автордың кітабын онлайн тегін оқу  Жаннат туралы білгім келеді

Зинелова Жібек

«Ал «Раббымыз Алла» деп иман айтқаннан кейін (шынайы иманның талабына сай сенімде, ниетте һәм іс-әрекеттерде ақиқаттан ауытқымай) тұп-тура жолмен жүргендерге оқтын-оқтын періштелер түседі. (Сөйтіп, періштелер оларды бұл дүниеде бәле-жаладан қориды, ал ақиретте достық пейіл танытып): «(Азапқа душар болмас па екенбіз деп) қорықпаңдар әрі (дүниеде біліп, білмей істеген күнәларың мен ниет етіп істей алмай кеткен игі істеріңді ойлап) мұңаймаңдар. Өздеріңе уәде етілген жаннатқа қуаныңдар! Біз дүниеде де, ақиретте де сендердің жанашыр достарың боламыз. Жұмақта көңілдерің неге соқса, соның бәрі алдарыңа тартылады. Онда қалағандарыңның бәріне қол жеткізесіңдер. Міне, бұл – өте кешірімді, мүмін құлдарына ерекше мейірімді Алладан сендерге деген сый-құрмет»1.

Жан тапсыру немесе өлім деген не?

Мен өліммен алғаш рет алты жасымда таныстым. Жаздың ыстық күндерінің бірі еді. Жұпар иісі аңқыған гүлдердің ортасында ерекше бой көтерген өрік ағашының түбінде әткеншек теуіп отырдым. Байқасам, бір топ адам бесік сияқты бір затты арқалап алып барады. Айналасында дауыс сала жылап кетіп бара жатқандар да бар. Бірі дұға айтып әлдекім үшін Алладан кешірім тілеп барады. Олар әлгі бесікті көтерген күйі мазарға апаратын жолмен тіке тартты. Мен дәл осы күнге дейін адамдардың осылай жиналып дауыс сала жылап, дұға тілегенін, бесік көтеріп мазарға қарай бет алғанын еш уақытта көрген емеспін. Әткеншекті кілт тоқтатып, әлгі топқа көз алмай ұзақ қарап қалыппын. Алты жасар баланың қайтыс болған кісіні шығарып салуды көріп тұрғаны осы. Әйелдер жағы дауыс салып жылап жатыр.

Бұрын-соңды әйелдердің дәл осылай жылағанын естіген де, көрген де емесін. Ол ол ма, үлкен ағатайлардың өздері көздері жасқа толып, тіпті кейбірі еңкілдеп қоя бергеніне куә болдым. Осыншалықты азынаған топты, үрей билеген үйді көрген кезде, денем одан сайын түршігіп сала берді. Енді әлгі үйдің ішінен зарлы дауыспен оқылған Құран даусы құлағыма жетті. Әлгі дауыс асықпай, зарлата оқып келді де, «Лә иләһә иллаллаһ» деп дауысын соза түсіп тынды. Әлгі дауыс тына қалғаны сол еді, әр жерден күбір-күбір еткен, «Әмин» деп дауыстаған үн шығып жатты. Енді бір жақтан «Қайтеміз, тағдыры солай да» десе, енді бірі «Алланың жазғанына көнеміз де...» деген сияқты түрлі сөздер естіліп жатыр. Бұл көрініс менің көңіліме бір мұң артып кеткендей болды. Ішімнен жылағым келді. Көзіме жас үйіріле бергені сол еді, Арманды көріп қалдым. Ол – менің ең жақын досым. Өзі өте ақылды бала. Білмейтіні жоқ.

Жасы менен үлкендеу болғандықтан ба, мен оның сөзін мұқият тыңдап, білмейтін нәрселерімнің барлығын содан сұраушы едім. Оның жауабының дұрыс-бұрысына қарап жатқан мен жоқ. Ол да жауап беруден тартынған емес. Мен көңіл-күйіме соққы берген әлгі көріністен әсерленгенім сонша – амандық-саулық сұраспай жатып, Арманға төтесінен сұрақты қойып қалдым:

– Арман, ана біреу әкетіп бара жатқан бесік сияқты нәрсені көрдің бе, ол не, ішінде не бар? – дедім аптығып.

– Оны табыт дейді, – деп қысқа қайырды Арманым.

– Иә, соның ішінде не бар? – деп бастырмалата жөнелгенде, Арман:

– Сен естіген жоқпысың, адам қайтыс болды ғой, – деді.

– Оны неге табытқа салып әкетті?

– Оны мазарға апарады.

– Ол жақта не бар?

– Мазарлар...

– Мазар деген не?

– Өлген адамды жерлейтін жер...

– Көме ме?

– Иә, көмеді. Басқа не істейді енді? Біз анам екеуіміз үнемі мазарға барып, ата-бабаларымызға Құран бағыштап, дұға оқып тұрамыз...

– Адамды қалай көмеді?

– Дүниеден өткен соң ғана.

– Менің өлгім келмейді.

– Бәріміз бір күні өлеміз ғой...

– Бәріміз бе?

– Бәрі.

– Неге өлуіміз керек?

– Солай болуы керек.

– Өлгендер мазарда не істейді?

– Егер жақсы адам болса, сол жақтан Жаннатқа барады.

– Жаннатқа солай барамыз ба?

– Өй, сені ме?! Өлмесек, Жаннатқа бара алмаймыз!

– Онда мазар жақсы екен ғой!

– Иә, Жаннатқа баратындар үшін жақсы.

Екеуміз үнсіз қалып, тар көшеде табыт көтеріп бара жатқан адамдар көзден ғайып болғанша, көз алмай қарап тұрдық. Бір үнсіздік басып тұрғандай. Тек қана өрік ағашын айналшықтай ұшып жүрген аралар мен шыбындардың дыбысы ғана естілді. Кенет Арман менің қолымнан тартып:

– Алдыңғы аптада жаңбыр жауды емес пе? – деді.

– Иә, содан?!

– Добымыз шалшықта қалып қойыпты.

– Сөйтсе не болыпты?

– Сол суда кішкентай итшабақтар жиналып қалған!

– Итшабақ деген не?

– Кәдімгі итшабақ қой. Өскесін құрбақаға айналады!

– Солай ма?

– Оны да білмейсің бе?

– Жоқ, мен қайдан білем ондайды!

– Кеттік, барып қарайық...

– Кеттік-кеттік!

Сол күні шалшықтағы итшабақтарды қаңылтыр құтыға салып, үстіне жаңбыр суын құйдық та, кеш батқанша қаңылтыр ыдыста сақтадық. Біресе татуласа ойнап, біресе әлденеге таласа өкпелесіп жүріп, сол күнді қызықпен өткіздік. Біресе көбелектің артынан қудық, біресе тұт ағашына жабысқан құрттарды тамашалап біраз жүрдік. Бір кезде аралардан қашамыз деп, қаңылтыр ыдыстағы итшабақтар қолымыздан түсіп, жан-жаққа шашылып қалды. Шөптердің арасынан әлгілерді тез-тез теріп алдық та, өлмесін деп суға лақтырып жібердік.

Бір қызығы, ойнап жүрген кезде ойымызға бағана ғана көрген өлім де, мазар туралы да бірде-бір ой келмеді. Мен тұт ағашындағы құрттарға қарап жүріп Арманнан: «Адамдар мазарда ұзақ бола ма?» деп сұрап едім, ол болса, көбелектер туралы айтып: «Мына құрттар енді қуыршаққа, одан кейін көбелекке айналады» деп түсіндірді. Сол күні ол маған керемет хикая айтып беремін деген болатын...

Бірақ сол күннен кейін бірде-бір рет өлім туралы ауыз ашпады. Демек, ол өлім туралы мен білмейтін нәрселерді біледі. Өйткені оның әкесі ертеректе қайтыс болып кеткен... Қалай болғанда да, менің ештеңеден хабарым жоқ еді.

Түнде аспанды қою қара бұлт басқанымен, жұлдыздар түнгі аспанда жаққан шамдай жарқырап тұратын. Сол кездері мен ұзақ уақыт кірпік ілмей жатушы едім. Түнде көбелектер шамға үймелеп, бейне той-тойлап жүргендей көрінетін. Сондай сәттерде басыма өлім туралы, өлімнің қандай нәрсе екені, жақын адамдарымның да бір күні бұл дүниемен қоштасатыны, адамдар өлген соң мазарда не істеп жататыны, ол жақтан Жаннатқа қалай баратындығы туралы ойлар келетін.

Мен дүниеден өткен адамды көргенде алты жаста едім. Қазір біраз жасқа келсем де, білмейтін нәрселерім өте көп. Мысалы, мен өлімнің қандай болатынын білмеймін...

Негізі өлім қандай нәрсе?

Бұл сұрақтың жауабын білуге қатты құштар емеспін. Себебі бәрібір түбінде сұрақтың жауабын білетінім анық. Иә, бір күні білемін! Сол кезде, «Ее-е, өлім деген осы екен ғой» дермін. Бірақ ол кезде білгендерімді саған жеткізе алмаймын. Өйткені ол сәтте мен бұл әлемде болмаймын ғой. Түсінген шығарсың, иә?!

Өлудің қандай екенін түсінудің жалғыз жолы – дүниеге келген сәтімізді еске алу. Таңқалғаныңды біліп тұрмын. «Екеуі бір-біріне қарама-қарсы ұғым ғой. Қалай ұқсауы мүмкін?!» деп отырған шығарсың.Бірақ терең ойланып салыстырсаң, бір-біріне ұқсайды. Туғанда дүние есігін қалай ашсақ, өлгенде де есікті солай жауып кетеміз.

Туу мен өлу

Егер ананың құрсағындағы сәбиге «Сен бір күні бұл жерден кетесің» десе, әлгі сәби ол хабардан шошып кетер еді де:

– Қалай сонда, бұл жерден басқа әлемге кетемін бе?

– Иә, туыласың!

– Туылу деген не?

– Сен де басқа сәбилер сияқты дүние есігін ашасың. Бұл жерден кетіп, мүлдем басқа әлемге тап боласың...

– Қорқам. Туылғым келмейді. Осы жер керемет қой!

– Қаласаң да, қаламасаң да, бұйырған уақытта дүние есігін ашуың керек. Уайымдама, ол жақта бәрі күшті!

– Шын айтып тұрсыз ба?

– Әрине!

– Бірақ оны мынау қараңғы, тар жерден жарыққа шыққан кезде ғана түсінесің. Көздерің шексіз аспанға қарап, құлпырған гүлдерді жақсы көретін боласың. Жұлдыздарды да...

– Көк аспан, гүлдер, жұлдыздар. Мен бұлардың не екенін де білмеймін! Қорқамын! Барғым келмейді ол жаққа! – деп өзі жатқан тар құрсақтың заңдылығымен қарайтын еді.

Негізінде, адамдар білмейтін нәрселерінен қорқады. Сәбиді мысал етіп алғанымыз да сондықтан. Ол құрсақта жатқандықтан, бұл дүниенің не екенін білмейді, білмегендіктен қорқады. Сондықтан туу мен өлудің арасында ұқсастық бар деп айта аламыз. Демек, ана құрсағында жатқан сәбидің бұл дүниеге келуі өте ғажап, қуанышты нәрсе емес пе?!

Негізі, әлдилер туылған соң осыншама ғажайып бір әлемге тап боларын білмейді, егер білсе жыламайтын еді. Керісінше шаттанып, ата-анасының қамқорлығын сезініп мәз болар еді. Біз де бір жер-ананың құрсағын мекен еткен сәбиге ұқсаймыз ғой!

Дүниеге келген соң, өмірді де, ондағы нәрселерді де жақсы көреміз. Бірақ бір күні осы жарқыраған өмірмен қош айтысатынымызды сезгенде, қайтадан кеудемізді мұң басады. Әлгі іштегі сәбидің дүниеге келуден қорыққаны сияқты, өлімнен де солай қорқамыз. Ұзақ өмір сүргіміз келеді, бойымыз үйреніп, санамызға әбден сіңіп қалған бұл өмірді тастап кеткіміз келмей қиналамыз. Бірақ қараңғы құрсақтағы сәбиді жай қалдырмаған Жаратқан, бізді де арғы өмірге аттанар сәтте бекер қалдырмас. Бұл дүниеден де жарық, бұл өмірден де кең керемет әлемге тап боламыз.

Анамыздың құрсағында жатып бұл дүниені елестете алмасақ, осы дүниеде жүріп арғы өмірдің қандай екенін де елестете алмасымыз анық. Асылында, өлу дегеніміз – осындай нәрсе, досым!

Әзірейіл қандай періште? Жақсы ма, жаман ба?

«Ендеше, оларға: Сендерді өзіне жандарыңды алу міндеті жүктелген өлім періштесі келіп өлтіреді. Содан кейін Раббыларыңның құзырына жөнелтілесіңдер (жеткізілесіңдер», – деп айт.

(«Сәжде» сүресі, 11-аят)

«Періште» сөзін естігенде ақылыңа жаман ой келе ме?

Жамандық жасайтын адамға «Періштедей» деп айта аласыз ба? «Періште» сөзін біз ешқашан кісі өлтірушіге, залымға, ұрыға, сатқынға, қатыгез адамға немесе қорқынышты жаратылысты сипаттау мақсатында қолданбаймыз! Бірақ біз жас сәбидің сондай сүйкімді, күлімсіреген жүзін көргенде «періштедей» деп жатамыз.

Басқаларға әрдайым қол ұшын беріп, үнемі жақсылық жасайтын, ашты тамақтандырып, жүрегінде қайғысы бар адамның көз жасын сүртіп жүрген біреуді көрсек, сол адамның сипатына қарап, бірден ойға «періштедей» деген теңеу келеді.

Періште – әлемдегі барлық тілдердің ішіндегі ең әдемі сөз. Ал Әзірейіл, ол да періште! Уахи періштесі Жәбірейіл сияқты, Микаил сияқты, ол да періште! Микайл Алланың бұйрығы мен гүлдерді, жемістерді және бидай дәндерін, таулы жазықтарды, жүзімдер мен бақтарды бақылайды. Ал Исрафил Қиямет басталғанда, адамдарды бірінен соң бірін қайта тірілту үшін «сур» үрлейді.

Әзірейіл – ұйқыда жатқан сәбиді күлдіре алатындай көркем періште. Ол да аспаннан жауған қар мен жауынның әр тамшысын жер бетіне алып түсетін періштелер тәрізді. Ол құстарға ән үйретіп, құмырсқалар мен жарысқан араларға жол бастайтын, сиырдың құлағына: «Алла үшін сәл сабырлы бол, кішкентай қыз шелегін толтырып алсын» деп сыбырлап кететін періштелер сияқты бір періште.

Бірақ оның міндеті – пайғамбарларға аян беру, кішкентай сәбилерге бесік жырын айту не болмаса бақтардағы гүлдерді жайнатып өсіру, аспаннан жауған қар мен жаңбыр тамшыларын жерге жаймен алып түсіру, құстар мен дос боп, аралардың серігі болу емес. Әзірейіл – өлім періштесі. Бұл әлемнің соңғы сәтінде бәрімізге көрінетін періште.

Әзірейіл періште – жақсылықты, сұлулық пен тазалықты, әділдікті білдіретін періште. Оның есімін естіген кезде бізде қорқыныш пайда боп, дірілдейміз. Ол шынайы періштенің бейнесі емес. Себебі қазіргі адамдар қара шекпен жамылып, қолына шалғы ұстаған бір бейнені санасында Әзірейілге балап жүр. Қарашекпен киген, жантүршігерлік бас сүйегі көрінген, киімінің ішінен сүйек қаңқасы көрінген бір бейне. Мультфильмдерде, ортағасырлық суреттерде, қорқынышты фильмдерде жиі кездесетін бұл сұмдықтың, әрине, Алланың төрт ұлы періштесінің бірі – Әзірейілмен ешқандай байланысы жоқ.

Әзірейілдің бейнесін көре сала оны хатқа түсіріп, оны басқаларға көрсетуге ешкімнің артық уақыты жоқ. Өйткені ол – өлім періштесі. Ол келгеннен соң, өлім келеді.

Әзірет Әзірейіл періштенің екі түрлі бейнесі бар.

