автордың кітабын онлайн тегін оқу  Винни Пух және бәрі бәрі бәрі

Алан Александр Милн

I тарау

ВИННИ-ПУХПЕН ЖӘНЕ
АРАЛАРМЕН ТАНЫСАЙЫҚ

Ал, міне, мынау алдарыңда тұрған — Винни-Пух. Өздерің көріп отырғандай, ол досы Кристофер Робиннің соңынан баспалдақтарды желкесімен дүңк-дүңк соға санап, басымен төмен қарай түсіп келеді. Ол сатымен төмен түсер басқа амалды әзірге білмейді. Шынын айтсақ, кейде оған, егер бір сәт қана дүңкілдеткенді қойып, мықтап ойланса, басқа бір тәсілін табуға да болатындай көрінетін. Бірақ, амал қанша, сол мықтап ойлануға қолы тимей-ақ қойды.

Қалай болғанда да, міне, ол төмен түсіп те үлгерді, енді сендермен танысуға да дайын.

— Винни-Пух. Танысқаныма қуаныштымын!

Мүмкін, сендер оның осындай жұмбақтау есіміне таң қаларсыңдар, ал ағылшынша білсеңдер, одан бетер таңданар едіңдер.

Бұл ерекше атты оған қойған Кристофер Робин болатын. Сендерге айта кету керек, бір кездерде Кристофер Робиннің өзі Пух деп атап кеткен, себебі тоғанда жүретін бір аққуды білетін. Аққу үшін бұл есім өте келісті еді, өйткені егер аққуды: «Пух-Пух! Пух-Пух!» — деп айқайлап шақырғанда, ол саған мойын бұра қоймаса, сен әрқашан оған әдейі өтірік оқ атып жатқан сыңай білдіре аласың; ал егер ақырын ғана шақырған болсаң, бәрі де сені жай ғана «Пух» деп, тұмсығыңа қарай леп жіберді екен деп ойлайды. Кейін аққу бір жаққа жоғалып кетті де, есте аты ғана қалып, Кристофер Робин оны әншейін ұмыта салғанша, өзінің қонжығына телімек болды.

Ал Винни деп хайуанаттар бағында ең жақсы, ең мейірімді апа-аюды атайтын, оны Кристофер Робин аса қатты

ұнатушы еді. Аю да мұны бар ынты-шынтымен жақсы көретін. Пухтың құрметіне Винни деп апа-аюды атады ма, жоқ оның құрметіне Пухты атады ма — оны енді ешкім де, тіпті Кристофер Робиннің әкесі де білмейді. Бір кезде ол білетін, қазір есінде жоқ.

Қысқасы, енді қонжықты Винни-Пух деп атайды, ал оның себебін білесіңдер.

Кейде кешкісін Винни-Пух бірдеңелермен ойнағанды ұнатса, ал кейде, әсіресе әкесі үйде болған кезде, қызықты ертегі тыңдап, отбасымен тып-тыныш қана отырғанды тіпті жақсы көреді.

Бұл күнгі кеште…

— Әке, ертегіні қайтеміз? — деп сұрады Кристофер Робин.

— Ертегіні қайткенің қалай? — деді әкесі.

— Сен Винни-Пухқа аздап ертек айтып бере алмайсың ба? Қатты құмартып отыр.

— Айтып беруім де мүмкін. Ал оған қандай және кім туралы керек екен?

— Қызықты әрі өзі туралы, әлбетте. Біздің қонжық сондай ғой.

— Түсінемін, — деді әкесі.

— Онда айтып берші, әкетай!

— Айтып көрейін, — деді әкесі.

Сөйтті де, ол айтып көрді.

— Ерте, ерте, ертеде, сірә, өткен жұмада болса керек, Винни-Пух орманда жалғыз өзі Сандерс деген атпен тұрыпты.

— «Атпен тұрыпты» дегені қалай? — деп сұрады дереу Кристофер Робин.

— Олай дегенім — есіктің маңдайшасындағы тақтайшаға алтын жалатқан әріптермен «Сандерс мырза» деп жазылған, яғни ол сол атпен тұрған деген сөз.

— Бұны, бәлкім, өзі де түсінбеген болар, — деді Кристофер Робин.

— Есесіне енді түсінді, — деп біреу гүр ете түсті.

— Ендеше, мен әрі қарай жалғастырайын, — деді әкей.

— Сонымен, бір күні орманды аралап жүріп, Пух шағын алаңқайға шыға келді. Алаңқайда биік емен өсіп тұр, ал оның сонау ұшар басында бірдеңе «ыз-з, ыз-з» деп ызыңдасын кеп.

