з хаткі.

А зайчык зь пеўнікам зайшлі ў хатку і сталі там жыць-пажываць ды дабра нажываць.