Әзірейіл періштенің екі түрлі бейнесі

Әзірейілдің әдемі жүзін Алланың ең сүйікті құлдары ғана көре алады. Өмір бойына Аллаға, оның пайғамбарына иман келтіріп, үнемі жақсылық жасауға тырысқан, ешкімге зиянын тигізбеген, ешкімнің ала жібін аттамаған, үлкен не кіші күнә жасап қойса, тәубесіне келіп, Алладан кешірім сұраған құлдарына Әзірейіл (а.с) нұрлы бейнесімен көрінеді. Сондай құлдар дүниеден өтер кезінде Әзірейілдің күлімдеген көркем жүзін көреді.

Сіздің бұл дүниедегі міндетіңіз аяқталды. Алланың бұйрығы келді деп алдыңыздан Әзірейіл шығып: «Келіңіз, мен сізді мәңгі өмір сүретін жұмақты көруге апарайын. Сіз бұл дүниенің қиыншылығынан арылдыңыз!» – деп айтады. Сүйікті Пайғамбарымыз (Алланың оған сәлемі мен игілігі болсын) айтқандай, ол Алланың сүйген құлдарының жанын сары майдан қыл суырғандай оңай шығарады.

Бірақ медальдың екінші жағы бар болатыны секілді Әзірейілдің басқа бейнесін көруімізге болады. Өлім періштесінің қорқынышты бейнесі бар. Ибраһим пайғамбар Әзірейіл періштенің залым адамдарға көрінетін жан түршігерлік түрін көргісі келіп: «Мен сенің қорқынышты жүзіңді көргім келеді», – дейді. Сонда Әзірейіл: «Сен менің бұл жүзімді көруге шыдай алмайсың», – деп жауап береді. Ибраһим пайғамбар талап еткен соң, оған өзінің сол бейнесін көрсетті. Ибраһим пайғамбар өзін отқа лақтырған кезде де қорықпаған еді. Бірақ Әзірейілдің қорқынышты түрін көргенде құлап, есінен танды. Ол залым адамдарға ғана осылай көрінеді. Яғни Алланың бір екендігіне, шексіз құдіретіне, толассыз мейіріміне сенбейтіндер осы бейнесін көруге лайық. Олар – әртүрлі қатыгездік жасайтын, адамдардың қанын төгіп, өз пайдасы үшін балаларға оқ атып, бомба жаудыратын, жетімдердің мүлкін тартып алатын қаскөй жандар. Ол бейне адамдарды өтірікпен адастыратын сатқындарға және Алланың пайғамбарлары мен Оның кітаптарын жоққа шығарушыларға көрінеді. Өйткені Алла олардың бұ дүниеде сан мәрте жасаған қатыгездігін жай қалдырмайды.

Алла залымдардың кесірінен қасірет көргендерге әділетсіздік жасамайды! Осылайша Әзірейіл (а.с.) өмірін қатыгездікпен өткізетіндерге әдемі періштенің жүзімен емес, қорқынышты кейпімен көрінеді. Сонда әлгі адамдар бұл өмірде жасағаны үшін жазаланатын күннің жақын келгенін сезе бастайды. Жазықсыз, әлсіз адамдар кешіріліп, жүздеріне қуаныш ұялағанда, залымдардың жылайтын кезі де келеді.

Әзірейіл – сенімді серік

Әлемдегі барлық зұлымдықтан қашып, тек Алладан пана тілей аламыз. Әзірейіл періште өзінің қорқынышты түрін тек жамандарға көрсететінін білдік. Енді бәріміз оның әдемі, мейірімді, нұрлы жүзін көруге үміт етейік. Себебі бізді осы дүниелік өмірдің соңында күтетін ұзақ жол бар. Бізге сол жолда сенімді серік керек.

Әзірейіл періште – сол жолда бізге жәрдемші болатын сенімді серіктердің бірі. Денемізден бөлініп шыққан жанымыз оның қанаттарының астында болады. Бұл біздің дүниеге келгендегі сәтімізге ұқсайды. Біз ең әлсіз, шақалақ кезімізде бір дәрігердің қолында болып едік. Дәрігерлер өмірге келуімізге көмектессе, өлім періштесі біздің жанымызды тәнімізден босатып, оның басқа әлемге баруына көмектеседі. Бұл – Алла Тағаланың адамның қымбат жанын ең сенімді періштеге аманаттауы. Дәрігер жаңа туған нәрестені жұмсақ жамылғыға қалай орап салса, Әзірейіл де жанымызды құшақтап, оны мәңгі өмір сүретін нағыз әлем – жұмақтың шексіз әсем бақшаларына, біз кейін қауышатын көркем өмірге жеткізеді. Сондықтан мұсылмандар Аллаға, Пайғамбарымызға және Құранға иман келтіргеніндей, басқа періштелер сияқты Әзірейілді де жақсы көруі керек.

Қанша Әзірейіл бар?

Күніне мыңдаған адам көз жұмады. Жер бетінде саны көп болғанына қарамастан, барлық тірі жан мерзімі келгенде өз өмірлерімен қоштасады. Ормандағы пілдер, арыстан, зебра, бөкен, киттер мен дельфиндер, теңіз жұлдыздары, ағаш бұтақтарындағы құстар, шөлдегі шаяндар мен полюстегі пингвиндер. Ұядағы аралар, аяқ астындағы құрттар, құмырсқалар...

Қыркүйектің салқын кештерінде кәрі алмұрт ағашының бұтақтарында жүрген құрттар да өледі... Егер Өлім періштесі барлық тіршілік иелерінің жанын алады десек, жануарларды да сол қатарға кіргіземіз. Әзірейіл бір уақытта соншама тіршілік иелерінің жанын қалай алады? Періштелер – нұрдан жаратылған.Сондықтан оларға ет пен сүйектен жаратылған тіршілік иелері сияқты бір уақытта тек бір ғана жерде болу шарт емес. Олар бірден басқа жерде болуы мүмкін. Сізге мына мысалды ұсынып көрейін:

Күн атомдардан құралған. Бірақ ол айналасына жарық түсіретіндіктен, оны жарық сәуленің бастауы деп айтсақ болады. Күн сәулесі әлемге тегіс жарық сыйлайды. Басқа ғаламшарларға бәріне бірдей жарық сыйлап тұр. Жерге жылуын, нұрын сыйлайтын күн 1 секунд ішінде жердегі барлық гүлдің жапырақтарына жарық сыйлай алады.

Күн барлық тіршілік иелеріне сәулесін төгеді. Бір жерде жарық болса, басқа жерге де нұрын түсіре алады. Теңіздер мен таулар, сәбилер де Күннің жарығын сезеді. Ол ағаштарды һәм барлық тіршілікті жылытады.

Нұрдан жаратылған періштелер бір уақытта әртүрлі жерде бола алады. Бұл біз ойлағаннан да оңай. Егер адам екі жүз жыл бұрын шығып, «Бір күні сұлтан шығып сөйлейді, оны бірақ миллиондаған адамдар өз үйлерінде отырып естиді» деп айтса, сол адамды бәрі ақымақ көретін еді. Өйткені ақылға сыймайтын нәрсені айтқаны үшін оны айыптайтын.

Осы екі мысал Әзірейіл періштенің нұрдан жаратылғанын түсінуге көмектесті деп ойлаймын. Ол көп жерде бір сәтте бола алады. Мыңдаған адамның жанын бір сәтте алуға қауқары бар. Бірақ бір нәрсені айта кету керек:

Кейбір Ислам ғұламалары хадистер мен аяттардан алған түсіндірмелерге сүйене отырып, Алланың жан алатын періштелері өте көп, ал Әзірейіл болса, олардың басшысы деген пікірді келтіреді. Барлық нәрсені періштелер мен адамды жаратқан Алла Тағала жақсырақ білуші!

Қайтыс болған соң адамға не болады?

Қазір өзіңізге беретін жауабыма таң қалатын шығарсың деп ойлаймын. Қанша қызық, тіпті оғаш көрінсе де, бұл жауаптың дұрыстығына алдағы уақытта көз жеткізесің. Жан кеудемізден шығып кеткен соң бізге ештеңе болмайды! Біз осы қалпымызда қаламыз, бірақ денемізде өзгерістер болары анық. Өйткені біз жасаған ізгі амалдардың денеде қалдырар әсері тым аз, тіпті жоқ деуге болады. Иә, ойыңызда тағы бір сұрақ пайда бола бастағанын түсініп отырмын.

Мынадай бір мысал келтірейін, сонда менің не айтқым келгенін жақсырақ түсіне бастайсыз. Сіз ғарышкерді өз көзіңізбен көрдіңіз бе? Нағыз ғарышкерді көрмесеңіз де, оларды кинодан, ғаламтордан көріп-біліп жүрсіз. Солай емес пе?! Олар ғарышқа ұшарда космосқа арналған арнайы костюм киюі керек. Себебі ғарышта адамдар көйлек пен шалбар киіп жүре алмайды. Ғарыш – мүлде басқа әлем. Ол біздің әлемге ұқсамайды. Жерде киетін киіммен ғарышқа ұша алмаймыз. Ғарыш костюмін кигенде, оның ішіндегі ғарышкердің өзі әрең көрінеді. Олар жерге оралған кезде сол ауыр, үлкен костюмдерін шешеді. Егер ғарышкер костюмін шешсе, ол ғарышкер санала ма, жоқ па? Әрине, ол ғарышкер! Демек, ол киімсіз болса да, ғарышкер болып қала бермек. Ал костюм ше? Костюм ғарышкер ме? Жоқ, ол жай киім. Ол өте ерекше киім шығар, бірақ жансыз зат екені анық. Біреу оны кимесе, сол күйінде жата береді.

Енді осы мысалға салыстыру жасай отырып, өз денеңізге көз салыңыз. Құдай алдымен жанды жаратты. Жанымыз рухтар әлемінде болды. Дүниеге келерде жанымызға жарасымды ерекше киім қажет еді. Анамыздың құрсағында бізге әрі осы әлемге лайықты киім дайындалды. Бұл киімнің ұстауға ыңғайлы қолдары, жүруге жарамды аяғы, көретін көздері, еститін құлағы, иіс сезетін мұрны бар болып жаратылды.

Біз әлемге осы ерекше киіммен келдік. Бірақ ол тек «киім» ғана, «біз» емеспіз. Ғарышкер мен ғарышкердің костюмі сияқты, біздің жанымыз бен тәніміз – бір-бірінен мүлдем өзгеше жаратылыстар. Жердегі өміріміз аяқталған соң, осы жаққа арналған «киімді» тастап кетеміз. Себебі біз баратын жаққа бұл «киімдер» қажет емес, яғни, қазіргі денеміз. Бұл ғарышкердің Жерге оралған соң ғарышқа арналған костюмін шешуіне ұқсайды. Жарық әлемді анамыздың құрсағында тоғыз ай күткендей, қабірде де ұзақ күтеміз.

Қабір әлемі де ананың құрсағы, аялдама, вокзал секілді күту алаңы. Бізді тар, қараңғы құрсақта жалғыз қалдырмаған Раббымыз, ертең қияметтегі қалың топтың арасында да жалғыз қалдырмайды. Себебі Ол бүкіл әлемнің Иесі. «Рабб» деген сөз «Бүкіл әлемнің Иесі» дегенді білдіреді... Рухтар әлемі, дүние, қабір әлемі және жұмақ сарайлары... Міне, өлу мен туудың тағы бір ұқсастығы осында жатыр.

Қабір әлемі қандай жер?

Кішкене күнімде біздің ауданда Хадиша деген білімді әрі діндар ұстаз болатын. Ол кісі анамның өтінішін жерге тастамай, ағам екеумізге Құран үйретуді қолға алды.

– Міне, тағы да жазғы демалысқа шығып жатырмыз. Балалар әлі Құранды ежіктеп болса да оқи алмайды, – деп анам Хадиша апайға шағымын айта бастады.

– Алла бұйырса, биыл Құранды зуылдатып оқи алады, – деді апайымыз.

– Әмин, Алла сол күнге жеткізсін! – деп анам қуанып қалды. Хадиша апай сол кезде анама:

– Мен оларға тек Құран оқытпаймын, оған қоса... – дей беріп еді, анам бірден:

– Тағы не үйретесіз? – деп тағатсыздана сұрады.

– Иман негіздері сияқты дінімізге қатысты маңызды нәрселерді де сабақ арасында үйретсем бе деп ойлап отырмын, – дегенін естіген кезде анам қуанып:

– Рақмет сізге, Алла разы болсын! Балаларға қандай жақсы нәрсе болса, соны үйрете беріңіз. Үйренгендері өздеріне жақсы ғой, – деп алғысын білдірді.

Осы күннен бастап ағам екеуміз күнде таңертең Хадиша апайдың үйіне барып жүрдік. Алдымен әдемілеп Құран оқуды үйренетінбіз. Артынан апайымыз бір параққа жазылған ғибратты әңгімені оқытып, кейін сол парақтың келесі бетінде жазылған аяттың мағынасы мен пайғамбар хадисін оқытатын. Содан кейін ұстазымыз анама айтқандай діни негіздерді үйретуге кірісетін. Ол кісінің уақыты да берекелі, білімі де мол екеніне таңдай қағатынбыз.

Бір күні жаттаған аяттарды қайталап және апайымыз берген парақтарды оқып тапсырып, ойынға кетеміз деп іштей дайындалып отыр едік. Хадиша апай келді де: «Балалар, бүгін қабір әлемі туралы айтайық...» – деді. «Қабір» деген сөзді естігенде қызығушылығымыз арта түсті. Мәдина апай сол күні бізге қабірге қатысты оқиғаларды жақсылып түсіндіріп берді.

Қайтыс болғандарды не үшін жерлеу керек?

Қайтыс болғандарды жерлеу керектігі Құранда айтылды. Бұл тікелей бұйрық ретінде емес, қисса ретінде баян етілген. Адам атаның ұлдары Қабыл мен Әбіл табиғатынан бір-біріне ұқсамайтын екі түрлі бала болып өседі. Қабыл қатыгездеу, тас жүрек болса, Әбіл жұмсақ мінезді, мейірімді болатын. Қабыл егіншілікпен, Әбіл қой бағумен айналысты. Әбіл өз ісіне мұқият қарап, үнемі еңбектеніп жүретін. Қойларына жем-шөп дайындап, оларды қараусыз қалдырмайтын.

Қабылдың ішінде Әбілге деген наразылық сезімі пайда бола бастады. Бірде Адам Ата оларға Алла разылығы үшін құрбандық шалуды бұйырады. Құрбандық қабыл болса – от немесе найзағай тиетін.Осындай ерекше белгі арқылы садақаның яки құрбандықтың қабыл болып-болмағаны білінетін. Егер құрбандыққа от тимесе, оның қабыл болмағандығын білдіреді.

Сонымен құрбандық үшін Әбіл қойларының арасындағы ең күйлі, жақсысын таңдап алады. Қабыл болса, өз егініндегі жеуге жарамайтын, бұзылған көкөністерін әкеледі. Келесі күні Қабыл өз құрбандығына ештеңе тимегенін көреді. Ал Әбілдің құрбандығында оттың белгісі бар болатын. Бұл жағдайдан кейін Қабылдың өшпенділігі тіптен күшейе түседі. Өстіп кектеніп, іштей қызғаныш отына күйіп жүрген Қабыл өз қарындасына Әбіл үйленіп қоймаса екен деп қызғанатын. Осындай ойлардың жетегінде кеткен Қабыл енді өз бауырын өлтірмекші болады. Оның жаман ойларына шайтан да жақтасып «Бауырыңды өлтір» деп азғыра бастайды. Қабыл ақырында ниеттенген жаман ісін орындап, Әбілдің қанын мойнына жүктейді. Бұл адамзат тарихындағы алғашқы қантөгіс еді. Қабыл қылмысты жасарын жасағанымен, іштей өкініп, не істерін білмей қинала бастайды. Сол кезде қарсы алдына екі қарға келіп қонады. Олар бір-бірімен шоқысып, әлденеге таласып жатқан кезде бір қарға жазым болады. Өлген қарғаны тірі қалған қарға жер қазып, соған тастайды да, бетін топырақпен көмеді. Олардың іс-әрекетін көрген соң, Қабыл да солай жасайды. Сол күннен бастап адамдар қайтыс болған кісіні жерге көміп келеді. Негізі, осылай жасағанымыз дұрыс. Өйткені Раббымыз денемізді топырақтан жаратты. Демек, рухымыз шығып кеткен жансыз денеміздің қайтар орны да қара жер болмақ.