Винни-Пух ағаш түбіндегі шөпке отыра кетіп, басын қос маймақ аяғымен қысып алды да, ойлана бастады.

Әуелі ол былай ойлады: «Бұл — тегін ызың емес! Тектен-текке ешкім де ызыңдамайды. Ағаш өздігінен ызыңдай алмайды. Демек, мұнда бірдеңе жүр. Ал сен ара емес екенсің, онда несіне ызыңдайсың? Меніңше, осылай!»

Одан соң ол тағы да көп ойланып отырып, ішінен былай деп түйді:

«Ал жалпы осы аралар жарық дүниеге неменеге қажет? Бал жасау үшін қажет! Меніңше, солай!»

Осы арада ол орнынан тұрды да, былай деді:

— Ал жалпы осы өмірде бал не үшін қажет? Мен үшін бе? Меніңше, солай, басқаша емес!

Содан осылай деп жүріп, ағашқа өрмелей жөнелді.

Ол өрмелей берді, өрмелей берді, тағы да өрмелей түсті, жолшыбай өзі табан астында шығарған өлеңін айтып бара жатты.

Онысы мынау еді:

Қонжық балды сүйеді!
Неліктен? Кім біледі?
Көкейінен неге оның
Кетпейді бал дегенің?

Міне, ол тағы біразырақ биікке көтерілді… тағы біразырақ… тағы сәл-пәл жоғары… Дәл сол сәтте ойына басқа бір шумақ-пысылдақ келе қалды:

Аралардың орнында
Аю болса егер де,
Шықпас еді ол мұнда,
Жүрер еді төменде.
Бір жайлырақ жерге кеп,
Салар еді ол үйді.
Онда ағашқа өрмелеп,
Төкпес едім терімді.

Шынын айтсақ, Пух әбден шаршаған-ды, сол себепті пысылдағы сондай аянышты шықты. Бірақ оған енді сәл-пәл ғана өрмелеу қалып еді. Міне, мына бір бұтақшаға шықса болды — сосын…

Саррт!

— Апаааа! — деуге ғана шамасы келді Пухтың, тұмсығымен жуан бұтаққа соқтығыса жаздап, үш метрдей жерге төмендеген кезде. — Қап, несіне-ақ осы мен… — деп міңгірледі ол, тағы бір бес метрдей құлдилап. — Жоқ, менің ешқандай да жаман… — деп түсіндіре беріп еді, келесі бұтаққа соқтығысып, аяғы аспаннан келе аударылып кетті. — Ал осының бәрі бар ғой, — деп мойындады ол ақыры, тағы да үш рет айналып түсіп, ең төмендегі бұтақтарға елжірей қарап, сойдақ-сойдақ шомырт тікенді бұтаға жайлап қонып жатып, — бәрі менің тым балқұмарлығымнан! Апаааа!..

Пух тікенді бұтадан сүйретіле шығып, танауына қадалған тікенектерді суырып тастады да, қайтадан ойға батты. Ең алдымен, Кристофер Робин туралы ойлады.

— Мен туралы ма? — деп сұрады дірілдеген дауыспен қуанып кеткен Кристофер Робин, мұндай бақытқа сенуге батылы бармай.

— Сен туралы.

Кристофер Робин ештеңе демеді, бірақ оның көздері бақырайған үстіне бақырая беріп, екі беті қызарған үстіне қызара түсті.

Сонымен, Винни-Пух сол ормандағы жасыл есікті үйде тұратын досы Кристофер Робинге бет алды.

— Қайырлы таң, Кристофер Робин! — деді Пух.

— Қайырлы таң, Винни-Пух! — деді балақай.

— Бері қарашы, сенде әлдеқандай әуе шары жоқ па?

— Әуе шары?

— Иә, мен әлгінде келе жатып, дәл соны ойладым: «Кристофер Робинде әлдеқандай әуе шары жоқ па екен?» деп. Маған бұл қызық көрінді.

— Саған әуе шары не үшін қажет бола қалды?

Винни-Пух бұрылып, арт жағына қарады да, ешкім тыңдап тұрмағанына көзі жеткен соң, табанын ерніне апарып, қорқынышты бір сыбырмен:

— Бал, — деді.

— Не-е?

— Бал! — деп қайталады Пух.

— Әуе шарымен балға барған кімді көріп едің?

— Мен барамын! — деді Пух.

