Казімір Сваяк

 

Чаму мне маркотна

Чаму мне маркотна, на плач забірае,

Кругом хоць жыццё і свабода й вяселле?

Ідзе год за годам, і поўдзень мінае,

На сумны нядуг мой няма ужо зелля.

 

З малых лет я біўся з нядоляй ды горам,

Пагляд мой ў юнацтве быў сумны, хоць чысты,

Цяпер сам не знаю, якім я напорам

Прабуду свой шлях так ліхі і цярністы.

 

Зварушылась многа у даўнай будове,

Памножылі лета й навука сумнівы;

Стаю я прад гробам усё нагатове,

Загаслі душы маёй зоркі агнівы.

 

Не ведаю сам, што сталася такога

З душой маёй сумнай, трывожнай даволі, —

Скаваў хто узлёт яе чысты да Бога,

Упісаў быццам страшнае слова «ніколі»!

 

Ці сам я нядобрага духу прызнаннем

Прыгасіў агонь той ласкавы аж з неба,

Гарэў што — здаецца — глыбокім каханнем:

Людцом каб падаці і «неба і хлеба».

 

Дзе ж праўду мне дзець: ўсё канчаецца скора,

Мадзее і вера, і агонь, і любоў,

Зліваецца з пыхай святая пакора,

На ўсіх ідэалах няма ўжо багоў.

 

I кажуць, што злуда жыццё тут на свеце,

Што сном ледзь прыметным у коле ўсябыту,

I чысца пачатак займае на мэце,

I ў пекла ўкідае душу прагавіту.

 

Прабую маліціся сэрцам збалелым,

Прад зорам сваім бачу мукі Айчыны,

Дзе брат азірае ваком ашалелым

Руіну, разбой — і пытае прычыны.

 

Малюся да Бога, хоць ён тут бяссільны.

Бо волю ўсім даў. свабоду шануе.

Смяецца ўсё пекла, ўвесь свет замагільны,

Як цёмная сіла над намі пануе.

 

Ці варта змагацца з нядоляй крывавай?

Ці варта вялічыць лік жэртваў зямлі?

Ці ж свет пераробім рукою нямравай?

Ці тым там не лепей, што ў гробе згнілі?

 

Адзін быў заўсёды, было мне нявольна

Пазнаці любові ціхога дзяўчаці:

Так мусіў мой розум трудзіцца мазольна,

Каб сэрцу балючаму волі не даці.

 

Згубіў я здароўе, і волю, і мэту,

Адно асталося: спачыць у магіле.

I плач забірае на праўданьку гэту,

Што гіну я сумны, без пары, ў веку сіле.

 

***

Схавайцесь, слёзы! вы мне непатрэбны,

Льецца гарчэйшых до ў свеце шырокім,

Пацехаў не хочу: яны мне ганебны —

Хоць дух мой і слабы, не быў касавокім.

 

З духамі гавору, іх рады шукаю:

Загробнага свету гадаю тайніцы, —

Сціскаецца сэрца — чаму, сам не знаю —

Лятаюць трывожныя думкі-начніцы.

 

Ах, веру мне дайце, што будзе калісьці

Трыумф чалавека над духамі благімі,

Што после пары так сляпой ненавісці

На светлы парог аб’яднання ўзышлі мы.

 

Чаму ж мне маркотна, хоць сонейка свеціць,

Прырода раскошна навокал пульсуе,

Куды ж мне падзецца, дух мой куды меціць,

Чаму маё сэрца балюча так чуе?