Қабір әлемі бұл дүниеге мүлдем ұқсамайды. Оның қандай әлем екенін көз жұмбайынша біле алмаймыз. Біз дүниеге келмес бұрын дүниені білмегеніміз сияқты, біз өлгенге дейін қабір әлемі туралы білмейміз. Бірақ ардақты Пайғамбар бізге қабір әлемі туралы хабар берді. Қабір туралы біз білетін барлық нәрсе ол кісі айтқан хабарлар ғана.

Біздің рухымыз қайда болады?

Біздің денеміз топырақтан жаралғанымен, рухымыз топырақтан жаралмаған. Қайтыс болған адамның жаны денеден бөлінгендіктен, жерге көмерде дене мен жан бірге көміледі деп айта алмаймыз. Біз өлгенде денеміз қабірге, ал жанымыз қабір әлеміне кетеді.

Қабір әлемі бұл дүниеге мүлде ұқсамайды. Оның қандай әлем екенін біз өлмейінше, біле алмаймыз. Осы дүниеге келместен бұрын ештеңеден хабарымыз болмағаны сияқты, біз өлгенге дейін де қабір әлемі туралы біле алмаймыз. Пайғамбарымыз қабір әлемі туралы хабарлар айтты. Сол ақпараттардың арқасында біз қабір әлемінде болатын біраз нәрсені алдын-ала білуге мүмкіндік таптық.

Қабірде не істейміз?

Ардақты Пайғамбарымыздан жеткен деректерге қарағанда, өлгеннен кейін мәйітті қабірге қойған соң рухымызға екі періште келеді екен. Бұл періштелердің бірінің аты – Мүнкәр, екіншісінің аты – Нәкир.

О дүниеде болған алғашқы сәттен бастап, Мүнкәр мен Нәкир қайтыс болған кісіге сұрақ қоюды бастайды. Алғашында оңай сұрақтарды қояды.

«Раббың кім?»

«Пайғамбарың кім?»

«Дінің не?»

Байқап қарасаң, ардақты Пайғамбарымызға және оның дініне иман келтірген адам үшін, бұл сұрақтарға жауап беру қиын емес. Періштелер күткен жауаптарын алғаннан кейін: «Біз сенің осылай жауап беретініңді білген едік!» – деп қуанады. Себебі періштелер мүміндерді жақсы көреді. Аллаға сенген, Пайғамбарымызды сүйіп, оны тани білген мүміндер әрқашан періштелердің досы. Әлбетте, періштелер де мұндай мүміндердің досы екені анық.

Сүйінші! Сүйінші! Сүйінші!

Періштелермен дос екендігіміз белгілі болған соң, бізді керемет сүйінші хабар күтіп тұр. Бұл сүйінші хабар дүниеде еститін жақсы хабарлардың бәрінен артық. Алла қаласа, қабірдегі екі сүйікті досымыз, Мүнкәр мен Нәкир күлімсіреп тұрып, бізді Жаннатпен сүйіншілесін деп тілейік!

Сол сәттен кейін, қабір біз үшін Жұмақ бақшаларындағы хош иісті сарайдай кеңейе түседі. Сондай-ақ Жаннатта астарынан өзендер ағып жататын керемет зәулім сарайларды, Жаннат бақтарын қабірде жатып, қиямет күніне келгенге дейін тамашалай аламыз. Біздің жүрегіміз тыныштық тауып, Жаннат бақшаларынан бір бақшада жүргендей рахатқа батамыз. Раббымыз Алла Тағала бұл туралы Құранда былай дейді:

«Расында: «Раббымыз Алла» деп, сосын мықты тұрғандар, оларға періштелер түседі де: «(Азапқа душар болмас па екенбіз деп) қорықпаңдар әрі (дүниеде біліп, білмей істеген күнәларың мен ниет етіп істей алмай кеткен игі істеріңді ойлап) мұңаймаңдар. Өздеріңе уәде етілген жаннатқа қуаныңдар!

Біз дүниеде де, ақиретте де сендердің жанашыр достарың боламыз. Жұмақта көңілдерің неге соқса, соның бәрі алдарыңа тартылады. Онда қалағандарыңның бәріне қол жеткізесіңдер».

(«Фуссилат»сүресі,30–31-аяттар)

Дұрыс жауап бере алмағандардың жағдайы не болады?

Дұрыс жауап бере алмағандарға не мүлде жауап бермегендерге не болуы мүмкін? Бұл дүниеде кейбір адамдар өмірге келгеніне, жер мен көктің сан түрлі нығметтерінен ішіп-жегеніне шүкір етпей, бәрін жаратқан Раббыларына ең болмағанда ризашылық білдірмей өтіп кетіп жатыр. Олар ешбір нығметті Алладан деп мойындамайды. «Кездейсоқтықтан, өз-өзінен, табиғаттан болып жатыр» дейді. Олар тірі кездерінде көздері көре тұра ешбір нығметті Алланың шеберлігімен болды деп есептемейді. Құлақтары ести тұра пайғамбарлардың насихатын естімей, кітаптардың ақиқатын қабылдамады. Ешбір нәрсенің өзінен-өзі жаратылмайтынын қабыл алатын ақылдары бола тұра, жер мен көк өзінен-өзі пайда болды деп топшылаған еді. Олардан қабірде «Раббың кім?» деп сұрағанда, беретін еш жауаптары болмайды. Себебі ондай жандар – өмірінің соңына дейін Раббысын танығысы келмеген, еш ізденбеген, еш ойланбағандар.

Өзің ойлап көр, Алла өмірдің әр сәтінде олардың жүрегін неше мәрте қақты екен. Мүмкін, бір салқын таңда бұлбұлдың әнімен. Мүмкін, бір көктемдегі хош иісті барқыт қалампырлар мен әдемі түймедақтармен. Мүмкін, көкпеңбек аспанда мамықтай жеңіл көрінгенімен, миллион тонна суды төкпей-шашпай әкелетін бұлттармен. Түнде аспанды безендірген жұлдыздармен. Күндіз Күннің бар шапағымен. Теңіздерде тыным таппаған балықтармен. Көкте қанат қаққан құстармен. Түрлі-түсті бір көбелектің қанатымен. Ағаш бұтақтарынан ешбір қиындықсыз дастарқанға келген жемістермен. Анармен, інжірмен, жүзіммен. Жердің қойнынан бірінен соң бірі шығатын, бірінен-бірі дәмді әрі пайдалы нығметтермен. Бидаймен, жүгерімен, бұршақ дәндерімен. Айнаға қарағанда өз денесінің мінсіз жаратылғанына тамсанған кездерде... Жасуша-жасуша, атом-атомнан құралып жаратылған керемет жануарлар әлемімен. Құмырсқалармен, аралармен және көзінің алдында ызыңдаған шыбындармен түрлі-түрлі белгілер келген еді.

Аналардың құрсағында бірте-бірте, кезең-кезеңмен жаратылған сәбилермен. Міне, Алла осындай әр жерде жаратқан барлық мұғжизасымен адамдардың көңіл есігін қағады.

Әр жаратылыс пен тіршілік: «Бізге назар аудар!» дейді. «Мұның бәрі кездейсоқтықтан, өз-өзінен бола ала ма?»

Сеніңше, бұл кереметтің бәрі қалай жаратылуы мүмкін?

Ойланып көр! Миыңды қозғалт! Жан-жағыңды бақыла!

Бірақ олар не көрмейді, не естімейді, тіпті ойланбайды. Алланы тануға, оның бар екеніне сенуге, оның Пайғамбарына (Алланың оған сәлемі мен игілігі болсын) бағынуға, оның әмірі мен тыйымдарына сай болуға қарсыласып, бой бермейді. Не пайғамбарлардың сөздеріне құлақ аспайды, не Алланың кітаптарын қабылдамайды. Біле тұра жамандық жасайды. Жасаған жамандықтардан бас тартпайды. Және жер жүзіндегі кей адамдар сияқты, бір күндік өткінші дүниенің соңынан еріп жүре береді. Кейін қабірде Мүнкәр мен Нәкирдің алдына келгенде, ешқандай сұраққа жауап бере алмайды. Себебі бұл сұрақтардың жауабын тірі кезінде ешқашан іздеп көрмеген еді.

«Раббың кім?»

«Пайғамбарың кім?»

«Дінің не?» деп сұраса, тосылып қалады. Әлбетте, білетіндер мен білмейтіндердің жағдайы бірдей болмайды. Мүнкәр мен Нәкир Алланың құлдарына қаншалықты дос болса, Алланы жоққа шығарғандар мен Пайғамбарларды мойындамағандарға соншалықты дұшпан. Оларға «Қош келдіңдер!» делінбейді... Олар Жұмақпен сүйіншіленбейді. Қабірден хош иісті Жаннат бақшаларын тамашалай алмайды. Қабір мүмін үшін қаншалықты жайлы болса, иман келтірмегендер үшін соншалықты қорқынышты. Оларға қабір қандай тар болса, мүміндер үшін соншалық кең.

Жаратқан Аллам! Бізді қабірде жанымызға келетін Мүнкәр мен Нәкир атты күзетші періштелерің дос деп білетін құлдарыңнан қыла гөр!

Бізге олардың сұрақтарына ең дұрыс жауаптарды беруді нәсіп ет!

«Раббым – Алла! Пайғамбарым – әзірет Мұхаммед (Алланың оған сәлемі мен игілігі болсын) пайғамбарлардың ең соңғысы, кітабым – соңғы кітап Құран Кәрім, дінім – Раббымның ең керемет жолмен толықтырған Ислам. Бұл сұрақтар жеңіл. Уа, достар, басқа сұрақтарың болса, сұраңдар!» дей алуымызды баршамызға нәсіп ет! Бізді ол жерде ұятқа қалдырма! Қабірді біз үшін хош иісті жемістерге, нығметтерге толы Жұмаққа апаратын түзу, қысқа және қиындықсыз жол қыла көр! Әмин!

Қиямет қалай басталады?

Біз бұл дүниемен қош айтысып, қабір әлеміне көшсек те, артта қалған өмір әдеттегідей жалғаса береді. Бұлттар жөңкіле көшіп, мезгіл ауысып, бұтақтар бұрынғыдай бүршік жарып, гүлзарларда қалампырдың, раушанның хош иісі аңқып тұра береді. Ағаштар жеміс береді. Алмалар, шиелер, тұт ағашы, қышқыл өріктер, балдай тәтті інжірлер өсіп жетіледі. Түнде ай толықсып, жұлдыздар інжу-маржандай жылтылдап, түнгі аспанды тамашалап жатқан балаларға жымың қағады. Торғайлар ән салады, аралар бал жинайды, мұсылмандар әдеттегідей құлшылықтарын орындайды, Құран оқиды.

Үлкен кісілер мешіттердің ауласында намаз уақытын күтіп, қолына тәсбихын алып зікірін айтып отырады. Демек, біз дүниеден өткеннен кейін артта қалған өмір бұрынғыдай жалғаса береді. Бірақ бұл әлемнің тіршілігі әрдайым осылай жалғаса бермейді. Әрбір тірішілік иесінің өлшеулі ғұмыры бар. Сол сияқты бұл әлем белгілі бір мерзімге жаратылды. Бір күні ол да өледі. Ал әлемнің өлімі қиямет деп аталады.

Қияметте не болады?

Мына бас айналдырар ғажайып дүниенің жоқ болып кеткенін елестетсек, өте қорқынышты сезім бойды билейді. Әлемнің жоқ болып кетуі – қорқынышты нәрсе. Бірақ жақсы жағы – Алланың сүйікті құлдарының ешқайсысы да осы дүниенің қалай жойылғанын көрмейді. Себебі қиямет күні басталмас бұрын Алла Тағала жер бетіндегі жүрегінде иманы бар барлық жақсы құлдарының жанын алады. Сондықтан қиямет күнінің қасіреті мен қорқынышы тек залымдардың басына келеді.

Пайғамбарымыз бір хадисінде қиямет күнін көретін бұл залымдардың жағдайы надандық дәуірінде өз балаларын тірідей көмген адамдардан да жаман болатындығын айтқан. Қиямет күні қалай басталатыны туралы нақты ақпаратты Құран мен Пайғамбарымыздың хадистері арқылы біле аламыз.

Пайғамбарымыздың хадистерінен, біз Алланың төрт ұлы періштесінің бірі – Исрафил екенін білеміз. Ол Сурді алғаш үрлеген сәттен қиямет басталады.

«Сур» деген не?

Бір кісі Алла елшісінен Сурдің не екенін сұрайды. Алла елшісі ол кісіге: «Ол үрленетін керней тәрізді», – деп жауап берді.

Біздің түсінуімізше, ол үрмелі аспап сияқты нәрсе. Оның қандай болатынын, қалай үн шығаратынын біз ешқашан нақты біле алмаймыз. Алайда біз оның бар екеніне еш күмәнданбаймыз. Өйткені ол туралы Құран аяттары мен Пайғамбарымыздың (Алланың оған сәлемі мен игілігі болсын) хадистерінде айтылған. Бір күні Исрафил періштенің Сур үрлейтін уақыты келетініне, тау-тас, ай мен жұлдыздар астаң-кестең болатын қиямет күні болатынына күмән келтірмейміз.

Кесімді мезгілі жетіп, «Сүр» үрленгенде, жер мен таулар түбімен қопарылып, бір-біріне қатты соқтығыстырылғаннан быт-шыты шыққанда, міне, болмай қалмайтын, алдын алу мүмкін болмаған ұлы уақиға (яғни, қиямет-қайым) сол күні орнайды.

(«Хаққа» сүресі, 13-15-аяттар)

Исрафил періште Сурді екінші рет үрлегенде, өлгендердің бәрі қайта тіріледі. Бұл іс бір-ақ сәтте орын алады.

««Сур» үрленді. Міне, олар (Алланың құлдары) қабірлерінен шыққан бойда Раббыларының дәргейіне қарай ағылып барады».

(Иәсин сүресі, 51-аят)

Ақырет күні қалай болатындығы туралы Құранда осындай аяттар бар. Осы аяттарды оқығанда, Раббымыз жер бетіндегі ізгі құлдарын алапат апаттың куәгері болудан сақтағанын түсінеміз.

Сол күні жер мен тау-тастың бәрі қатты шайқалады, таулар үгітілген құм үйінділеріне айналады.

«Муззәммил сүресі», 14-аят

«Аспан шатынап жарылған кезде, Жұлдыздар төгіліп, (үзілген моншақтың тастарындай) жан-жаққа шашылған кезде, Теңіздер тасып, бір-біріне қосылған кезде, Қабірлердің іші сыртына ақтарылған кезде, Міне, сонда әрбір жан (бұл дүниеден о дүниеге жақсы-жаман) не жіберіп, артына не қалдырғанын анық білетін болады».

«Инфитар сүресі», 1–5-аяттар

Қиямет күні қашан орнайды?

Кейінгі кезде осы тақырыпқа байланысты көп нәрсе айтылып жүр. Кейбіреулер қияметтің қай күні басталатынына сенімді түрде жауап беруде. Бұл қауесеттерді ұтымды пайдаланып, ол адамдар кітап жазды, кино түсірді және осы тақырыпты желеу етіп жақсы ақша тапты. Алайда бұл мәселеде айтуға болатын ең дұрыс сөз – Қиямет күні қашан болатынын Алладан басқа ешкім білмейді.

«Расында, қиямет-қайымның қай сағатта орнайтындығы жайлы нақты мәлімет бір Алланың құзырында»2.

Қияметтің қашан болатынын Пайғамбарымыз білгісі келген болатын. Дегенмен Раббымыз Пайғамбарымызға қиямет уақытын білдірмеді.