Кристофер Робин осының алдында өзінің досы Талпақ танаудың1 үйінде өткен кештен келіп отырған. Онда қонақтардың бәріне әуе шарларын үлестірген. Кристофер Робинге үлкен жасыл шар тиген, ал Көжектің Туысы мен Таныстарының біріне одан да үлкені беріліпті, бірақ әлгі Туыс және Таныс оны алмаған көрінеді, себебі олар әлі тым кішкентай болғандықтан қонаққа ертіп әкелмепті. сондықтан Кристофер Робин, солай-ақ болсын деп, шардың екеуін де — жасылын да, көгін де алып қайтқан еді.

— Саған қайсысы көбірек ұнайды? — деп сұрады Кристофер Робин.

Пух басын екі табанымен қысып алып, терең ойға батты.

— Әңгіме мынада, — деді ол. — Егер балға жетем десең, басты нәрсе — сені аралардың байқап қалмауы. Содан, міне, демек, егер шар жасыл болса, олар сені жапырақ екен деп, байқамай қалуы мүмкін, ал егер шар көк болса, олар сені аспанның бір бөлшегі екен деп, тағы да байқамауы анық. Олар осы екеуінің қайсысына тезірек сенер екен — бәрі осыған байланысты.

— Ал олар шар астындағы сені байқамай қалады деп ойлайсың ба?

— Мүмкін, байқар, мүмкін, байқамас та, — деді Винни-Пух. — Аралардың басына қандай ой келетінін қайдан білесің? — Ол сәл ойланды да, былай деп қосты: — Мен жорта бір шүйке қара бұлт бола қаламын. Сонда олар ажырата алмайды.

— Онда сенің көк шарды алғаның дұрыс, — деді Кристофер Робин.

Сөйтіп, мәселе шешілді.

Достар көк шарды алып, Кристофер Робин әдеттегідей (қажет бола қалса деп) мылтығын асынды да, екеуі жорыққа аттанды.

Винни-Пух ең алдымен өзіне таныс шалшыққа келді де, нағыз бұлтқа ұқсап, көмірдей қап-қара болу үшін, лай-балшыққа аунап-аунап алды. Одан соң олар шарды екеулеп жібінен ұстап тұрып, үрлей бастады. Содан шар енді жарылардай болып қампиған кезде Кристофер Робин жіпті бірден жіберіп қалып еді, Винни-Пух аспанға қалқып шыға келді де, дәл ойлаған жерге — аралар ағашының ұшар басына жетіп, сәл алшақтау барып тоқтады.

— Ала-қаааай! — деп айқайлап жіберді Кристофер Робин.

— Қалай, керемет пе? — деп дауыстады оған аспан астынан Винни-Пух. — Ал мен кімге ұқсаймын?

— Аюға, әуе шарымен ұшып жүрген аюға!

— Ал кішкентай қара бұлтқа ұқсамаймын ба? — деп алаңдай сұрады Пух.

— Онша ұқсамайсың.

— Ал жарайды, мүмкін, мына жерден көбірек ұқсайтын шығармын. Айтпақшы, қайдан білесің, бұл аралардың басына не ой келетінін!

Өкінішке қарай, жел жоқ еді де, Пух әуеде ешбір қимылсыз ілініп тұрып қалды. Ол балды сезіп те тұр, ол балды көріп те тұр, бірақ балға жетуге, амал қанша, дәрмен жоқ.

Біраздан кейін ол қайтадан сөйлей бастады.

— Кристофер Робин! — деді күбірлеп.

— Немене?

— Меніңше, аралар бірдеңеден сезіктенеді!

— Неден сонда?

— Білмеймін мен. Тек, меніңше, олар күдіктенетін сияқты.

— Сірә, олар сенің бал ұрламақ ниетіңді сезетін шығар?

— Мүмкін, солай да шығар. Бұл аралардың басына қандай ой келетінін кім білсін?

Тағы да шамалы тыныштық орнады. Содан кейін қайтадан Пухтың дауысы естілді:

— Кристофер Робин!

— Не?

— Сенің үйіңде қолшатыр бар ма?

— Болу керек.

— Онда өтінемін сенен: оны осында алып кел де, сол жерде қолыңа ұстап, ерсілі-қарсылы жүрші, ал өзің әлсін-әлі маған қарап қойып: «Қап, қап, жауын жауайын деп тұр-ау осы!» — дей бергін. Сонда аралар бізге сенетін шығар деп ойлаймын.

Бұған, әрине, Кристофер Робин ішінен күліп қойды да: «Әй, ақымақ қонжығым-ай!» деп ойлады. Бірақ онысын естіртіп айтпады, себебі ол Пухты қатты жақсы көретін.

Содан ол қолшатырына кетті.

— Ақыры келдің-ау! — деп айқайлап жіберді Винни-Пух Кристофер Робин қайта оралысымен. — Әйтпесе мен енді мазасыздана бастап едім. Тағы байқадым, аралар тіпті күдіктене түскендей.

