автордың кітабын онлайн тегін оқу  Пра маю старую хатку

Сыракомля Уладзіслаў

Уладзiслаў Сыракомля

Пра маю старую хатку

Бачу вербы роднай вёскі, 

Берагі рачулкі бачу.

Тут пазнаў я шчасця росквіт, 

Боль ад першае няўдачы.

^{Мацісан}

1

За гарою за высокай 

Леваруч дубы старыя.

Тут і Нёман цешыць вока, 

Ён зялёны бераг мые.

А правей — як шляк, балота, 

Вербалозы над дрыгвою.

А над імі і над слотай 

На пяску гамоніць хвоя.

Паркановай трапіш вулкай 

да старой пахілай хаты. 

да зямлі яе прыгнула,

Мох страху закрыў і латы.

Цераз шчыліны ў драніцы 

Можна немаль бачыць неба. 

Гэта ўсё — мая святліца, 

Лепшай мне нідзе не трэба.

Астракол, нібы на варце, 

Каля весніц, перад ганкам. 

А ў аградачцы, пры хаце, 

Густалісты бэз альтанкай.

 

Перад вокнамі хаціны 

Кветак, зёлак розных лешка

да агрэсту і маліны

Каля іх віецца сцежка.

Праз аградку бачыш поле, 

Як плыве здалёку Нёман.

А пры шчытным астраколе 

Ля вулля пчаліны гоман.

Тут маё ўсё ў агародзе, 

Хоць убога ў ім і дзіка. 

Тут я ў радасці, ў нягодзе 

З рукапісам і матыкай.

Быццам сніцца сон цудоўны, 

Так мне добра і вясёла.

Валатоўнай сілы поўны, 

Пазіраю я наўкола.

Калі гляну на даліны 

Ці на поплаў бераговы,

ў захапленні вокам кіну 

На шумлівы бор сасновы

Ці пушчу пагляд па хвалях, 

Як рыбак на вёслах човен, — 

Хараство прыносяць далі, 

Пекнатою край мой повен.

далягляд мой — нібы заля, 

А рыбацкія хаціны,

А лясы, краса ўся ў далях — 

Нібы ў залі той карціны.

Там аблокі над блакітам 

Праплываюць ціхім статкам. 

Покуль неба не закрыта — 

ўсё ж мая трывае хатка.

А як прыйдзе навальніца, 

Абароніць дах наўдачу: 

Цераз столь вада бруіцца, 

Цераз сцены вецер плача…

 

2

З лесу звон сякеры чутны, 

Вокал водгулле лунае.

Я вясёлы, я і смутны: 

Хата будзе мне другая.

На старой маёй хаціне

ўся страха амаль раскрыта. 

У налецці я павінен

Жыць у новай самавіта.

Ах! Старую збураць хатку, 

ўсе куточкі, столь і сцены. 

дзе ж старыя дзену згадкі, 

дзе свае ўспаміны дзену?

Ці, бывала, цісне сэрца 

Хваляваннем, сумным страхам, 

Мне найлепш было сагрэцца 

Пад маім збуцвелым дахам.

Ці, бывала, прыйдзе шчасце — 

Адгукнуцца сцены рэхам.

Так пазбудзешся напасці, 

А слязу прагоніш смехам.

Вось і прызба, вось і ганак… 

Тут я слухаў напрадвесні: 

Каля Нёмна ў ціхі ранак 

Салавей спяваў мне песні.

Часам песнямі сваімі 

Абуджаў ён жаль на сэрцы, 

Часам сум такі узніме,

Што сляза ў слязу ліецца.

Неаднойчы… захапленне 

Шчасным смуткам сэрца кроіць. 

Але сэрцу гора меней,

Калі спогад шле другое!

Вось пакойчык мой самотны, 

Фарбаваны ў колер цэглы.

Колькі думак тут гаротных 

I прыбегла, і прабегла…

На сцяне вяночак жыта — 

Пра дажынкі успамінак.

Вось сафа, што пылам крыта, — 

Мой ад працы адпачынак.

Столік мой — мая сталіца, 

На стале паперак горы.

Кніжак поўныя паліцы — 

Маё шчасце, маё гора…

А над столікам высока 

Павуцінне вісне долу.

Там маё бывае вока

ў часе думак невясёлых.

Павуцінне ў бляску сонца 

Зіхаціць, нібы вясёлка, 

Калі думку-валаконца

Я сную-складаю ў столкі.

Тут і комін — друг найлепшы, 

Ён выносіў дым цыгарны.

ў ім свае паліў я вершы, 

Можа, часам марнатраўна…

Вось пакой таму для пары. 

Хіба ў ім прасторы мала? 

Тут бывала ява ў мары, 

думка з сэрцам размаўляла.

Ці стамлёны, ці знясілы, 

Супачыць я мог у хаце

I ў абоймах жонкі мілай, 

I ля роднага дзіцяці.

На канапе разасланы 

дыванок, у кветы тканы. 

Тут і столік для гарбаты, 

Тут партрэты Банапарта…

Як любіў я, калі госці, 

ўсё найлепшыя суседзі,

дадавалі весялосці

Роднай песняй пры бяседзе.

А яшчэ найлепш было мне

З другам шчырым, сябрам пэўным 

да паўночы ў ціхім гомне 

ўспамінаць аб задушэўным…

Супачыць калі ахвота, — 

Мякка ў ложку, як на цэгле, 

Тут жылі мае турботы,

Сны мае адгэтуль беглі…

Летуцеў я ў гэтай хаце, 

думка мару тут жахала. 

На ўзгалоўе гэта, браце,

Слёз прабегла — эх! — нямала…

3

Спарахнееш, станеш тленам, 

Хоць стаіш пакуль што, хата. 

Як я ўрос у твае сцены,

Ты ў душу маю ўрасла так.

Што вазьму я са старое 

На пярэбары да новай? 

Будзе тое, ды не тое,

Хоць, мажліва, адмысловей.

Аднясу я ў хату тую 

Стол, цыгары, узгалоўе.

Мо адновім быль старую, 

А душу ўжо не адновім.

Цяжка ўражанняў шукаць мне 

Заржавелымі вачыма.

дзён мінулых новай хаце 

Перадаць мне немагчыма.

Выгляд новы з новых вокан. 

Тут на Нёман не зірну я

I лясоў, з другога боку, 

Ціхі гоман не пачую.

 

А мой кветнік… Прэч сумоту! 

Не вярнуць гадоў квяцістых… 

Пра імпэт дарэмны клопат — 

Трэба жыць цяпер статыстам…

Не вярнуць, не перайначыць! 

дай жыццю таму валету!

Па старому хай заплача…

Хвілька, хвілька… дзе ты? дзе ты?

_{15 лютага 1847, Залуча}