«(Уа, Мұхаммед!) Олар: «Қашан орнайды?» – деп сенен қиямет жайлы сұрауда. Сен оны қайдан білесің, ол жайлы сен не айта аласың?! Оның соңы Раббыңа барып тіреледі (яғни, оның кесімді уақыты Раббыңа ғана аян). Ал сен болсаң, одан шынымен қорқатындарды алдын-ала сақтандырушы, ескертуші ғанасың!»3

Өлгеннен кейін қалай тірілеміз?

Егер жер бетінде өсіп тұрған барлық ағаштардан «Өлгеннен кейін біз де тірілеміз. Бірақ қалай тіріледі деп ойлайсыңдар?» деп сұрасақ, олар өз мысалдарын алға тартады. Яғни олардың көктем келіп, жер бусанған шақта көгеріп, қайта гүл жаратыны тәрізді. Жерге көмілген жансыз дәнектерге жан бітіп сағаққа, одан гүлге, сосын жеміске айналғаны секілді өздерімен салыстыра жауап берер еді. Тіпті дернәсілдерден шыққан көбелектер де өзінің қалай пайда болатынын және қалай өліп, қалай тірілетінімен салыстыра жауап берер еді. Бұл сұрақ Пайғамбарымыздан да сұралды. Бір күні бір кісі Пайғамбарымыздан:

– Уа, Алланың елшісі! Өлгеннен кейін қайта тірілуіміз қалай жүзеге асады? Мысалы бар ма? – деп сұрады. Пайғамбарымыз әлгі кісіге:

– Сен мидай жазық, әрі құп-қу боп қуарып жатқан алқаптардың қалай жап-жасыл болып жайқалғанын көріп пе едің? – дейді.

– Әрние, көрдім.

– Міне, осы мысал Алланың қайта жаратқанының бейнесі. Ол өлілерді дәл осылай тірілтеді, – деп жауап берді.

Әсіресе көктем мезгілі қайта тірілудің сансыз мысалдарын көрсетеді. Енді сол көктем мезгілін елестетіп көрейікші!

Хош иісті алқаптарға, жүзімдіктерге, бақтарға, гүлзарларға, саялы тоғайларға барайық. Қайта жандана бастаған топырақты ұстап көрейік. Айлар бойы қуарып жатқан әлемнің қалай осындай сұлулыққа айналғанына куә болайық. Құмырсқа керуендеріне көз тастап, ұяларының есіктерін айқара ашқан араларды бақылайық, өрмек тоқып отырған өрмекшіден ғибрат іздейік.

Дернәсілдерінен шыққан көбелектердің күн астында нәзік қанаттарын кептіріп жатқанына көз тоқтатайықшы. Түймедақтар, азалиялар, гераньдар, қалампырлар мен раушанның хош иісін сезейік. Түймедақтармен көмкерілген жолдардан өтейік.

Жеміс бақшаларындағы, жапырақтары жап-жасыл шие ағаштарын, шабдалы, алма, бадам ағаштарын аралауға барайық.

Аз уақыт бұрын бұтақтарына қарғалар қонақтаған құп-құрғақ боп өлі сүйектер секілді тұрған ағаш бұтақтарына, бүкіл бақтар мен бақшалардағы көктем кереметтеріне, түрлі дыбыс салатын жәндіктерге, қыстың суығында өліп, көктемде жаңадан тірілген бұл көктемнің ғажабына, Құрандағы мына аятты оқи отырып, қайта-қайта көз салайық:

«Ал енді, Алланың шексіз рақымының іздеріне көз жіберші, жерді өлгеннен кейін қалай тірілтеді?! Міне, соны істеген, өлілерді де қайта тірілтетін шексіз құдірет иесі. Оның құдіреті барлық нәрсеге толық жетеді»4.

Бұл біздің алғашқы тірілуіміз емес!

Мысалы, сіз он жастасыз делік. Он екі жыл бұрын қайда болдыңыз? Жоқ болдым дейсіз бе? Меніңше, сіз бар болдыңыз! Бірақ есіңізде жоқ. Есіңізде болмауы қалыпты жағдай. Бар болдыңыз, тек бұл хәлде емес едіңіз. Яғни сіздің денеңізді құрайтын жасушалар, дәрумендер мен ақуыздар жан-жақта жүрді. Сіз туылатын кезде ғана Алланың қалауымен бірігіп, денеңіз жаратылды.

Қияметте біз қайта тірілеміз. Бірақ одан бұрын дүниеге келмей тұрып, бұндай сезімді бастан өткергенімізді еске алып көрейік. Сол кезде ғана «қайта тірілу» деген нәрсені жақсы ұғамыз.

Сонымен қайсысы оңай?

Бір затты алғаш рет жасау ма, әлде екінші рет қайта жасау ма? Мысалы, сіз жазған эссеңізді компьютерден өшіріп алдыңыз немесе парақтағы нұсқасына су төгіп алдыңыз делік. Осы сәтте оны қайта жазу бірінші рет жазғандай қиын бола ма? Сөйлемдерді қайта жазуға, ойыңызды ашып жеткізуге алғашқыдай қиналмауыңыз мүмкін. Егер бір суретші әдемі сурет салып, ол қандай да бір себеппен оны жоғалтып алса, екінші мәрте ол суретті қайта сала алады деген сөз.

Алла бізді бір рет жоқтан бар етіп жаратты. Денемізді судан, ауадан, топырақтан, өсімдіктерден және біз жеген барлық тағамдардан, атомдардан, жасушалардан жинап жаратты. Әрине, Аллаға оңай немесе қиын болатын еш нәрсе жоқ. Алайда өлімнен кейінгі қайта тірілуді жақсы түсіну үшін мынаны айта аламыз: «Сені жоқтан бар етіп жаратқан Раббымыз қаласа, өлгеннен кейін қайта жаратады. Бұл Оның құдіреті үшін, алғаш жаратқанынан әлдеқайда оңай». Екі-үш ғасыр бұрын өмір сүрген адамдар туралы ойланыңыз... Қазір ешбірі жоқ. Барлығы топыраққа айналды, денелерін құрайтын бөлшектер жер жүзіне таралып кетті. Бір күні кез келген тіршілік иесі сияқты, бұл дүниеден өткенде денемізді құрайтын жасушалар мен атомдар жермен, сумен және ауамен араласады. Бізді алғаш рет шашылған ретсіз жерлерден жинап жаратқан Алла, екінші мәрте де жарата алады!

Жойылып кеткен миллиондаған гүлдерді қайта жаратқаны сияқты миллиондаған ағаштарға, құрғақ бұталарға жан беріп, жапырақ пен бүршік, жеміс бергені сияқты, топырақтың астында жатып, көктем күні жер бетіне жанданып шыққан тұқымдар сияқты түк қиындықсыз жарата алады.

Шіріген сүйектерді кім тірілтеді?

Исламның алғашқы жылдары болатын. Меккенің бетке ұстар мүшріктері (Аллаға сенбейтіндер) бір жерге жиналып кеңес өткізеді. Араларында ардақты Пайғамбарымыздың жолына кесе-көлденең тұрып, ең көп жала жапқандардың бірі Үбәй ибн Халаф та бар. Ол:

– Мұхаммед Құдайдың өлген адамдарды тірілтетінін айтып жүр. Лат пен Уззаның атымен ант етейін. Мен оған барып, айтқандарының жалған екенін дәлелдеймін, – деп қолына шіріген бір сүйекті алған күйі Алла елшісінің жанына барады.

– Әй, Мұхаммед! Сен Алла шіріген сүйекті қайта тірілтеді деп айтып жүрсің, солай ма?

– Иә, солай! – деді Алла елшісі. Сонда Үбәй ибн Халаф бет-аузын тыржитып:

– Демек, сен мына шіріген сүйекті қайта тірілтеді деп ойлайсың ғой! – деп қолындағы сүйекті уқалап үгітті де, қолындағы күл болған сүйекті Пайғамбарымызға қарай шашып жіберді.

– Әй, Мұхаммед! Мына шіріген сүйекті кім тірілтеді? Біз өліп, сүйегіміз шірігеннен кейін, қайтадан осы халімізге ораламыз ба? Біз сүйек болғаннан кейін, кім бізді қайта қалпымызға келтіре алады? – деді. Ардақты Пайғамбарымыз:

– Иә, Алла сенің жаныңды алады. Сосын қайтадан тірілтеді. Содан кейін жалындаған отқа тастайды... – деді. Осы сәтте Алла Тағала сүйікті Елшісіне мына аяттарды уахи етті:

«Сонда бұл адам баласы өзін (ер мен әйелден бөлінген) бір тамшы судан жаратқанымызды көрмей ме?! Соған қарамастан Бізге анық дұшпан болып шыға келгенін қайтесің?! Өзінің жаратылысын ұмытып, Бізге: «Сонда шіріп, жоқ болып кеткен сүйектерге кім жан бітіреді екен?» – деп өзінше мысал келтірді. Оларға: «Ол сүйектерді әу баста кім жаратса, қайта тірілтетін де – Сол. Ол қалай жаратуды һәм әрбір жаратылысты толыққанды біледі»5.

«Сур» екінші мәрте үрленгенде...

Бұл мәселе жайында қояр сұрағың көп деп ойлаймын. Былайша айтқанда, «Әә, енді түсінікті болды» деп айтатындай мысал келтіруімді күтіп отырған шығарсың.

Ендеше, саған бұл тақырыпты өзім оқыған кітаптың негізінде түсіндіріп көруге тырысайын. Төрт үлкен періштенің бірі Исрафил «Сур» атты сырнайды үрлегенде қиямет-қайым орнайды.

«Кесімді мезгілі жетіп, «Сур» бар күшпен үрленгенде. Жер мен таулар түбімен қопарылып, бір-біріне қатты соқтығыстырылғаннан быт-шыты шыққанда. Міне, болмай қалмайтын, алдын алу мүмкін болмаған ұлы уақиға (яғни, қиямет-қайым) сол күні орнайды»6.

«Сур» екінші мәрте үрленгенде, өлген адамдар қайтадан тіріледі. Бұл бір сәтте орын алады.

«Сур» үрленді, міне, олар (Алланың құлдары) қабірлерінен шыққан бойда Раббыларының дәргейіне қарай ағылып барады»7.

«Сондай-ақ қиямет күні міндетті түрде келеді, оның орнайтындығында титтей де күмән жоқ. Һәм Алла қабірлерде жатқан өлілердің бәрін сөзсіз тірілтеді»8.

«Һәм содан кейін еш күмәнсіз, қиямет күні қайтадан тірілтілесіңдер»9.

Раббымыз уәде еткен сол күні адамдар бір-бірлеп қайта жаратылады. Әрі Құраннан һәм Пайғамбарымыздың (с.а.с.) хадистерінен жеткен хабарларға қарап, «қайта тірілу» күні күзде қурап, көктемде қайта жанданған тіршілік мысалына ұқсайтыны түсінікті деп ойлаймын.

«Адам атадан бері жер бетінде өмір сүріп, дүниеден өткен барлық адамның рухы қалайша бір-ақ сәтте бастапқы тәндеріне оралады!?» «Сур» екінші рет үрленгенде, адамдар қалай тірілмек?

Үлкен бір әскерді көз алдыңа елестет. Мыңдаған адамнан тұратын көп әскер. Күні бойы жаттығу жасаған соң әскербасы оларға: «Тараңдар, демалыңдар!» деп бұйырады. Әлгі сарбаздардың біразы ары-бері жүрді, енді біреулері ағаш көлеңкесіне барып тынықты. Қысқасы, әркім өз қалауынша демалды. Біршама уақыт өткеннен кейін әскербасы «Жиналыңдар!» деп бұйырды. Дабылдың дауысын естіген сарбаздар бірден бұйрыққа бойсұнып, лезде әскери қызметтеріне оралады. Мінеки, дәл осылай Алла Тағала Исрафилге әмір бергенде, сырнай үрленіп, барлық рухтар Ұлы Жаратушының әміріне бой ұсынады. Ал Раббымыз жай ғана әскербасы емес, Ол – бүкіл әлемдердің Раббысы.

Алланың бұйрығымен бүкіл жаратқан нәрселер бір сәтте қайта тіріліп, махшар алаңына жиналады. Ол дауысты естімеген адам қалмайды.

Ақырет қандай әлем?

Адам баласы қияметте қайта тірілгенде бұрынғы дүние-мүлкі, үй-жайы, барлық жағдайы қайта алдынан шықпайды. Өзі білетін үйі, туған жері, бүкіл әлемнің бірде-бір белгісі қалмайды. Көк аспаннан жұлдыздарды, Ай мен Күнді де таппайсыз. Бұл бұрын-соңды көрмеген басқа бір әлем. Бұл әлемнің аты – ақырет. Ақырет мәңгі жалғасады.

Осы тақырыпты жазу маған оңайға түспеді. Себебі өзімнің жағдайым қалай боларын білмей тұрып, бұл тақырып туралы жазып, ол жақта не болатындығын суреттеу өте қиын. «Өзім жете білмейтін ақырет әлемінде қайтпекпін? Ол жердегі халім не болмақ?» деген сұрақтар санамды мазалап, уайымға баттым.

Мүмкін, сен де мен сияқты күйді бастан кешіріп отырған шығарсың?! Содан кейін осы дүниеге келген алғашқы күндерімді көз алдыма елестетіп көрдім. Ештеңеден хабарсыз, жаңа туған сәбиге бұл дүниедегінің бәрі жат. Әрі тым әлсіз, қорғансыз болады. Адам аяғы баспаған ну орманда жападан-жалғыз қалған адамдай шарасызбын. Ешқандай жерді білмеймін. Ешкімді танымаймын. Әрбір ағаштың, әрбір ши-шықпыттың, адам көзі көре алмас қара-көлеңке қуыстардан беймәлім бір жыртқыш тарпа бас салатын болса, өзімді құтқара алатын жағдайда емес едім.

Алайда бұл бөтен әлемге аспаннан салбырап түсе салмадым. Мені Алла Тағала анамның құрсағында жаратып, жарық дүниеге келгенде қамқоршы әке мен шешенің бауырына салды. Қарным ашып, қалай ас-су ішерімді білмеген кезде, жүрегі махаббатқа толы мейірбан адамды менің қызметіме тағайындап қойды. Жүруге дәрменсіз болғандықтан, айналамдағы адамдар құшағына басып, қолдарынан тастамай бағып-қақты. Шөлдеген кезде, жалғыз қалған кезде, өмірімнің әр кезінде олар менімен бірге болды.

Есейгенде мені бұл әлемге жіберген Ұлы Раббымның маған қаншалықты рақымдылық танытқанын жақсы түсіндім. Төбемізде жарқырып күн тұр. Түнгі уақытта аспан әлемінде қалықтаған Ай мен жымыңдаған жұлдыздар жаратылыстың сұлулығына сән қосуда. Бұл әлемде адамның игілігі үшін өте көп нәрсе жаратылған. Кішкентай аралар тәтті балын берсе, сиыр атаулыдан денсаулығымызға пайдалы сүт аламыз. Ең тәтті жемістердің дәмін татып, жұпар иісті гүлдердің иісімен тыныстаймыз.

Ол қандай мейірімді, жомарт Жаратушы! Бізге осы әлемде осыншама нығметті сыйлаған Раббымыз, ақырет күні де рақымына бөлейді деп үміт етеміз. Себебі Раббымыз: «Құлым мен жайында не ойласа, мен де оның ойлағанындай боламын» деп айтпап па еді!? Біз Алла туралы өте жақсы ойдамыз әрі оның мейірімі мен кешірімінен үміт етеміз.

Махшар алаңы

Адам Атадан бастап қияметке дейін келетін барлық адамдар Исрафилдің сурі үрленгенде жаппай тіріліп, махшар алаңына жиналады. Бұл жер – күллі адамзат Раббымыздың құзырына тұратын мекен.

Сол күні иман келтірген адамдардың бет-жүзі нұрланып жарқырайды. Олар Алла Тағаламен қауышқанда бақытқа бөленіп: «Міне, Раббымыздың дүниеде бізге уәде еткен күні келді! Шынында, біз қайта тірілетінімізді, топырақ астында жатқан бір дәнді ұмыт қалдырмайтынАлланың бізді де ұмытпайтынын анық біліп едік», – дейді.