— Қолшатырды ашайын ба, жоқ па?

— Ашу керек, тек сәл тұра тұршы. Жаза баспау қажет. Ең бастысы — аралар падишасын алдап соғу. Сол жерден көріне ме ол саған?

— Жоқ.

— Қап, әттеген-ай! Жарайды, онда сен қолшатырды ұстап жүре баста да: «Қап, қап, жаңбыр жауайын деп тұр-ау осы!» — дей бер, ал мен арнайы бұлт туралы ән айтайын — әлгі кәдімгі аспандағы барлық кішкентай бұлттар айтатын әнді… Ал, кеттік!

Кристофер Робин ерсілі-қарсылы жүре бастады да, жаңбыр жауайын деп тұрғанын ескерте берді, ал Винни-Пух болса, мына әніне басты:

Пах, мен бұлтпын, бұлтпын,
Мүлде аю емеспін.
Төбесінде көп жұрттың
Қалқығанға не жетсін!
Пах, аспанның құшағы
Әрі жайлы, әрі кең.
Бұлттар самғап ұшады,
Тербеп шаттық әнімен!

Алайда, бір ғажабы, аралар үсті-үстіне ызыңдай түсіп, сезіктене берді. Көпшілігі тіпті ұясынан шығып кетіп, бұлт туралы әннің екінші шумағын айта бастағанда оның өзін төңіректей берген еді. Ал енді бір ара кенет Бұлттың тұмсығына кеп сәл сәтке қона қалды да, бірден қайта көтеріліп кетті.

— Кристофер-ай! Робин! — деп айқай салды Винни-Пух.

— Не?

— Мен ойланып-ойланып, ақыры бәрін түсіндім. Бұлар бұрыс аралар екен!

— Қалай сонда?

— Мүлдем бұрыс! Әрі олар балдың да дұрысын жинамайтын болар, солай емес пе?

— Қой?

— Солай. Сондықтан да менің тезірек жерге түскенім дұрыс шығар.

— Ал сонда жерге қалайша түспексің? — деп сұрады Кристофер Робин.

Тап осыны Винни-Пух әлі ойлаған жоқ еді. Егер аяғындағы жіпті босатып жіберсе, жерге тағы да гүрс етіп құлап түседі. Бұл ойы ұнаған жоқ. Содан соң ол байыптап ойланып тұрды да, былай деді:

— Кристофер Робин, сен шарды мылтықпен атып түсіруің керек, мылтығың өзіңде ме?

— Әлбетте, өзімде, — деді Кристофер Робин. — Бірақ мен шарды атсам, ол бүлініп қалады ғой.

— Ал атпасаң, мен бүлінемін, — деді Пух.

Әрине, осы сәтте Кристофер Робин не істеу керектігін бірден түсінді. Ол шарды мұқият көздеп алды да, атып жіберді.

— Ой-ой-ой! — деп баж етті Пух.

— Мен тигізе алмадым ба? — деп сұрады Кристофер Робин.

— Мүлдем тигізе алмадың деп айта алмаймын, — деді Пух, — тек шарға тигізе алмадың!

— Кешіре гөр, өтінемін, — деді де, Кристофер Робин қайтадан атып жіберді.

Бұл жолы ол мүлт кетпеді. Шар толы ауа біртіндеп сыртқа шыға бастады да, Винни-Пух баяу қалқып жерге түсті.

Рас, сонша уақыт жіптен ұстап асылып тұрғандықтан, аяқтары ағаштай сіресіп қатып қалған екен. Осы оқиғадан кейін бір апта бойы аяқтарын қозғай алмай, онысы сол қалпында шошайды да тұрды. Тұмсығына шыбын қона қалған жағдайда, оны: «Пу-ух! Пу-ух!» — деп үрлейтін болды.

Мүмкін, содан да, оған онша сене қоймасам да, иә, дәл содан да оны, сірә, Пух деп атаған болар.

— Ертегі аяқталып қалды ма? — деп сұрады Кристофер Робин.

— Бұл ертегі аяқталды. Ал одан басқалары да бар.

— Пух екеуміз туралы ма?

— Көжек жөнінде де, Талпақ танау жөнінде де және қалғандары жөнінде. Есіңде жоқ па ол сенің?

— Есімде екені есімде ғой, бірақ еске түсіргім келгенде ұмытып қаламын.

— Былай ғой, мысалы, бірде Пух пен Талпақ танау Пілді ұстап алмақ болады…

— Ұстап ала ма олар?

— Жоқ.

— Қайдан келсін оларға! Пух мүлдем аңғал ғой. Ал мен оны ұстай алдым ба?

— Ә, оны тыңдасаң, білесің.

Кристофер Робин бас изеді.

— Білемісің, әке, менің есімде бәрі де бар ғой, ал Пух болса, барлығын ұмытып қалыпты, содан да тағы бір естуге өте-мөте құмартып отыр. Өйткені ол әлгі жай ғана… естелік емес, ол нағыз ертегінің өзі болмақ қой.

— Міне, мен де солай ойлаймын.

Кристофер Робин ауыр күрсініп алды да, қонжығын артқы аяғынан ұстаған бойы сүйрете отырып, есікке қарай ілби жүрді. Табалдырыққа жете бере, артына бұрылып:

— Менің суға қалай түскенімді көруге келесің бе? — деді.

— Мүмкін, — деді әкесі.

— Ал мен оны мылтықпен атып түсіргенімде, ол қатты ауырсынған жоқ па?

— Титтей де ауырсынған жоқ, — деді әкесі.

Бала басын изеп, шығып кетті де, бір сәттен соң әкесі Винни-Пухтың басқышпен жоғары көтеріліп бара жатқанын естіді: дүңк-дүңк-дүңк.

II тарау

ВИННИ-ПУХТЫҢ ҚОНАҚҚА
БАРАМ ДЕП ҚИЫН ЖАҒДАЙҒА
ТАП БОЛУЫ

Бірде күндіз өз достарына, демек, енді бізге де жақсы таныс Винни-Пух (айтпақшы, кейде оны қысқаша Пух деп қана атайтын) тұмсығының астынан жаңа әнін міңгірлей айтып, маңғаздана қоқиып, орманды асықпай аралап келе жатты.

Оның масаттанатын да жөні бар еді, себебі бұл міңгірлек әнді бүгін таңертең ғана әдеттегідей айна алдында тұрып, таңғы жаттығу жасап жатқан кезінде өзі шығарды ғой. Сендерге айта кеткен жөн, Винни-Пухтың қатты арықтағысы келіп, барын салып жаттығу жасайтын. Ол аяғының ұшымен көтеріліп, бойын барынша соза түскен кезде, былай деп әндеткен:

— Тара-тара-тара-ра!

Ал одан соң еңкейіп, алдыңғы табанын артқы аяқтарының ұшына жеткізбек болған шақта, былай деп әндеткен:

— Тара-тара-ой, аттан, трам-пам-па!

Міне, міңгірлек осылайша дүниеге келген де, содан таңғы астан кейін Винни оны әбден жаттап алғанша ішінен әлсін-әлі қайталап, міңгірлей берген, міңгірлей берген. Енді ол оны басынан аяғына дейін түгел жаттап алған. Міңгірлегінің сөзі шамамен мынадай болатын:

Тара-тара-тара-ра!
Трам-пам-пам-тирарам-пам-па!
Тири-тири-тири-ри,
Трам-пам-пам-тиририм-пим-пи!

Содан, міне, тұмсығының астынан осы бір міңгірлегін міңгірлетіп әрі егер Винни-Пух өзін Винни-Пух емес, мүлдем-мүлдем басқа біреу болғанда қайтер еді деп, қатты ойланып келе жатқан, сөйтсе — біздің Винни байқаусызда үңірейген қуысы бар құмды жарға жетіп қалған екен.

— Аһа! — деді Пух. (Трам-пам-пам-тирарам-пам-па!) — егер мен бірдеңеден бірдеңе түсінетін болсам, онда қуыс — кеуек, ал кеуек — көжек, ал көжек — лайықты серік, ал лайықты серік деген — мені бірдеңемен сыйлап, тойғызып, міңгірлегімді сүйсіне тыңдайтын серіктес. Және тағы сол іспеттес бірдеңелер!

Осы арада ол еңкейіп, қуысқа басын сұқты да:

— Әй! Үйде біреу бар ма? — деп дауыстады. Жауап орнына әлдебір дыбыс естілді де, қайтадан тыныш бола қалды.

— Әй! Үйде біреу бар ма деп сұрап тұрмын ғой мен, — деп қайталады Пух қатты айқайлап.

— Жоқ! — деп жауап берді біреу. — Сонша бақырудың да қажеті жоқ, — деп қойды тағы, — мен бірінші жолы-ақ сені жақсы естігенмін.

— Кешіріңіз, — деді Винни-Пух. — Сонда қалай, үйде мүлдем-мүлдем ешкім жоқ па?

— Мүлдем-мүлдем ешкім жоқ! — деп жауап қатты дауыс.

Осыдан соң Винни-Пух басын іннен шығарып алды да, ойлана бастады.