Олар қандай бақытты жандар! Раббыларымен қауышты. Дүниеде кім біреуді жақсы көрсе, сол адаммен ақыретте қауышады! Оларды қуанышы таусылмайтын ғажап күндер күтіп тұр! Алла бізге де солардың қатарында болуды нәсіп етсін!

Сол күні кейбір адамдардың жүздері солғын тартып «Әттеген-ай!» деп өкініш ішінде қалады. Олар «Бізді қабірімізден кім оятты?» деп сұрайды. Сөйтіп мәселенің анық-қанығын көп өтпей-ақ біледі. Үлкен өкініш пен қорқыныш ішінде: «Міне, бұл – Алланың уәде еткен нәрсесі. Бізге келген пайғамбар тек ақиқатты айтқан екен...» дейді. Бұл өмірде Алла Тағаланы жоққа шығарғандар, ақирет күнінде мойындамаған еді. Олар өздерінен есеп алынарына сенбегендіктен, күнәдан бас тартпай, алаңсыз ойларына келгенін істегендер. Ақыр соңында, орны толмас өкінішпен: «Әттең-ай, қайтадан бұрынғы халімізге келіп, Аллаға иман еткенімізде ғой. Пайғамбарлардың айтқандарына құлақ түргенімізде ғой. Ойымызға не келсе, соны жасамай, нәпсімізді тыйғанымызда ғой. Адамдарға қастық қылғанша, осы күнге әзірленгенімізде, иман еткен адамдарды кекетіп-мұқатып, мазақ етпегенімізде ғой... Әттеген-ай! Ендігі барар жеріміз жалындаған от!» деп кеуделерін өкініш оты кернейді.

Бірақ олардың өкініштері ешқандай пайда бермейді. Өйткені жақсы амал жасауға берілген уақыт шектеулі. Сынақ өмірдің уақыты әлдеқашан аяқталған. Енді кімнің шынымен жеңіске жетіп, кімнің ұтылғанын анықтайтын сәт келді.

Махшарда нелер болады?

Бұл дүниедегі әрбір істеген ісімізді екі иықтағы періште жазып отыр. Ешбір іс босқа кетпейді және ұмытылмайды. Махшар алаңына жиналғандардың бәріне өз амал дәптері беріледі. Амал дәптерде бүкіл ғұмырымыз жазулы. Дегенмен оның қандай дәптер болатынын, оң не солымыздан берілетінін алдын-ала біле алмаймыз. Өміріміздің кішкентай сәттеріне дейін қалай жазулы тұрғаны бізге беймәлім.

Кішкентай бір дәннің ішіне (тағдырына), үлкен бір ағаштың тамырынан бастап жапырағы, гүлі, бұтақтарының өлшемі, қабығының түсі, жемістерінің дәміне дейін сақталып жаратылған.

Ал адам жасушаларынан табылған кішкентай көзге көрінбейтін ДНК ақпаратында шашымыздың түсінен бастап тырнағымыздың өлшеміне дейін, миллион ерекшелігіміз жазылған. Біз айтқан ДНК тіпті электронды микроскоптың көмегімен әрең көрінетін титімдей ағзалардан тұрады.

Мидың ішінде орналасқан кішкентай жад бөлшегінде өмір бойы жинаған естеліктеріміз жазылады. Біз білетін барлық адамдардың жүзі, есімдері, ерекшеліктері, олармен бірге өткен сәттер жадымызда сақтаулы тұр. Тіпті мектепте үйренген сабақтарымыз, жолда көрген әртүрлі оқиғалар, естіген әуен мен дыбыстар т.б. бәрі жасымықтың дәніндей миымыздың кішкентай бөлігінде сақтаулы. Бұл мысалдардан кейін өміріміздің әрбір сәті жазылып жатқандығын түсіну қиын болмайды.

Осыдан елу, жүз жыл бұрын «жазу» не «сақтау» деген сөздерді естігенде, барлығы қағаз бетіне түсірілген парақ-парақ кітаптарды елестететін. Ал қазіргі таңда жазу мен сақтаудың өзге түрлерін де меңгердік. Алғашында дыбыс таспалары арқылы тек сөйлеген сөзді немесе әндерді жазып сақтауды үйренсек, уақыт өте келе бейнелі түрде көре алатын құрылғылармен сақтау жолдарын қолдана бастадық. Әрі жазылған бейнежазба, дыбыс жазбаларды сақтаудың да әртүрлі жолы бар. Мысалы, бұрын CD және DVD дискілер болса, кейін компьютер жады, кішкентай флэшка т.б. алып жүруге ыңғайлы шағын құралдар пайда болды. Бұрын миллиондаған параққа жазылған ақпараттар, ғасырлар бой жиналған мәліметтер қазір алақанға сиятын, ықшам ғана жады құрылғыларда сақталады. Жазу, сақтау деген сөздерді естігенде сол себепті ақылымызға қағаз-қаламнан басқа көптеген сақтау құрылғылары келеді. Енді махшар күнінде қолымызға қандай дәптер ұстататынын, бүкіл өміріміз ол жерде қалай жазылып тұрғанын «Уақыты жеткенде көрерміз» дегеннен басқа айтарымыз жоқ. Енді амал дәптеріне қатысты бірер сөз қозғайық...

Ең кішкентай жақсылықтың өзі...

Амал дәптеріміз таразыға таратылғанда жан-дүниеміз тітіркеніп кетеді. Біріміз қорқыныштан, біріміз қуаныштан осындай күйде боламыз. Қуаныштан толқып-тебіренгендер өмірінде жасаған жақсылығының босқа кетпегенін, амал дәптерінде жазылып, сақталғанын көріп, көңілі жай табады. Дүниеде ешкім көрмеген, ешкімнің ойына да кіріп шықпаған жасырын жасаған жақсылықтары да сол парақта жазылулы. Тіпті бар ықыласымызбен жасауға ниеттеніп, алайда жасай алмаған жақсылықтарымыздың өзін сол дәптерден табамыз. «Уа, Алла! Мен бұл жақсылықты жасағым келіп, бірақ жасауға шамам жетпеген еді, алайда мында сол ниеттенген жақсылығым жазулы ғой!» деп таңғаламыз.

Кейде жақсы бір істің жасалуына жәрдемші боламыз. Міне, сол басқа адамның жақсылық жасауына жай ғана себепкер болған амалдың өзі дәптерімізге жазылады. Осылардың бәрін амал дәптерімізден көреміз...

Бұдан басқа өмір тіршілігінде көрген қиыншылығымыз да осы дәптерде жазулы. Мысалы, аяғымызға кішкентай тікен кіріп жанымыз қиналса, сол азғантай ауыртпалықтың өзін Алла Тағала амал дәптерімізге жазады. Дегенмен бізге берілер үлкен сый бұл емес. Үлкен сый – аяққа кірген сол бір кішкене тікеннен алған ауыртпалықтың өзімен пара-пар жасаған жамандығымыздың жойылуы.

Кейбір адамдар бұл дәптерден өздері мүлде жасамаған, жақсылыққа себеп те болмаған игі істердің жазылғанан көреді. Бұл – өздері өмірден өтсе де, артынан келіп тұратын жақсылықтары. Қайтыс болған адамның артында қалған ұл-қыздары ізгілік жолынан айнымай, жасаған жақсылықтары да ата-анасының амал дәптеріне жазылады.

Әлдекім бір құдық қаздырып, ел қызметіне ұсынғаннан кейін қайтыс болып кетсе, сол құдықтан су ішкен адамға су бергендей сауап амал дәптеріне жазылып отырады. Тіпті сол құдықтан су ішкен құстар, жәндіктер, ит-мысық атаулыға су бергендей сауап еншілейді...

Яғни, жақсы адамдардың амал дәптерлері олар қайтыс болған күннен кейін де жақсылықпен толыға береді. Тек жақсылықпен...

Жақсылық атаулымен толған дәптер иесіне оң тарапынан беріледі.

«Сол күні жауапқа тартылу үшін Алланың алдына келтірілесіңдер. Сөйтіп, (Алла Тағаланың алдында) бірде-бір жасырын сырларың болмайды. Нәтижеде, кімнің амал дәптері оң жағынан берілсе, ол көңілі тасып: «Қане, келіңдер, оқыңдар! Мінеки, менің амал дәптерім! Шынтуайтында, мен (дүниеде істеген істерім жөнінде) есеп беретініме имандай сенген едім», – дейді»10.

Амал дәптері оңынан берілген адам жыл соңында қорытынды бағасы тым жоғары болған оқушыдай қатты қуанады. Әрі дәптерін өзгелерге көрсеткісі келіп тұрады.

Алла Тағала әрқайсымыздан жеке-жеке жауап алады. Өміріміздің қалай өткенін, жастық шағымызда не тындырғанымызды, мал-мүлкімізді қалай және қайда жұмсағанымызды әрі оқып-үйренгенімізді амалға асырып-асырмағанымыз жайында сұрайды. Әсіресе намаз оқып-оқымағанымыз туралы сұраққа алады. Намаз жайындағы сұрақтан сүрінбей өткендердің жағдайы жақсы болмақ.

Шындығында, намаз оқитын адамдардың дәптерлеріне көп кідірместен жай назар салынып өтіледі. Егер ішінде кемшіліктері, кеткен ағаттықтары болса, Алла оларға кешіріммен қарап, ешкімге көрсетпейді. Адамдар да Раббыларының кешірімін сезіп, көңілдері жай табады....

Сонымен қатар бұл дүниеде өзгелердің қате-кемшілігін кешіргендер, адамдарға, құстарға, ағаштарға, жәндік атаулыға мейірім танытқандар Алла Тағаланың рақым-мейіріміне бөленеді. Сұрақ-жауап оларға жеңілдетіледі... Олар махшар күнінде түрлі қиындықтардан азат етіледі немесе өзгелермен салыстырғанда өте аз мөлшерде қиындық көреді.

«Кімде-кімнің амал дәптері оң қолына берілсе. Оның есебі өте оңай болады. Ол (жұмақта өзінің) отбасына шат-шадыман күйде оралады»11.

Өкінішке қарай, жаман амалдарға толған дәптерлер де бар. Ол дәптерлер иелеріне сол тараптарынан беріледі. Дәптерін қорқып, үрейленіп тұрып алатын адамдар, міне, солар. Өйткені жасаған жамандықтарын, істеген зұлымдықтары мен қате-күнәларын сол дәптерден көреді...

Қорқады әрине, өйткені өздері менсінбей, өтірікке балаған пайғамбардың сөзі ап-анық ақиқат екеніне көздері жетті. Өздері мүлде сенбейтін есеп күні шындыққа айналғанына куә болды. Олардың жай-күйлері қандай қорқынышты?!

Жақсылық пен жамандық таразысы

Қиямет күні алдымыздан шығатын ақиқаттардың тағы бірі – амал таразысы. «Қиямет күні сол күнге тән дәл тартатын әділет таразыларын құрамыз да, адамдардың дүниедегі істерін түгелдей тартамыз. Ол күні ешбір жанға титтей де әділетсіздік жасалмайды. Істелген (жақсы-жаман) іс қышаның дәнегіндей кіп-кішкене болса-дағы оны таразыға тартамыз. Біз жауапқа тартушылар ретінде жеткіліктіміз (Яғни, Біздің жауапқа тартқанымыз әбден жеткілікті болады)»12.

Бұл таразы алма, алмұрт немесе қандай да бір жан-жануарды, адамды өлшейтін күнделікті көріп жүрген таразы емес. Себебі ол мүлде басқа нәрсені өлшеуге арналған. Біз жақсы һәм күнәлі істеріміздің қандай деңгейде екенін біле алмаймыз. Сондықтан оны көргенде «Пайғамбарымыз ескерткен амал таразысы осы екен ғой» дейміз. Оның бір жағы жақсылықтарды, енді бірі дүниеде жасаған жаман істерді өлшеуге арналған. Осылай деп сипаттама бергенімізбен, оның нақты қандай боларына біздің ақылымыз онша жете қоймайды. Себебі бұл дүниеде дәл амал таразысы сияқты жақсылық пен жамандықтың өлшемін беріп отыратын бірде-бір құрал жоқ. Амал дәптерімізге тізілгеннің бәрі сол таразыда тартылмақ. Кімнің жақсылық жағы ауыр тартса, қуана берсін! Ол күні бағы жанғандар мәңгілік бақытты болатын күндеріне қауышады. Бұл дүниеде жасаған әрбір амалымыз ешқашан зая болмайды. Кішкентай ізгілік болсын өз қайтарымын алады.

«Ендеше, кімде-кім зәредей (мысқалдай) жақсылық жасаса, соның қарымын алады»13.

Әрине, мәселені бір жақты қарамаймыз. Жамандық пен күнәлі істер де жеңілдігі мен ауырлығына сай таразыда орын алмақ.

«Ал кімде-кім зәредей (мысқалдай) жамандық жасаса, соның жазасын тартады»14.

Яғни, әркім өз істегендерінің салмағын білетін осы күні кейбір адамдардың қуанышы жүзінен көрінсе, енді бірі қайғырып, жүзі түтігіп қап-қара болып кетеді. Раббымыз ізгі амалдарды әлбетте жоғары бағалайды. Олай болса, амал дәптерімізде жазулы тұрған бір жақсылықтың өзі он сауапқа артады. Ал күнәлі әрекеттеріміз тек бір күнә есебінде жазылады. Расымен, бұл бәрімізге Алланың шексіз мейірімінен хабар береді.

«Кімде-кім Алланың алдына бір ғана жақсылықпен келсе, оған сол жақсылығы үшін он есе сауап жазылады. Ал кімде-кім бір жамандықпен келсе, ол тек сол күнәсінің ғана жазасын тартады. Олардың ешбіріне титтей де әділетсіздік жасалмайды»15.

Амал таразы осылай өлшенсе, керемет қой деп жүзің жадырап сала берген шығар. Бірақ Алла Тағала неге жақсылықты он есе сауаппен, ал күнәлі істі тек бір жаман іспен теңестірген? Амал таразысы сенің қолыңда болса, жақсылықты да, күнәлі істі де бір-бірден жазып қояр едің ғой, солай ма?

Тіпті жаман істер біле тұра жасалғандықтан, оны көбейтіп жазу да ойыңа келген шығар. Әлгі тест сұрақтарын белгілеген кезде үш қате жауап, бір дұрыс жауапты көрсетеді деп, мүмкін бір жақсылықтың өзін күнәлі іске алмастыратын шығарсың. Алайда Раббымыздың мейірімінде шек жоқ. Ол құлдарына жақсылық жасағанды, күнәларын кешіргенді жақсы көреді. Алақан жайған пенденің қолын бос қайтармайтын Алла, кешірім тілесек, сөзсіз тәубемізді қабыл етеді. Пайғамбарымыздан жеткен бір хадисте былай делінеді:

«Алла Тағаланың жүз мейірімі бар. Сол жүз мейірімнің біреуін жер бетіне түсіріп, адамзатқа, жындарға, жан-жануарлар мен жәндіктерге үлестіріп берді. Сол арқылы олар бір-біріне жанашырлық танытып, бір-біріне мейіріммен қарайды. Сол арқылы тіпті, жыртқыш аң да өз төліне мейірімін төгеді. Алла Тағала қиямет күні құлдарын шексіз шапағатына бөлеу үшін қалған тоқсан тоғыз мейірімін ақыретке қалдырған».

Ақырет күнінде Пайғамбарымыз бізбен бірге бола ма?

Демалыс күндердің бірінде серуендеп қайтайын деп сыртқа шықтым. Ойланып келе жатып, бір мектептің бақшасына дейін келіп қалыппын. Қарасам, мектеп ауласында ересек адамдар толып жүр. Мектеп қақпасында күзетші тұр екен. Оған келіп:

– Адамдар неге жиналып жатыр? – деп сұрадым.

– Бүгін емтихан болады.

– А-а, емтихан бар ма?

– Иә, солай.

– Жақсы. Бірақ бұлардың бәрі үп-үлкен адамдар ғой. Олар қандай емтихан тапсыруға келді?

– Балаларға емтихан, бұларға емес.