Ол былайша ойлады: «Онда мүлдем-мүлдем ешкім болмауы мүмкін емес! Біреу-міреу қайткенде де бар, әйтпесе: «Мүлдем-мүлдем ешкім жоқ!» деп кім айтар еді?»

Сондықтан да ол қайтадан еңкейіп, басын қуысқа тықты да, былай деді:

— Бері қара, Көжек, бұл өзі сен емессің бе?

— Жоқ, мен емеспін! — деді Көжек мүлде өзінікіне ұқсамайтын дауыспен.

— Ал бұл сенің дауысың емес пе?

— Меніңше, солай, — деді Көжек. — Меніңше, ол тіптен де, былайша айтқанда, титтей де ұқсамайды! Әрі ұқсауға да тиіс емес!

— Солай ма? — деді Пух.

Ол басын тағы да сыртқа шығарып, енді бір ойланды, ал содан соң басын қайтадан сұғып, былай деді:

— Мерейіңіз өссін, айтыңызшы маған, өтінемін, Көжек қайда кетті екен?

— Ол өзінің досы Винни-Пухқа қонаққа кетті. Екеуі қандай дос екенін білсең!

Бұған қайран қалған Винни-Пух тура ойбайлап жіберді.

— Ойбай-ау, ол мына менмін ғой! — деді ол.

— «Менмінің» қалай? «Менмін» әртүрлі болады!

— Бұл «менмін» дегенім: бұл — менмін, Винни-Пухпын дегенім.

Бұл жолы Көжек қайран қалды. Ол Винниден бетер таң-тамаша болды.

— Ал сен оған сенімдімісің? — деп сұрады өзі.

— Әбден, әбден сенімдімін! — деді Винни-Пух.

— Ал жақсы, онда, кір!

Сөйтіп, Винни кеуекке ене берді. Ол қысылып-қымтырылып, қымтырылып-қысылып, ақыры ішке кірді-ау, әйтеуір.

— Айтқаның өте дұрыс екен, — деді Көжек, оның басынан аяғына дейін қарап шығып. — Бұл, шынында да, сен екенсің. Саламат па, өзіңді көргеніме қуаныштымын!

— Ал сен бұл кім деп ойлап едің?

— Енді, былайша, кім болса, ол болсын деп ойладым! Өзің білесің, мұнда, бұл орманда кім көрінгенді үйге кіргізе беруге болмайды! Сақтықта қорлық жоқ. Ал, жарайды. Бір нәрсемен әлденіп алар уақыт болған жоқ па?

Винни-Пух ептеп әлденіп алуға ешқашанда қарсы болмайтын, әсіресе таңертеңгі сағат он бірлер кезінде, өйткені таңғы тамақты жегелі біраз уақыт өткен, ал түскі ас әлі ойда да жоқ болатұғын. Содан да ол, әрине, Көжектің шыныаяқтар мен тәрелкелер алып жатқанын көргенде қатты қуанып кетті. Ал Көжек: «Саған қайсысын жағып берейін — балдан ба, жоқ қоюландырылған сүттен бе?» — деп сұрағанда Пух есі шыққанынан, ойланбастан «анадан да, мынадан да!» деп қалды. Рас, өзінің ағат кеткенін сезе қойған ол тым қомағай көрінбейін деді де, жалма-жан: «Ал нанның мүлдем қажеті жоқ!» — деп қойды асығыс.

Осыдан кейін үнсіз қалып, ұзақ-ұзақ уақытқа дейін тіл қатпады, себебі аузы бос емес болатын.

Ал біраз уақыт өткенде әлдебір әуенді де әуезді дауыспен, дауысы тұп-тура балдай тәтті болып кеткен, пырылдаған Винни-Пух үстел басынан тұрды да, Көжектің қолын бар ықыласымен қысып тұрып, үйге қайтатын уақыты болғанын айтты.

— Уақыттың болып қалғаны ма? — деп, сыпайы сұрады Көжек.

Ішінен оның: «Қонаққа келгенде тамаққа тойып алысымен, бірден қайтып кету онша орынды әдет емес», — деп ойламағанына кепілдік беру қиын. Алайда онысын естіртіп айтпады, өйткені ол өте ақылды Көжек болатын.

Естіртіп, былай деп сұрады:

— Уақыт болып қалды ма?

— Енді, — деп аузына сөз түсе қоймады Пухтың. — Мен әлі де азырақ отыра алар едім, егер сен… егер сенде… — ол мүдіре сөйлеп, неге екені белгісіз, ас тұратын жаққа жалтақтай берді.

— Шынымды айтсам, — деді Көжек, — мен өзім де қыдырып қайтпақ болып отыр едім.