– Ал жақсы, оқушылар қайда енді?

– Қайда дегені нес?! Іште, емтиханда!

– Ие-е-е, енді мына жүргендер кім?

– Бұлар ата-аналар.

– Олар неге мектепке келіп алған?

– Сіз қызық екенсіз! Негесі қалай?! Ата-ана болған соң балаларын уайымдап келді де.

– Сол үшін күтіп жүр десеңізші...

– Басқа не үшін жүр дейсің енді? Балаларын осындай маңызды күнде жалғыз қалдырмау үшін келді ғой.

– Мәссаған!

– Не болды енді?

– Жай...

Негізі, мектеп ауласында сынақ тапсырып жүрген балаларын ойлап, қобалжып, уайымдап тұрған ата-аналарды жақсы түсіндім. Жай ғана күзетшімен бір сұқбаттасқым келді. Өйткені мектеп ауласында көрген осы жағдай ойыма мүлде басқа нәрсені салды. Ол – ақырет көрінісі болатын!

Бұл өмірде кішкентай бір сынақ үшін ата-аналар балаларын тастамай, уайымдап жүрген болса, ақырет күнінің ең маңызды сынағы келгенде біздің сүйікті Пайғамбарымыз әлбетте біздің жанымызда болады. Бұған сенімдімін. Шынымен сенемін!

Өйткені үмбетінің болашағына ең қатты уайымдайтын сол кісі ғана. Қандай да бір әке өз баласына қалай қамқорлық танытса, Пайғамбарымыздың өз үмбетіне деген махаббаты одан мыңдаған есе артық. Біздің басымызға қайғы келсе, ең бірінші Ол уайымдайды. Бізді не мазаласа, ең бірінші қайғыратын да Ол. Бізді бізден бұрын ойлайтын адам – Алла елшісі ғана.

Ол пайғамбар болған күннен бастап, өмірінің соңына дейін бірде-бір күнін артық ұйқымен өткізіп көрген емес. Түндерде ояна сала үмбетінің жағдайына алаңдап, толассыз дұғалар жасайтын.

Аяқтары ісігенше намаз оқып, көздерінен жас төге отырып, біз үшін кешірім тілейтін. Бізге жеңілдік пен жақсылық біткеннің бәрін сұрайтын.

Күндердің бір күні Алла елшісінің жүзі бал-бұл жанып, қуанғаны көрініп тұрды. Пайғамбардың жұбайы Айша анамыз оның осы бір көңілді кейпін көріп: «Уа, Алланың пайғамбары, маған бір дұға етші», – деді. Пайғамбарымыз оған былай дұға жасады:

– Уа, Аллам, Айшаның біліп-білмей жасаған, өткен және келешектегі күнәларын кешірші!

Айша анамыз бұл дұғаны естігенде шаттанып, жүзіне күлкі үйірілді. Пайғамбарымыз оның бұл жағдайына таңырқап:

– Уа, Айша, дұғаға осыншалықты қуанып тұрмысың?

– Мұндай тілекке қалай қуанбайын?!

Сол кезде Пайғамбарымыз:

– Мен бұл дұғаны әр намазымнан соң үмбетім үшін тілеймін, – деді.

Ардақты елші қолын жайып жіберіп, сол жерде өз үмбеті үшін тағы да дұға тіледі.

Ол кісі үнемі «Уа, Аллам, үмбетіме жәрдем бер!» деп көздеріне жас ала, ұзақ дұға жасайтын. Раббымыз оның үмбеті үшін жасаған дұғасынан хабардар. Не үшін, кімдер үшін дұға жасағанын біледі. Бір күні Раббымыз Жәбірейілді Пайғамбарымыздың не үшін жылап отырғанын білуге жібереді. Алла елшісі үмбеті үшін, яғни біз үшін жылап отырғанын айтады. Сол кезде періште де Пайғамбарымыз айтқан сөздерді Раббысына жеткізді. Осылайша Алла Тағала пайғамбарға үмбетінің жай-жапсары туралы жақсы хабар жолдаған еді.

Шапағат

Аллаға және пайғамбарға күмәнсіз сеніп, ақырет күнін күткен мүміндер үшін ең үлкен жаңалықтың бірі – шапағат. Шапағат ету – біреудің басына түскен қиындықты оңайлату үшін оған қол ұшын беру, жәрдемдесу деген мағынаға келеді. Сондай-ақ күнәлі ісінің жазасын тартып жатқан біреуге көмектесіп, жазасын жеңілдетуге болысу да – шапағат.

Махшар күнінде Раббымыз қайсыбір пенделеріне шапағат ету мүмкіндігін береді. Өйткені олар бұл дүниеде Алланың сүйген құлы болғандар. Шапағатшылардың арасындағы ең абзалы әрі басқаларға жәрдемдесуге лайықты болғандардың ең лайықтысы – Пайғамбарымыз. Раббымыз басқаларға нәсіп болмаған ең үлкен шапағат ету мүмкіндігін берді.

Барлық адамды ақырет күнінде қорқыныш пен үрей билеп тұрғанда, Алла Тағала Пайғамбарымызға:

– Шапағат ет! Шапағатың қабыл болады, – деп бұйырады. Сол кезде ардақты Пайғамбарымыз барлық үмбеттің күнәсі кешірілуін сұрайды. Сол күні кім Алла мен Оның елшісіне иман келтірген болса, Пайғамбарымызды бар ынтасымен жақсы көрген болса, бәрі оның шапағатына ие болады.

Кейбір жандар мүлде есепке тартылмастан Жаннатқа кіреді. Ал кейбіреулерінің есебі жеңіл болған күйде күнәлары да кешіріледі. Ақырет күні махшар алаңында Алла елшісінің шапағатына ие болған мүмін құлдардың жүзі қуаныштың көз жасына толады. Раббымыз ардақты Пайғамбарымыздың құрметі үшін кешірім береді. Һәм кешіреді... Кешіреді және кешіреді...

Артынан басқа пайғамбарларға да кезек келеді. Олар да өз үмбетіне шапағат етеді. Сол кезде Пайғамбарымыздың шапағатына ие болған мүмін құлдар басқа адамдарға шапағат ете алу құрметіне ие болады. Сол кезде Раббымыз да сол мүмін құлдардың құрметі үшін кешірім береді. Һәм кешіреді... Кешіреді және кешіре береді...

Кездесу орны: Кәусар бұлағы

Әзірет Мұхаммед (с.а.у) алғаш пайғамбар болған жылдарында Мекке мүшріктерінің Оған жасаған зұлымдығы, айтпаған сөздері, тақпаған айыбы қалмады. Мысалы, Пайғамбарымыздың ол кезде ұл баласы болмаған еді. Сондықтан басқалар оны «ұрпақсыз» деп кемсітетін.

Ал Раббымыз сүйікті Пайғамбарымыздың жүрегіне жара салған осы бір жағдайдың жауабы ретінде бәріміз жатқа білетін «Кәусар» сүресін түсіреді. Сол «Кәусар» сүресінде Алла Тағала: «Ақиқатында, сені кемсітушілердің өздері ұрпақсыз, өздері мақұрым!» деп жауап қатты.

«Шынында, Біз саған Кәусәрді (үзілмейтін, түгесілмейтін мол жақсылық) нәсіп еттік».16

Кәусар – Жаннатағы бұлақтың аты. Қиямет күні келгенде осы бұлақ Кәусар хауызына бастап барады. Сол күні тек Пайғамбарымызға ғана арналған бір хауыз бар. Ол Кәусар хауызы деп аталады. Пайғамбарымыздан жеткен хабарларға ден қойсақ, бұл Кәусар бұлағы – сүттен ақ, балдан тәтті ерекше сулардың бірі. Иісінің өзі жұпар аңқиды. Бұл бұлақтан су ішкендер одан кейін ешқашан сусамайтын болады.

Пайғамбарымыздың жанындағы достары одан:

– Уа, Алла елшісі, қиямет күні біз сені қалай табамыз? – деп сұрағанда, ол үш жерді айтты: амал таразы тұрған жер, Сырат көпірі мен Кәусар бұлағы. Яғни осы бұлақтың басында біз Пайғамбарымызбен жолыға аламыз. Оған қатты мұқтаж болған күнімізде табатын жеріміз осы Кәусар бұлағы. Ол да бізді сол жерде күтеді. Бізді көргенде, бірден таниды. Кім бұл дүниеде оны қатты жақсы көрсе, ақыретте оны хауыздың жанынан табады. Бұл дүниеде онымен кездесуді, оны көруді сонша аңсап күткен пенделер хауыздың жанында онымен қуана қауышады. Әрі кәусар бұлақтан қанғанынша су ішеді. Сол кезде шөліміз де басылады, Оны көруге деген ынтық сезіміміз де орнына келеді.

Оған «ұрпақсыз» деп айып таққандар кәусардың жұпар иісін сезбейтін қашықтықтан оларға қарайды. Сонда олар:

– Оның үмбеті осыншалық көп болыпты, нағыз ұрпақсыз біз екенбіз, – деп зар еңірейді.

Сырат көпірінен қалай өтеміз?

Ауыр әрі қауіпті бір жолдан өткен әр адам үйіне жете сала терең тыныстап «Уфф!» деп демін бір-ақ алады. Қауіпсіз әрі жайлы үйінде жатып, бұрын байқай қоймаған тыныштық пен рақатты сезеді. Жолдың қауіпті, қиын кезеңдерін есіне алғанда, үйінің қадірін тереңірек түсінеді. Сондай-ақ сол қиян-кескі ауыр жолдан аман-есен үйіне оралуға мүмкіндік берген Раббысына шүкір етеді. Шын жүрегімен алғыс айтады. «Мені осынау қиын жолдардан аман-есен жылы үйіме қауыштырған Раббыма мақтаулар мен мадақтар болсын!» дер еді.

Жол қаншалықты сынаққа толы болса, адам да Раббысына соншалық жақындай түседі. Үйіне жетіп, рақат пен жайлы өмірге тезірек барғысы келеді.

«Сырат» сөзі «жол» деген мағынаны білдіреді. Бұл жол – дүниеге келген күнімізден бастап қияметке дейін өтетін жолдардың ішіндегі ең қауіптісі. Өйткені бұл – көпірдің астында лаулаған тозақ оты. Бұл хабарды бізге Алла елшісі жеткізді. Әрине, біз ақырет күні туралы нені білсек, Құраннан немесе Пайғамбарымыз айтқан сөздерді ғана айтамыз. Пайғамбарымыз айтқандай, Сырат көпірінен барлық адам өтіп шығады. Одан ең алғаш өтетін адам – Алла елшісі. Бұл біз үшін үлкен мүмкіндік. Өйткені Пайғамбарымыз – жол бастаушылардың ішіндегі ең абзалы. Оның артынан ергендер ешқашан адаспайды. Ол әрдайым жолдың ең жақсысын, ең қысқасын және оңайын табады. Бұл дүниеде бізді адал, тура жолға бастағандай, Сырат жолында оның соңынан сеніммен ілесеміз. Дүниеде кім оған шынайы сеніммен ілессе, Сырат көпірінде де сол жолды жалғастырады. Сол себепті көпірден алғаш оның өтуі біз үшін үлкен мүмкіндік болып қалады.

Пайғамбарымыз Сырат көпірінен өтерінде: «Раббым бізге есендік бер!» дейді. Кейбірі көпірден найзағайдай жарқ етіп өте шықса, енді бірі ескен желдей көзді ашып-жұмғанша өтеді. Кімнің бұл дүниеде жасаған ізгі істері көп болса, сол адам көпірден әп-сәтте өте шығады. Сырат көпірінен өтетіндердің жылдамдығы әртүрлі болады. Кейбіреуі тіпті ұшқан құстай, шапқан тұлпардай өтсе, енді басқалары түйелер секілді асықпай аяңдайды.

Кім дүниеде Аллаға сенбей, ақыретті жоққа шығарса, ол адамның сырат көпірінен аман өтуі қиын. Өмір бойы Пайғамбарымыздың соңынан еріп, сүннет туралы бірде-бір хабары болмаған адам, сырат көпірінде оның артынан қалай ілесе алар?! Олар – көпірден төмен құлдилайтындар. Ал астында тозақ күтіп тұр. Олар өз кінәларын мойындап, сол кезде былай дейді:

«Сонда олар: «Иә, бізге ескертуші пайғамбар келуін келді ғой, алайда біз оны өтірікшіге балап, өзіне де, сөзіне де сенбедік, Һәм оларға: «Алла еш нәрсе де түсірген жоқ, сендер қатты адасудасыңдар, басқа түк те емес», − деген едік», − деп жауап береді. Сондай-ақ олар: «Егер кезінде олардың ескертулеріне құлақ асқанымызда, яки ақылға салып ойланғанымызда, қазір мына жалын атқан отқа тасталып жатқандардың ішінде болмас едік!» − деп аһ ұрады»17.

Осы бір қауіпті Сырат көпірінен аман өткен мүмін құлдар шүкіршілік жасап, терең тыныстайды. Өйткені одан арғысы – Пайғамбарымыз әуелі бастап кіретін Жаннат қақпасы. Міне, осы жерді бізге Раббымыз уәде етті. Мәңгі-бақи қалатын, рақат пен жайлылық мекені. Олар кейін бұрылып қарағанда, қандай азапты жолдан өткендеріне қайран қалады. Әрі сол жолдан еш қатерсіз өтуге лайық болған құлдардың қатарында болғандары үшін шексіз риза болады. Олар сол кезде:

«Сонда жаннаттықтар: «Аллаға мадақ жаудырып, шүкіршілік айтамыз! Ол бізге берген уәдесінде тұрды һәм бізді осынау (ұшы-қиыры жоқ, қисапсыз нығметке толы) жерге мұрагер қылды. Біз енді жаннатта қалаған жерімізде, қалағанымызша тұра аламыз», – деп, мәз-мейрам болады. Міне, (бір Алланың разылығы үшін риясыз) еңбек еткендердің алатын сый-сияпаты қандай керемет!»18

Жаннат қандай мекен?

Иә, айтпасаң да біліп тұрмын. Бұл кітаптың атауы да «Жаннат туралы білгім келеді», бірақ Жаннат туралы әлі толыққанды сипаттама бермедік. Әйтсе де Жаннатқа бастар жолдың бәрін түсіндіруге тырыстық. Өлім туралы, қабір туралы, қайта тірілу, махшар алаңы, амал таразысы, сүйікті Пайғамбарымыздың бізді ол күні жалғыз қалдырмайтындығын, Кәусар бұлағы мен Сырат көпіріне қатысты өзіңе біршама ақпарат бердік. Бұлар – Жаннатқа апаратын жолда алдымыздан шығатын ақырет өткелдері. Бірақ осылардан өттік делік, яғни Сыраттан өтіп, Жаннат қақпаларының алдына келдік. Енді не болады?

Өзің қатты қызыққан Жаннат мекені туралы енді асықпай сөз қозғаймыз. Сіз ол ғажайып мекен туралы оқудан, ал біз жазудан еш жалықпайтынымызға сенімдімін.

Жаннат қандай болады?

Бұл кітаптың басынан бері қайта-қайта ана құрсағындағы бөбекті мысалға алғанымызды байқаған шығарсың. Себебі анамыздың ішінде жатқан кезімізді ойлау арқылы ақырет туралы көптеген тақырыпты түсіндіруге болады. Жаннаттың қандай екенін айтпас бұрын, сенен тағы да ана бауырында жатқан сол бір кезіңді еске алуыңды сұраймын. Әлі туылмаған күндеріңді ойлап көрші. Анаңның құрсағында, ештеңеден хабарың жоқ кіп-кішкентай шақалақсың. Сол жерде жатқан кезіңде саған «Бұл дүние қандай деп ойлайсың?» деп сұрасам, не деп жауап берер едің? Дұрысы, маған жауап беруге шамаң бола ма? Әрине, жауап бере алмайсың. Өйткені бұл дүниеге қатысты ештеңеден хабарың жоқ. Мысалы, шексіз көк аспанды елестетуің қиын. Аспандағы ақ бұлттар ойыңа да кіріп шықпайды. Құстар мен ағаштарды, жемістер мен гүлдерді, кішкене жәндіктерді, жан-жануарларды елестете аласың ба?