— Ә-ә, жақсы онда, мен кетейін, ендеше. Көріскенше!

— Ал басқа тілегің жоқ болса, көріскенше!

— Сонда қалай, тағы бірдеңе бар ма? — деп, үміттене сұрады Пух, қайта жайраңдай түсіп.

Көжек барлық кастрөл мен банкілерге үңіле қарап шықты да, өкінішті үнмен:

— Амал жоқ, ештеңе қалмапты! — деді.

— Мен де солай ойлап едім, — деді, жаны ашыған Пух басын шайқап. — Ал, сау бол, қайтатын уақыт болды.

Сөйтеді де, іннен шыға берді. Ол бар күшімен алдыңғы аяқтарымен өзін-өзі тартып, бар қуатымен артқы аяқтарымен өзін-өзі итеріп, біраз уақыт өткенде сырттан тұмсығы көрінді… одан соң қос құлағы… сәлден кейін алдыңғы аяқтары… одан иықтары… ал одан соң…

Одан соң Винни-Пух айқай салды.

— Әй, құтқарыңдар! Одан да кейін кірейін!

Содан соң тағы айқай салды:

— Әй, көмектесіңдер! Жоқ, не болса да, алға!

Содан, ақыры, әбден торыққан дауыспен бажылдай бастады:

— Бол, бол, құтқарыңдар, көмектесіңдер! Артқа да, алға да жылжи алар емеспін!

Бұл екі арада далаға қыдырамын деп отырған Көжек сыртқа шығар негізгі есіктің бітеліп, бекітіліп қалғанын көрген соң, жасырын қосалқы қуыспен үйден жүгіріп шықты да, інді айналып отырып, Пухқа келді.

— Сен немене, кептетіліп қалдың ба? — деп сұрады ол.

— Жо-оқ, мен жай, демалып тұрмын, — деді Пух, көңілді дауыспен сөйлеуге тырысып. — Жай, демалып, ананы-мынаны ойлап әрі ән салып тұрмын…

— Ал, қане, аяғыңды әкелші маған! — деді қатаң Көжек.

Винни-Пух оған алдыңғы аяғын созды да, Көжек оны тарта бастады. Тартты кеп, тартты кеп. Сүйретті кеп, сүйретті кеп, ақыры Винни айқай салды:

— Ойбай-ойбай! Ауырып барады!

— Енді бәрі түсінікті, — деді Көжек. — Сен кептетіліп қапсың.

— Бәрі мына есіктің тым тарлығынан! — деді Пух ашуланып.

— Жоқ, бәрі әлдекімнің тым қомағайлығынан! — деді қатал дауыспен Көжек. — Үстел басында отырғанымызда маған қайта-қайта, оны әдептілікпен естіртіп айтпасам да, әлдекім тамақты тым көп қарпитындай көрініп еді. Әрі ол «әлдекімнің» өзім еместігін мен нақты білгенмін. Басқа амал жоқ, тездетіп Кристофер Робинге барып келу керек.

Винни-Пух пен Көжектің досы Кристофер Робин, естеріңде болар, орманның мүлдем басқа бір шетінде тұратын. Бірақ ол көмекке бірден жүгіріп келді де, Винни-Пухтың кеуде жағын көргенде сондай бір мейірім толы үнмен: «Әй, ақымақ қонжығым-ай менің!» — деп еді, бәрінің көңілі орнына түскендей болды.

— Ал мен қазір ғана ойлай бастағанмын, — деді Винни, тұмсығын шамалы шыпылдатып, — бейшара Көжек аяқ- астынан енді бұл есігінен ешқашан-ешқашан кіріп-шыға алмайды ғой деп… Мен онда қатты-қатты қиналған болар едім…

— Мен де, — деді Көжек.

— Есіктен кіріп-шыға алмайды деймісіңдер? — деп қайталап сұрады Кристофер Робин. — Неге? Сірә, кіріп-шыға алатын шығар…

— Онда, тіпті жақсы, — деді Көжек.

— Тегі, сені тартып шығара алмасақ, қайтадан інге итеріп кіргізу керек болар, — деп сөзін аяқтады Кристофер Робин.

Бұл сәтте Көжек ойланған қалпы құлағының түбін қасып-қасып жіберіп, егер Винни-Пухты інге қайта итеріп кіргізсек, ол сонда мүлдем қалып қояды ғой әрі Көжек Винни-Пухты өлердей жақсы көретін, бірақ қалай болғанда да, біреулерге жер үстінде, ал енді біреулерге жер астында тіршілік етуді жазған ғой, және де…

— Сеніңше, мен енді ешқашан-ешқашан сыртқа шыға алмаймын ба? — деп сұрады Пух жалынышты үнмен.

— Меніңше, сен сыртқа жартылай шығып үлгерген екенсің, онда орта жолда тоқтап қалғаның өкінішті-ақ, — деді Көжек.

Кристофер Робин басын изеді.

— Бір-ақ амал бар, — деді ол. — Сен қайтадан арықтағанша күте тұру керек.

— Ал мен қанша уақытта арықтаймын? — деп үрейлене сұрады Пух.

— Енді, бір апта шамасында.

— Ойбай, бір апта бойы тұра алмаймын ғой мен бұл жерде сорайып!

— Сорайып тұру қолыңнан әбден-ақ келер-ау, ақымақ қонжығым менің. Ал сені бұл жерден шығарып алу қиын іс болып тұр.

— Қамықпа, біз оған дауыстап кітап оқып тұрамыз! — деді көңілденген Көжек. — Тек қар жаумаса болғаны… — Иә, айтпақшы, — деп жалғады ол сөзін, — сен ғой, досым, менің бөлмемді түгелге жуық басып қалдың… Рұқсат па, мен сүлгілерімді сенің артқы аяқтарыңа іліп жүрейін? Әйтпесе олар арт жақта бәрібір тектен-текке шолтиып тұр, ал өздері сүлгілер үшін тамаша ілгіш бола алар еді!

— Ойбай-бай-бай, табандатқан бір апта! — деді қамыққан Пух. — Ал тамақты қалай ішемін сонда?!

— Тамақты, қымбаттым менің, қоя тұрасың! — деді Кристофер Робин. — Себебі сенің тезірек арықтауың керек қой! Ал дауыстап кітап оқуға уәде береміз!

Қонжық терең бір күрсінгісі келіп еді, онысынан ештеңе шықпады — ол сонша тығыз кептетілген болатын. Көзінен бір тамшы жасын тамызып, ол былай деді:

— Ал онда, сендер, маған ең құрығанда лажсыз жағдайға тап болған бақытсыз қонжықты демеп, жұбата алатындай әлдебір жеңіл сіңетін кітапты оқып көріңдер…

Содан, міне, бір апта бойы Кристофер Робин Пухтың Солтүстік шетінде тұрып, дәл сондай жеңіл сіңетін, яғни түсінікті де қызықты кітапты оқып, ал Көжек болса, оның Оңтүстік шетінде жуылған кірлерін іліп жүрді де… бұл екі арада Пух бірте-бірте жіңішкере берді, жіңішкере берді, жіңішкере берді. Ал апта аяқталған күні Кристофер Робин:

— Уақыт болды! — деді.

Ол екі қолымен Винни-Пухтың алдыңғы аяқтарынан ұстап, ал Көжек Кристофер Робиннен, ал Көжектің бүкіл Туыстары мен Таныстары (олар тым көп болатын) Көжектен ұстады да, барлығы шамасы келгенше тарта бастады. Сонда Винни-Пух әуелі:

— Ой! Одан соң:

— Аһ!

Содан кейін болмай-болмай, кенет тұп-тура шишадан атылған тығындай:

— Тыңқ! — деген сөздерді ғана айтып үлгерді.

Сол сәтте Кристофер Робиннің де, Көжектің де, Көжектің барлық Туысқандары мен Таныстарының да аяқтары бірден көктен келді!

Ал бұл үйме-жүйменің ең үстінде азаттық алған Винни-Пух отыр еді!

Винни-Пух өзінің барлық достарына ризашылық білдіре басын иді де, меншікті әнін ыңылдап, маңғаз қалпы орманды аралап кете барды. Кристофер Робин болса, оның соңынан қарап тұрып, мейірімге толы үнмен естілер-естілмес қана:

— Әй, менің ақылсыз қонжығым-ай! — деп сыбырлап қойды.

III тарау

ПУХ ПЕН ТАЛПАҚ ТАНАУДЫҢ АҢҒА ШЫҒЫП, ҮБИДІ ҰСТАП АЛА ЖАЗДАУЫ

Винни-Пухтың ең жақсы досы — Талпақ танау аталатын кішкентай торай үлкен — өте үлкен үйде, үлкен — өте үлкен ағашта тұратын. Ағаш орманның дәл ортасында, үй ағаштың қақ ортасына орналасқан, ал Талпақ танау үйдің тап ортасында отыратын. Үйдің қасында бағана бар болатын, оған әлдебір жазу жазылған шеті сынған тақтайша қағылған еді. кімде-кім аздап хат таныса, одан:

БӨТЕНДЕРГЕ В.