Қазір осы бір қараңғы әлеміңде тұрып, дүниеге келетін ғажайып әлемнің қай сырынан хабарың болуы мүмкін?! Ананың тар әрі қараңғы жатыры мен аң-құстар, көгілдір аспан, жасыл орман орналасқан мына әлемді салыстыру мүмкін бе?!

Осы өмірдің қандай сұлу әрі керемет екеніне ақылың да, қиялың да жетпейді... Егер Жаннат пен мына өмірімізді салыстырсақ, бұл әлемді сол ана жатырындағы мысалға ұқсатуға болады. Біз осы өмірде жүргенде, Жаннат туралы ойлауға ойымыз да, қиялымыз да жетпейді. Жаннат туралы ойымызға келетін ең керемет мысалдардың өзі – жай нәрсе болып қалады. Себебі ол – біздің қиялымыз жете қоймайтын ғажайып мекен. Тап қазір ойыңа не келіп тұрса, Ол Жаннат емес. Себебі Жаннат мүлдем басқа, керемет сұлу әлем.

Жаннат бұл өмірімізге мүлдем ұқсамай ма?

Ұқсайды десек те, мүлдем ұқсамайды десек те болады. Мысалы, бұл өмірде кездесетін жайқалған мәуелі ағаштар Жаннат бақшаларында да бар. Біз олардың ағаш екенін білеміз. Бірақ олардың бір-біріне мүлдем ұқсамайтындығын ескеруіміз қажет.

«Жұмақта салтанатты орынтақтарға шалқая түсіп, жайғасып отырады. Бұдан былай олар онда Күннің аптап ыстығын да, бет қарыған аязды да көрмейді. Оларға жаннат бақшаларындағы ағаштар саясын түсіреді және шоқ-шоқ жемістері қол созым жерде тұнып тұрады»19.

Иә, балақай, «Екеуі де ағаш! Бір-бірінен қандай айырмасы бар?» – деп ойланып отырсаң, қанеки, дұға жаса! Екеуміз де Жаннат ағаштарының саясында отырып, ол жерде ағаштар қалай өскенін бірге тамашалауды нәсіп етсін!

Сол кезде мен саған:

– Міне, көрдің бе?! Жаннат ағаштары біз көрген ағаштарға мүлдем ұқсамайтынын байқадың ба?! Саған айтқан едім, – дейтін едім.

Бұл дүниеде жемістің түр-түрін татып көрсек, Жаннатта да жемістер болады. Раббымыз Жаннатты біз мүлдем білмейтін, ерекше жемістермен көмкерген. Алайда осы өмірде көрген жемістерімізді ол жақта да көре аламыз. Мысалы, алма, анар, інжір, жүзім мен құрма жемістері. Оларды көргенде, «Бұл алма ғой немесе құрма емес пе?!» деп, бұл дүниеде соған ұқсас жемістерді татып көргенімізді еске аламыз.

«Иман келтіріп, игілікті істер атқарғандарды сүйіншіле. Шүбәсіз, олар үшін (жайқалған жасыл бауларының арасы мен зәулім сарайларының) түбінен өзендер ағатын жаннат бақшалары бар. Оларға ризық ретінде сол жердің жемісінен ұсынылған сайын: «Бұл бізге бұған дейін де (осы жаннатта яки дүниеде) берілген ризық қой», – деседі. Негізі, олардың дәл өзі емес ұқсасы беріледі (сырттай ұқсағанмен, ләззаты өзгеше болады). Олар үшін жаннатта пәк жұбайлар бар, олар онда мәңгі-бақи тұрақтап қалады»20.

«Міне, осынау ізгі жандар үшін арнайы ризық-несібе бар: Алуан түрлі жемістер, һәм олар зор сый-құрметке бөленеді»21.

Бірақ Жаннат жемістерінің дәмі мүлдем басқа, біздің қиялымыз жетпейтіндей тәтті болмақ. Жаннатағы алманы, анарды татып көрместен ештеңе айта алмаймыз. Осы өмірдегі жемістердің дәмі сондай керемет болса, Жаннат жемістерінің қандай боларын бағамдай беріңіз. Ол жақта қандай-қандай жемістер бізді күтіп тұрғанын кім білсін?!

Жаннатта ағаштар мен жемістер ғана бар ма?

Әлбетте олай емес. Раббымыздың бұл өмірде бізге берген нығметтері ағаш пен жемістен тоқтап қалмайтыны секілді, жұмақта да бізді орасан зор берекенің күтіп тұрғаны анық.

«Онда олар үшін дүниеде істеген игілікті істерінің жемісі ретінде жұмақтың бар нығметі дайын тұрады, әрі көңілдері не қаласа, соның бәрі алдарына тартылады»22.

Жаннаттың шексіз нығметі туралы хабарды Алланың кәламынан, аяттардан оқып-білуімізге болады. Ол үшін Құранды ашып, ондағы Жаннат аяттарына зер салғанымыз жөн. Саған Құран аяттарының бірнешеуін мысалға келтірейін:

«Үлбіреген жұқалтым жібек пен жалтылдаған атластан тігілген киім киіп, (яғни, үлде мен бүлдеге оранып, орынтақтарға шалқая түсіп, мейірлене) бір-біріне қарасып отырады»23.

«Тақуа жандарға уәде етілген жаннаттың мысалы: онда суы әсте лайланбайтын һәм борсымайтын тұп-тұнық өзендер, дәмі еш өзгермейтін (ашымайтын) сүттен өзендер, ішкен жанды ерекше ләззатқа бөлейтін шараптан өзендер және қоспасыз таза балдан өзендер бар. Сондай-ақ олар үшін онда сан алуан жемістер мен Раббыларының шексіз кеңшілігі де болады. (Ендеше, осынау әсте түгесілмейтін нығметтерге бөленген тақуа жандар) мәңгі-бақи тозақта қалатын һәм қайнақ сумен суарылғандарында ішек-қарындарының парша-паршасы шығатын бейбақтармен тең бе?»24

«Шүбәсіз, Алла иман келтіріп, игі істер істегендерді (жайқалған жасыл бауларының арасынан және зәулім сарайларының) іргесінен өзендер ағып жатқан жаннат бақшаларына кіргізеді. Олар онда алтын білезіктер мен інжу тағынады, киімдері жібектен болады»25.

Олар асыл тастармен зерленген, қаз-қатар тізілген жайлы да салтанатты орынтақтарға жайғасады. (Қарама-қарсы қойылған) жайлы орынтақтарға шалқая түсіп, бір-біріне қарасып отырады. Олардың айналасында мәңгі-бақи балғын, балауса қалпынан өзгермейтін бозбалалар айналсоқтап, құрақ ұшып қызмет көрсетіп жүреді. Жұмақ шарабы құйылған тостағандар, құмыралар және қадақтармен оларды айналсоқтап жүреді. Бұл шараптан олардың басы да ауырмайды, мас та болмайды. Сондай-ақ (аталмыш қызметшілер жұмақтықтарға) өздері қалап таңдап жейтін жеміс-жидектің түр-түрін, көңілдері соққан алуан түрлі құс еттерін (ұсынып бәйек болып жүреді). Көздері мөлдіреген хор қыздары, бейне бір қабыршағынан алынбай сол күйі сақталған інжулер секілді. (Мұның бәрі оларға дүниеде) істеген игілікті істерінің қарымы ретінде (беріледі). Олар онда бос әрі күнәға батыратын бірде-бір сөз естімейді. Еститіндері тек «сәлем», «сәлем» деген игі тілектер ғана. Асхабул-ямин (амал дәптерлерін оң жақтан алатын бақытты жандар), олар қандай бақытты жандар десеңші! Олар жеміс салмағынан бұтағы иілген тікенсіз шие ағаштарының және шоқ-шоқ болып ұйыса біткен банан ағаштарының созылып жатқан кең саясында һәм сарқырап аққан сулардың жағасында (болады). Сондай-ақ ағыл-тегіл жеміс-жидектердің, әсте таусылмайтын әрі тыйым салынбайтын (жемістердің арасында болады)»26.

«Онда ағып жатқан мөп-мөлдір бұлақтар бар. Биік-биік тақтар да бар. (Сондай-ақ онда алуан түрлі сусындар мен шараптарға) толы қадақтар, жастануға және сүйенуге лайықталып қаз-қатар тізілген жұмсақ жастықтар, жайылып төселген масаты кілемдер бар»27.

«Міне, бұл Раббыңның (тақуа құлдарына деген) шексіз шарапаты! Зор жетістік, толайым табыс деген, міне, осы!»28

Жұмақта қалауымыздың бәрі орындала ма?

Кейде қалауымыз орындалмай жатса әлдекімге не бір затқа кейіп жататынымыз бар. Егер Жаннатта ешкім еш нәрсеге ренжімейтін болса, демек, қалауымыздың бәрі орындалады деп айтуымызға негіз бар.

«Онда олар не тілесе, соның бәрі алдарынан табылады һәм онда мәңгі-бақи мекендейді. Міне, бұл Раббыңның Өз мойнына алған хақ уағдасы»29.

«Алтын табақтар мен (бал татыған алуан түрлі сусындарға толы) қадақтар тасыған жұмақ қызметшілері оларды айналсоқтап, сый-құрмет көрсетеді. Онда көңіл соғатын һәм көздің жауын алатын нәрселердің бәрі бар. Сендер онда мәңгі-бақи қаласыңдар»30.

«Онда олардың қалаған нәрселерінің бәрі бар. Сондай-ақ құзырымызда одан да көп сый-сияпат бар»31.

Құс сияқты ұшқысы келгендер ұшып, атқа мінгісі келетіндер мініп, балық аулағысы келетіндер балығын ұстап, гүл өсіргісі келгендер гүлдерін өсіріп, бәрі қалаған нәрсесіне оңай қол жеткізе алады. Алайда ешкім ол жақта шаршамайды.

Осы өмірде жасағымыз келіп, бірақ қол жетпеген барлық нәрсеге жұмақта жетеміз деп үміттенемін. Себебі бір кездері сондай тізім жасаған болатынмын. Кейін өзіме, әуелі Жаннат маған нәсіп болсын, қалғаны біртіндеп бұйырып қалар деп басу айттым. Егер не жазғаным қызық болса, саған оның бірнешеуін айтып бере аламын. Мысалы, мен осы жасқа келгенше, ешқашан атқа мініп көрмедім. Үнемі армандап жүретінмін. Кең жазық далада тұлпарға мініп шапқаннан артық не арман бар?! Бұл арманым осы өмірде орындалмайтын секілді. Сол себепті егер Жұмаққа барсам, ең алдымен атқа мінер едім. Кім білсін, мүмкін Жаннаттағы тұлпарлар мүлдем басқа шығар?!

Пайғамбарымыздың заманында Алла елшісіне бір сахаба келіп:

– Уа, Алланың елшісі! Мен аттарды қатты жақсы көремін. Жаннатта аттар бола ма?! – деді. Сонда Пайғамбарымыз:

– Жаннатқа кіргенде алдыңнан қос қанатты сәйгүлік шығады. Оған мінгенде, қалаған жеріңе құстай ұшып бара аласың, – деп жауап берді.

«Біз игілікке жаны құштар ізгі жандарды, міне, осылай бағалап, сый-сияпатқа бөлейміз»32.

Жаннатта не жоқ?

Әрине, жұмақта да жоқ нәрселер бар. Бірақ жұмаққа кірген ешбір жан мынадай нәрселерді іздемейді: Ашу, реніш, қызғаныш, өтірік сөз, өсек, төбелес, ұрыс-керіс, жаман сөз, жала, сөз тасу, біреудің ақысын жеу, аяқтан шалу, алдау-арбау, өтірік, сатқындық... Осы сияқты ойыңа келген жамандық атаулының бірін де Жаннаттан кезіктірмейсің. Бұл дүниеде ондай істерден қашық болған адамдар, жұмақта да ондай істерді көрмей өтетін болады.

«Ал Аллаға лайықты түрде тағзым ететін, Оның алдында асылық етуден барынша сақтанатын тақуа жандар болса, (азап атаулыдан ада) қауіпсіз жерде болады»33.

Жұмақтағы жоқ нәрселер мұнымен бітпейді. Ол жақта ауру-сырқау, шаршап-шалдығу, ұйықтау, қалжырау сияқты сезімдер болмайды. Қате, оқымадың! Иә, Жаннатта ұйықтау деген түсінік жоқ. Жұмақ халқы ұйқы дегеннің не екенін білмейді. Жаннатта көп іс күтіп тұрғанда, ұйықтағанды кім жақсы көрсін?! Сондай-ақ, адамдардың әжетке шығуға да мұқтаждығы болмайды ол жақта. Сан түрлі жеміс-жидектерді, әртүрлі көкөністерді қанша татсаңыз да «Асқазанымда орын қалмады» деп қиналмайсыз. Пайғамбарымыздан жеткен хабарларда, Жаннат халқының әжетке шығуға мұқтаждығы болмайды. Орнына жай ғана терлейді. Әрі ол адамдардың терлесе де, денесінен хош иіс аңқып тұрады.

Осымен бітті ме? Жоқ, әлі бітпеді. Жаннатта ешкім күш-қайратын төгіп, бір іс жасап яки ғибадат етіп әуре болмайды. Өйткені Жаннат – бұл дүниедегі ғибадатқа күш жұмсап, нәпсімізді тыйып, еңбектенгеніміз үшін берілетін Алланың мекен-сыйы. Яғни мына келте ғұмырда қаншалықты еңбектенсек, арғы өмірде жемісін көреміз.

Ол жақта намаз да оқымаймыз ба?

Жоқ, Жұмақта намаз оқу деген түсінік болмайды. Себебі намаз – бізге осы өмірде ғана парыз етілген амал. Адамдарға намаз оқу сәл ғана қиындық әкелуі мүмкін, бірақ жұмақ мекенде оның бірі де болмайды. Сондай-ақ ол жақта болмайтын тағы бір нәрсе – жан тапсыру.

«Олар (жалған дүниемен қош айтысарда дәмін татқан) алғашқы өлімді былай қойғанда онда өлімнің дәмін әсте татпайтын болады. Сондай-ақ Алла оларды жалындаған жаһаннам азабынан мәңгі-бақи сақтайды»34.

Мәңгілік жұмақ дегенді қалай түсінеміз?

Жаннатқа бір кірдің бе, ол жақта мәңгі қаласың дегенді білдіреді.

«Олар онда ешқандай қиыншылық, машақат көрмейді һәм ол жерден әсте шығарылмайды»35.

Жаннатта бұрын ойлап та көрмеген түрлі нығметке ие боласың деп айтқаным есіңде ме?! Осы айтылған нығметтердің өзі мәңгілік жалғасын табады. Бұл дүниеде бәрі таусылады, сарқылады, бітеді. Уақыт та зымырап, күнмен күн, айлар мен жылдар көзді ашып-жұмғанша өте шығады. Жер бетінде мезгілдер ауысқан кезде ағаштардың бәрі сан құбылады. Өседі, жайқалады, қурайды, өледі, әйтеуір мәңгі тұрмайды. Жас пен кәрінің де мысалы осыған ұқсайды. Яғни бұл жақта бәрі таусылады.

Үстелдегі тамақ та, бақшадағы жеміс те, омартадағы аралар да, бал да бітеді. Ескі күндер артта қалып, жаңа күн келеді. Бірақ сөйтіп жүргенде, бұл өміріміз де таусылады. Сонда да мәңгі өмір сүргіміз келеді.

Көңіліміз еш нәрсенің біткеніне разы емес. Ағаштар әрдайым жап-жасыл болғанын, гүлдердің жайқалып тұрғанын, көктемдей құлпырып, мәңгі жас болып қалғымыз келеді. Бұл өмірден іздейтін басты нәрсеміз – шексіздік. Бірақ өзің білетіндей бұл өмірде ештеңе мәңгі емес. Сол себептен өмірді «фәни дүние» дейміз. Фәни (жалған) дүние бір күні таусылады. Ал жұмақ мекені фәни емес. Ол жақта гүлдердің солғанын көрмейсіз. Көктем, жемістер – бәрі-бәрі мәңгіге ұласып жайқалып тұра береді. Ол жақта адам баласы қартаймайтын болады. Себебі ол жақ – Раббымыздың шексіз нығметін көрсететін мекен.

«Ал иман келтіріп, (өздерін һәм қоғамды түзетуге бағытталған) игілікті істер атқарғандарды ішінде мәңгі-бақи қалып бақытты өмір сүретін, (жайқалған жасыл бауларының арасынан және зәулім сарайларының) түбінен өзендер ағып жататын жаннат бақшаларына кіргіземіз. Жұмақта олар үшін пәк жұбайлар бар. Сондай-ақ оларды жұмақтың әсте түгесілмейтін нығметтерге толы болған жанға жайлы самаладай көлеңкесіне саялатамыз»36.

Ол жақта зерігеміз бе?

Бұл өмірде ең дәмді тамақтың өзін үш күн жесек, жалығып кетеміз. Сүйікті жемістеріміз бір апта көзіміздің алдында тұрса, одан да шаршаймыз. Жақсы көретін досымызбен үш күн, үш түн тоқтамай сөйлессек, төртінші күні бір-бірімізді көргіміз келмей, одан да жалығамыз. Ал енді бұл өмірде жақсы нәрсенің бәрінен жалықсақ, Жаннаттың сансыз нығметтерін көре-көре одан да жалығатын күн бола ма? Күн сайын бір нәрсені жеу, ішу сияқты нәрселерден зерігіп кетпейміз бе?

Ең алдымен, мынаны айтқым келеді: Жұмақ мекенде ешбір нәрсе адамды зеріктіретіндей емес. Өйткені ол жақта жалығу, шаршау, зерігу деген сезімдердің өзі болмайды. Мысалы, сен алманы қатты жақсы көресің, бірақ оны бір апта бойы жесең не істейсің? Көпке дейін ол жеміске жоламай жүресің. Дұрыс қой?! Бір апта бойы жеген алманың дәмі аузыңызға келіп, оны көргіңіз келмейді. Себебі бұл өмірде барлық алманың дәмі бірдей болады. Жаңасын жеген сайын, тағы да ескі алманы жеген сияқты сезімде боласың. Осылайша біраз уақыт алма жемей кетесің.

Ал егер жеген алмаларыңның дәмі бір-біріне ұқсамаса ше? Ол кезде алма жеуден жалығасың ба?! Бір апта, бір ай, тіпті жыл бойы жесең де, тағы да дәмін көре бергің келеді. Жаннаттағы алмалар, міне осындай! Жаннат өзі мәңгілік мекен болса, ондағы жаралған нәрсенің бәрі – түгесілмес нығметтер. Жеген алмалардың дәмі бір-біріне мүлдем ұқсамайды. Негізі, бұл өмірде де оның кішкене мысалын байқаймыз. Қазір күнделікті көріп жүрген алмаларымыздың дәмінде сәл өзгешеліктер бар. Біреуі қатты, біреуі жұмсақ, қышқыл не тәтті деген сияқты... Жаннаттағы жағдай мүлдем бөлек! Жаннат бақшаларында өсіп тұрған алманы көріп «Ой, тағы да сол алма ма?» демейміз. Раббымыздың шексіз құдіретімен жаратылған дәмі тіл үйірер алмаларды көріп, Аллаға мақтаулар айтып, шүкір етеміз...

Елестетіп көрші! Мына дүниеде ең сүйікті нәрсемізді жасағанның өзінде жалығып кетеміз. Әдемі бақтарда жаяу жүріп-жүріп, бір кезде қызығы басылғанда: «Шаршадым. Жүргім келмейді. Болды» дейміз. Бірақ біз баратын керемет мекенде шаршау деген болмайды. Зерігіп, жалығу сезімінің не екенін де ұмытамыз.

Тағы бір нәрсені айтқым келеді. Негізінде, Алла Тағала біздің денемізді Жаннатқа лайықты етіп, қайта жаратады. Бұған мысал ретінде өзіңнің компьютеріңді есіңе ал. Сол құрылғыңа жаңадан бір ойын жүктеп алдың. Ең соңғы деңгейге көтеріліп, енді ойнап берген едің, экраның жұмыс жасамай, қатып қалды. Бір кезде мүлдем істен шықты. Не істеу керек?! Әлгі экранды апарып, жаңасына алмастыру керек. Сол кезде әлгі ойынның түр-түрін ойнап, жаңа деңгейлерге өте алатын боласың. Ескі экранмен ойнау мүмкін емес, жарамсыз болып қалды. Жаннаттағы жағдайымыз осыған ұқсайды. Егер Жаннатқа бұл дүниедегі денемізбен баратын болсақ, ол жақтағы көптеген нығметтерді көру мүмкін болмайтын еді. Мысалы, осы өмірде бір жеріміздің ауыратыны бар, аяғымыздың сырқырайтыны бар, әйтеуір бір дертіміз бар. Бірақ жұмақ мекенде денемізде мұндай кемшіліктер болмайды. Барлық адам жарасымды, әдемі, тартымды көрінеді... Бұдан кейін Жаннаттан шаршайтын шығармын десең, онда саған айтарым жоқ!

Жаннатта пайғамбарымызды көре аламыз ба?

Жаннатта ардақты Пайғамбарымызбен көрісеміз. Ол жақта берілетін ең үлкен нығметтің бірі осы болады. Өмір бойы Пайғамбарымыздың жүзін көруді, даусын естуді, жанында болғысы келген біз сияқты пенделер үшін, оның жанында болу бақыты бұйырады. Әрі жүзіне көз тойғанша қарай аламыз.

Пайғамбарымыздың уақытында оны қатты жақсы көріп, сыйлайтын сахабалардың бірі: «Біз ақырет күнінде Алланың елшісін көре аламыз ба?» деп сұрады. Бәрі бұл сұрақтың жауабын білмей, ақыры Пайғамбарымызға келді. Сонда ол: «Адам өзі жақсы көрген адамымен бірге болады» деп жауап берді. Бұл жауапқа сахабалар қатты қуанды. Cебебі олар Алла елшісін жандарынан артық жақсы көретін. Онымен мәңгілік бірге боламыз деп шаттанған себептері осы болатын.

Жаннатта басқа пайғамбарларды да көреміз. Мысалы, Адам пайғамбардан бұл дүниеге қалай келгенін, Нұх пайғамбардан топан судың қалай болғанын, Ибраһим пайғамбардан Намрұд патшамен болған оқиғаларды, Мұса пайғамбардан перғауынның жасағандарын, Жүсіп пайғамбардан құдыққа түскен күнін, Иса пайғамбардан қалай көкке көтерілгенін айтып беруін сұраймыз. Жаннат бақшаларында, мөп-мөлдір бұлақтардың жанында отырып, пайғамбарлар өмірімен танысамыз.

Бұлардан басқа әділетті халифалар Әбу Бәкірді, Омарды, Османды, Алиді көреміз. Олармен емін-еркін сөйлесіп, сырласамыз. Мысалы, мен Әнас сахабадан Пайғамбарымызға қызмет жасауға келген күні туралы сұрайтын едім. Муғсаб ибн Умайрдан Ухуд соғысын, Хамзадан қалай шейіт болғанын... Қаншама ғасырлардан бері аңыз болып жеткен ерекше ғұмыр иелерінен шын тарихтың қалай болғанын сұраймыз. Сондай-ақ дінімізге үлкен еңбек сіңірген ғалымдармен де жолығамыз. Қандай керемет болар еді!

«Сонда араларынан біреу былай дейді: «Менің (дүниеде) бір жан жолдасым бар еді», Ол маған: «Сен, шынымен де, бұл ертегіге сенетіндердің қатарындасың ба?!»

«Демек, біз өліп, топыраққа, қаусаған құр сүйекке айналғаннан кейін қайта тірілтіліп, біріміз қалмай жауапқа тартылады екенбіз ғой, солай ма?!» – дейтін еді. «Енді оны көргілерің келе ме?» Содан, көз жіберіп, бір қарағанда-ақ әлгі жолдасын жалындаған жаһаннамның қақ ортасынан көреді. Сөйтіп, оған: «Алланың атымен ант етейін! (Өзіңмен қоймай) мені де құрдымға батырып, құрта жаздаған екенсің. Егер Раббымның (маған нәсіп еткен иман деген) ең үлкен нығметі болмағанда, мен де тұтылып, қол-аяғы маталған күйде жаһаннамға әкелінгендердің арасында болар едім», – дейді де, (Жұмақтағы достарына бұрылып): «Біз енді бұдан былай өлмейміз ғой, солай емес пе? (Яғни, дүниемен қош айтысқандағы) алғашқы өлімімізді былай қойғанда (ендігәрі өлмейміз ғой)?! Сондай-ақ ешбіріміз азапқа да душар болмаймыз, солай емес пе?» – дейді»37.

Жаннатта Раббымызды көре аламыз ба?

Жаннат халқына көрген бүкіл нығметтерінен де артық тағы бір сый бар. Бұл туралы Алла Тағала Құранда былай дейді:

«...жақсылық істегендерге ең керемет сый (жаннат) және одан да артық сый (Алланың жамалын тамашалау) бұйырады»38.

Бұл туралы Пайғамбарымыздың хадисінде келген болатын. Жаннатқа кіргендердің ең жақсы армандарының бірі– Алланы көру. Пайғамбарымыз бір хадисінде: «Жаннаттықтар жаннатқа кіргеннен кейін Алла Тағала: «Сендер менен тағы бір нәрсе беруімді қалайсыңдар ма?» – деп сұрайды. Олар: «Сен біздің жүзімізді ағартпадың ба? Бізді жаннат тұрғындарының қатарына қосып, тозақтан құтқармадың ба?» – дейді. Перде көтерілгенде жаннаттағылар үшін Раббыларына қараудан артық нәрсе болмайды». Бұл өмірде Жаннат нығметтерінің ешбірін елестете алмайтын болсақ, олардан да артық Раббымыздың ұлы дидарын көрудің қандай керемет сезім екенін өзіңіз ойлай беріңіз...

Тозаққа баратындар...

Оқудың аяқталуына екі күн қалғанда, мектеп директоры сыныпқа келіп:

– Құрметті оқушылар! Араларыңызда кейбір оқушылар жыл бойы жақсы оқып, еңбектенді. Тапсырмаларын дәл уақытында тапсырды. Әрі жақсы оқу үшін аз ұйықтап, аз ойнады. Мұғалімдерінің айтқан әр сөзіне құлақ салды. Олардың жаса дегенін жасап, тыйым салған нәрселерінен аулақ жүрді. Мектеп ережесін бұзбай, тәртіпті болды. Әрі достарына да зиян тигізбеді. Егер байқамай қателік жасап қойса, дереу кешірім сұрады. Ал кейбір оқушылар не сабақ оқымады, не өздеріне берілген тапсырмаларды орындамады. Мұғалімдер айтқан ескертулерге құлақ аспай, сыныпта жасамағандары қалмады. Мектеп ережелеріне бағынбай, тіпті маған, мына директордың өзіне құрметсіздік көрсетті. Ол аз болғандай басқаларды мазақ етіп: «Бостан-босқа оқып жүрсіңдер... Сендердің жақсы оқығандарың ешкімге керек емес! Сабақты күшті оқысаңдар, сендерге біреу бірдеңе бере ме?» деп қарсы шықты. Бүгін, міне, оқу бітті. Мен мына жақсы оқыған, тәртіпті, еңбекқор оқушылармен бірге өздеріңе де «Мақтау қағазын» бергім келіп отыр, – дей келе, әлгі өзі атаған жалқауларға да сый-сияпат берсе қалай болар еді?!

– Оһо, қандай керемет! Мына директор жақсы адам екен. Бірақ жақсы оқығандарға обал болды. Ақыры соңында бәріміз де келесі сыныпқа аман-есен көштік қой. Тәртіпсіз, әдепсіз, жалқау болғаным қандай жақсы болды! Мұғалімдерді тыңдамағаным бекер емес екен, – дейтін еді тәртіпсіз оқушылар. Ал әлгі жақсы оқығандардың қатарында сен де болсаң, директордың мына сөзіне қайран қалар едің.

– Мұнысы несі?! Менің жыл бойы жасағаным, еңбегімнің бәрі босқа кеткені ме? Ұйқымды қиып, терлеп-тепшіп сабақ оқыдым. Әттең, оқымағанымда ғой! Әттең, мен де мектеп ережесіне бағынбай, түрлі бұзақылықтар істегенім де ғой! Мұғалімдерімнің де айтқанын тыңдамасам... Бұл не деген әділетсіздік! – деп қатты ренжитін едің.

Бұл өмір де мектеп сияқты. Кейбір адамдар Алланың әмірлеріне бойсұнып өмір сүреді. Тіпті пайғамбарлардың көрсеткен жолымен жүреді. Құлшылық жасайды. Әртүрлі жасандылық, кесапат істерден бойын аулақ ұстайды. Ешкімнің ақысын жемейді. Бұл дүниеде жасаған әрбір амалдың есебі болатынын біледі. Ал басқа адамдар оларға: «Сендер өз-өздеріңді алдап жүрсіңдер! Бұл әлемнің иесі жоқ! Бостан-босқа құлшылық жасап, шаршамаңдар! Ешқандай есеп күні жоқ! Ақырет те, Жаннат деген де жоқ! Бұлардың бәрі бос сөз!»

Бірақ ақырет күні келген кезде Раббымыз иман келтіргендер мен Аллаға сенбегендердің жағдайына бірдей қарамайды. Жақсы құлдарға Жаннат деген сый берілгенде, жамандық пен күнә атаулыдан көз ашпаған пендеге сай жаза тағайындалған. Оларды ешқашан сенбеген Жаннаттарына кіргізе салмайды. Әбу Жаһил мен Әбу Бәкірдің бір жерде болуы мүмкін емес. «Құдай жоқ, Пайғамбарлар өтірікші, кітаптар ойдан шығарылған...» дегендер мен иман келтірген мүміндердің жағдайы бірдей болмайды. Залымдар мен бейкүнә жандар, өтірікшілер мен шыншылдар, әділетсіздер мен адал жандар, өз пайдалары үшін жазықсыз кішкентай сәбилерге оқ атқандар тең бе?!

Иман еткендер үшін Жұмақ дайындалса, әрине, күпірлік келтіргендер үшін лайықты орын Тозақ бар. Жаннат – сый үшін болса, Тозақ та жаза үшін жаратылған.

Тамұқ қандай жаман жер...

«Сондай-ақ Раббысын мойындамай күпірлік ететіндерге (немесе Аллаға қатысты ақиқаттарды жоққа шығаратындарға) де жалын атқан жаһаннам азабы бар. Ол қандай жаман ақырғы тұрақ! Қандай жаман барар жер!

Олар жаһаннамға тасталғанда, жаһаннамның (оларды жұтып қойғысы келіп қатты ышқынғандағы) жан түршігерлік гуілі мен бұрқ-сарқ қайнаған дауысын естиді.

Жаһаннам долданғаннан жарылуға шақ қалады. Оған күнәһарлардың жаңа бір легі тасталған сайын, ондағы сақшы періштелер олардан: «Сендерге ескертуші пайғамбар келмеп пе еді?» − деп сұрайды.

Сонда олар: «Иә, бізге ескертуші пайғамбар келуін келді ғой, алайда біз оны өтірікшіге балап, өзіне де, сөзіне де сенбедік, Һәм оларға: «Алла еш нәрсе де түсірген жоқ, сендер қатты адасудасыңдар, басқа түк те емес», − деген едік», − деп жауап береді.

Сондай-ақ олар: «Егер кезінде олардың ескертулеріне құлақ асқанымызда, яки ақылға салып ойланғанымызда, қазір мына жалын атқан отқа тасталып жатқандардың ішінде болмас едік!» − деп аһ ұрады»39.

Раббым, біздің тозаққа түсуге бейіл адам болудан сақтағайсың! Бізге Жаннаттық болуды нәсіп еткейсің! Бізге тура жол нәсіп ет! Тура жолға бастайтын ақыл мен сана бер! Жолымызға ешқандай кедергілерді ұшыратпа! Әмин!

---